• blad nr 22
  • 18-12-2004
  • auteur . Lachesis 
  • Column

 

Gekromde ruggen

Het is muisstil in de klas waar ik als stagebegeleider een les bijwoon. Lotte, een derdejaars studente, geeft een les over het oog. Ze demonstreert de werking van de ooglens met behulp van een vergrootglas en een zaklamp. De klas houdt de adem in als ze zien dat de schaar die Lotte toch echt van boven af in de lichtbundel steekt op het bord vanonder af geprojecteerd wordt. Lotte weet alles over haar onderwerp. Ze weet ook alles over het houden van boeiende betogen. Ze bouwt spanning op en laat stiltes vallen op het juiste moment. Het is magie. Pure magie. Ze is op afstand de beste stagiaire die ik ooit les zag geven. En daarmee heb ik meteen ook iets treurigs vastgesteld: Haar vaardigheden passen niet in deze tijd. De leerkracht van de toekomst dient te coachen, te begeleiden, te kijken wat het kind zelf wil leren. Maar les geven, frontaal, klassikaal? Uit! En dat is te merken ook.
Het hedendaagse kind is gewend interactief te reageren. Niet alleen in de klas, ook in de schouwburg, bij de film, tijdens uitstapjes. De mooiste momenten, de leerzaamste ogenblikken, de spannendste ontwikkelingen verliezen regelmatig hun glans doordat er een aantal leerlingen net dat moment geschikt acht om ongegeneerd commentaar te leveren of een vraag te stellen die met het gebodene slechts zijdelings te maken heeft. Ook Lotte moet moeite doen om de inhoud van haar les niet onder een golf vrije associaties verloren te laten gaan. Maar het lukt haar. Als ze de les beëindigt, hebben sommige leerlingen rode wangen. Dat was nog eens leuk zeg. Tijdens het nabespreken vertrouwt de piepjonge Lotte me een andere voorliefde toe die inmiddels in onbruik dreigt te raken: ook sommen legt ze graag klassikaal uit. Het is anders zo’n gedoe, zucht ze. Ik sla al mijn moderne begeleidingsaspiraties in de wind en geef haar gelijk.
Ook ik zucht heel wat af als ik mijn leerlingen steeds naar dezelfde som in hun boek zie wijzen. Het is onzin om altijd maar te eisen dat ze ook hulp bij elkaar zoeken. Uitleggen is een vak. Dus krom ik mijn rug. In het belang van de vooruitgang krom ik mijn rug en toeter op allerindividueelste wijze de grondbeginselen van de samengestelde breuk in ieders oor. Honderd keer. Onderwijs op maat. Het is alleen niet mijn maat. Het is te veel, te vaak, te vermoeiend. Het maakt leerlingen ook gemakzuchtig. Het nu-of-nooitkarakter dat klassikale lessen kenmerkt en in het geval van Lotte voor onvergetelijke momenten zorgt, is voorgoed verloren. De stof hoeft je niet te boeien, je hoeft ook niet echt een inspanning te leveren, je steekt gewoon je vinger op, luistert half naar de uitleg, probeert wat en steekt opnieuw je vinger op. Als de juf vindt dat ze het zo wel goed genoeg uitgelegd heeft, snel
je naar huis en roep je dat je de sommen zo moeilijk vindt maar dat de juf het niet wil uitleggen.
Wat is een onderwijsvernieuwing waard als het de Lottes onder ons veroordeelt tot het buigen van hun rug terwijl ze rechtop het licht kunnen laten schijnen? Ik besluit haar dan ook het welgemeende advies te geven zich nooit en te nimmer van de wijs te laten brengen. Geef les, druk ik haar op het hart. Geef je hele leven lang les. Je bent geen coach. Je bent een tovenaar.

www.columnsvanlachesis.nl

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.