- blad nr 15
- 11-9-2004
- auteur . Overige
- Opinie
Misleidend onderzoek naar rendement ict
In 2002 is in ons land een studie uitgevoerd naar ‘Zin en onzin over rendement van ict in het onderwijs’. In dit rapport wordt geconcludeerd dat er wel degelijk effecten zijn van ict-gebruik: leerlingen leren meer, sneller, met meer plezier en ze voelen zichzelf succesvoller. In 2003 verscheen in de Verenigde Staten een gezaghebbende overzichtsstudie waarin de resultaten van meer dan twintig jaar ict-onderzoek op een rij zijn gezet. Belangrijkste conclusie is dat steeds vaker en systematischer positieve effecten op leerlingresultaten worden gevonden. Het meest recente onderzoek naar effecten van ict is in 2004 in Engeland gepubliceerd. Het gaat om een overzichtsstudie waarbij meer dan 2000 publicaties over de impact van ict in het onderwijs zijn geraadpleegd. De hoofdconclusie van deze analyse is dat opbrengsten van ict voor taal, rekenen en wiskunde overtuigend zijn aangetoond. Voor andere vakgebieden in het primair en voortgezet onderwijs zijn er aanwijzingen voor positieve effecten van ict-gebruik. Het aantal onderzoeken binnen deze vakgebieden is echter te beperkt om te kunnen spreken van ‘overtuigend bewijs’.
De inzet van ict leidt niet zonder meer tot betere prestaties van leerlingen, het is geen wondermiddel. Positieve effecten dienen zich aan wanneer tegelijkertijd is voldaan aan voorwaarden op het gebied van apparatuur, programmatuur, deskundigheid en visie.
Opzienbarend
Een groep onderwijseconomen onder wie prof. H. Oosterbeek publiceerde begin dit jaar de resultaten van een onderzoek naar het effect van ict-subsidies voor zwarte scholen. Zij concludeerden dat dit extra geld eerder averechts werkt op de schoolprestaties dan dat het een positief effect heeft. De stichting Ict op school maakt bezwaar tegen deze conclusie. De effecten van ict worden onderzocht met een blackboxbenadering. Achteraf wordt op zoek gegaan naar een redenering die zou kunnen dienen als verklaring voor gevonden resultaten. De huidige resultaten bevestigen wat we al wisten. De conclusies die aan de resultaten worden verbonden, zijn evenzeer opzienbarend als misleidend.
Oosterbeek verwijst ter ondersteuning van zijn conclusies naar drie bronnen. Het betreft drie working papers van het Amerikaanse National Bureau of Economic Research. Ict op school stelt echter vast dat de onderzoekers hun eigen resultaten relativeren.
Het eerste paper is een Israëlisch onderzoek met dataverzameling uit 1996 waarvan de resultaten in 2002 ook als tijdschriftartikel zijn gepubliceerd. De onderzoekers concluderen dat de claims van voorvechters van computers niet zijn aangetoond. Tegelijkertijd plaatsen zij de relativerende kanttekening dat de onderzoeksopzet misschien wel te optimistisch is in de verwachting dat binnen enkele maanden nadat een leraar een keer gewerkt heeft met een computerprogramma significante verbetering van resultaten te meten zou zijn.
Internet
Paper nummer twee is een rapport over de effecten van internetsubsidies uit 1998 voor scholen met achterstandsleerlingen in Californië. De conclusie van het onderzoek luidt dat er geen relatie is gevonden tussen het subsidiebedrag voor (extra) internetaansluitingen en leerlingprestaties. Als verklaring geven de onderzoekers dat er mogelijk te snel na het beschikbaar stellen van de internetaansluiting gekeken is naar effecten op leerlingprestaties. Ook is het mogelijk dat de traditionele toetsen die in het onderzoek zijn gebruikt, niet geschikt zijn voor het meten van effecten als gevolg van internetgebruik.
Het derde paper gaat over de effecten van een Amerikaans computerprogramma (Fast ForWord) ter ondersteuning van aanvankelijk lezen. Er zijn ook eerdere onderzoeken naar de effecten van dit programma uitgevoerd. De resultaten zijn positief. Ook in dit onderzoek worden positieve effecten gevonden. Die zijn echter minder omvangrijk dan de uitgever van het programma in het voorlichtingsmateriaal claimt. Als verklaring geven de onderzoekers dat de steekproef mogelijk te klein was om effecten van het programma met voldoende nauwkeurigheid te identificeren.
De bevindingen uit het onderzoek van Oosterbeek bevestigen dat de beschikbaarheid van geld voor computervoorzieningen een noodzakelijke voorwaarde is om rendement te halen uit ict, maar dat dat niet voldoende is. In plaats van te herhalen wat al bekend is, wordt het de hoogste tijd dat via onderzoek ook de ict-vragen worden beantwoord waar het onderwijs echt mee worstelt. Daarvoor is extra onderzoek nodig dat voldoet aan kwaliteitseisen en voortbouwt op beschikbare kennis. Zie voor meer informatie www.ictopschool.net/onderzoek.