blad nr 19
6-11-2004
auteur R. Sikkes
Commentaar

Schuiven

Het zou allemaal véél beter worden. Makkelijker. Sneller. Op maat, natuurlijk ook. En bijkomend voordeel: de wachtlijsten zouden verdwijnen. Met daadkracht, met ambitie, met veel aplomb presenteerde het kabinet vorig jaar een compleet nieuw plan voor de inburgering van buitenlanders. Deze totaal ondoordachte, politiek gekleurde zet blijkt enorm veel schade toe te brengen aan de instellingen die tot nu toe de inburgering in goede banen te leidden: de regionale opleidingencentra. En het meest bizarre is dat nu in gescheiden circuits gesproken wordt over dit volkomen falende plan en over de dreun die de roc’s krijgen. En door al dat geschuif, lijkt het alsof niemand zich meer verantwoordelijk voelt voor de chaos die dreigt te ontstaan.
In circuit één – de Kamercommissie Onderwijs – wordt bijvoorbeeld gesproken over de gevolgen voor de roc’s. Want het doorschuiven van het inburgeringsbudget van Onderwijs naar Justitie heeft vergaande gevolgen. Duizenden banen staan op de tocht in de educatiesector. Aankondigen van reorganisaties op roc’s zijn aan de orde van de dag. Maar omdat tegenwoordig werkgevers zélf verantwoordelijk zijn voor een belangrijk deel van de ww-aanspraken, is de rekening als gevolg van deze kasschuif binnen de overheid dus voor de instelling. Dat was het kabinet even vergeten, en nog steeds denkt staatssecretaris Rutte dat het allemaal wel zal meevallen.
In circuit twee – de Kamercommissie Justitie – komen binnenkort de plannen van minister Verdonk voor het nieuwe stelsel op tafel. Strenge eisen zijn er wel – iedereen moet een inburgeringscursus volgen – maar volgens interne berekeningen van het eigen ministerie kan met het beschikbare budget nog niet een kwart van alle inburgeraars geholpen worden. Kwaliteitseisen voor eventuele nieuwe aanbieders zijn nog steeds niet geformuleerd. Er zijn ook juridische bewaren tegen de strafkortingen die Justitie wil opleggen voor wie géén diploma Volleerd Nederlander haalt. Het geld is er vanaf volgend jaar wel, een deugdelijke aanpak nog lang niet.
Kortom, terwijl de overheid het oude inburgeringsstelsel in een diepe crisis stort, ontaardt de nieuwe aanpak al in een chaos. En de twee circuits waarin dat besproken wordt, schuiven met geld en verantwoordelijkheden, alsof de plannen niet van één kabinet afkomen. Wat steeds duidelijker wordt – niet alleen bij de inburgering, maar ook bij de verbouwing van het sociale stelsel – is dat de tomeloze daadkracht van het kabinet Balkenende bestaat uit een samenraapsel van ondoordachte maatregelen. Maatregelen vol van beleidshaast, waarvan de invoering keer op keer uitdraait op chaos en maatschappelijke onrust.
Wat betreft de inburgering kan de Tweede Kamer nu alvast ruimte in de agenda reserveren voor een parlementaire enquête in 2010, om te onderzoeken waar het inburgeringsproces is misgelopen. Het zou alleen beter zijn als de voltallige Tweede Kamer – oppositie én regeringspartijen – nu al zou ingrijpen. Misschien kan zij voorkomen dat het doorschuiven van een klus van Onderwijs naar Justitie voor zowel de nieuwe als de oude aanpak leidt tot frustratie en chaos.