blad nr 15
11-9-2004
auteur . Overige
Column

Onbehaaglijk beleid

Dit wordt een controversieel stukje, waarschuw ik u maar even. Ik ga het uitzettingsbeleid van minister Verdonk bespreken. Dat beleid geeft veel mensen een heel onbehaaglijk gevoel. Dat kinderen ineens van school verdwijnen, dat je buren, je oppas, je hulp in de huishouding, of je gewaardeerde collega zomaar, en tegen hun wil, weg moeten naar een onzekere en meestal niet erg veilige bestemming, stemt velen ongelukkig. Het is naar voor die mensen, het doet afbreuk aan het Nederlandse ideaal van verdraagzaamheid, en het lijkt, ondanks democratische besluitvorming, een goede grond te missen. Wat het meest stoort is dat al die mensen die hier al jaren wonen en ingeburgerd zijn, juist door het Nederlandse beleid zo lang hebben moeten ‘bungelen’. Heb je als asielzoeker dan voor inburgering gekozen, dan krijg je nu stank voor dank. Met een generaal pardon en een kritische controle op problematische gevallen waren we een eind verder gekomen. Geen verlies van cultureel en economisch potentieel en geen schaamrood op de kaken.
Er kleeft meer onaangenaams aan dit uitzettingsbeleid dan genoemde onrechtvaardigheid. Dat is de onontkoombare herinnering aan processen van uitstoting die voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog plaatsvonden. Maar volgens de huidige Nederlandse norm mag je die vergelijking niet maken. Oud-minister Pronk (PvdA) deed dat wel en werd meteen afgestraft. Ik doe zogenaamd verstandig en maak haar niet. Ik schets wat me aan het denken heeft gezet bij het lezen van de indrukwekkende dagboeken van Victor Klemperer. Deze Duitse, joodse romanist noteerde in de jaren dertig - naar later bleek heel lucide - hoe joden geleidelijk tot tweederangsburgers werden gedegradeerd. Dat ging bijvoorbeeld zo: van de ene dag op de andere mochten joden niet meer van de bibliotheek gebruikmaken, of werden schooldiploma’s van joodse leerlingen niet meer erkend. Dat waren pesterijen tegen het joodse intellectualisme, passend in de anti-intellectuele koers van de nazi’s. Klemperer beschrijft hoe ongemakkelijk zijn Duitse collega’s, en ook de bakker en de melkboer, zich voelden tegenover deze, stuk voor stuk ad hoc aandoende, uitstotingsmaatregelen. Maar ze deden niets en antwoordden desgevraagd dat Hitler toch democratisch gekozen was en dat het alternatief, de bolsjewieken zoals in Rusland, hen evenmin aanstond. Ze hadden het niet slecht en voerden beleid uit.
Dat een deel van de Nederlanders tijdens de bezetting 1940-1945 ook koos (vrijwillig of onder druk) voor het uitvoeren van beleid van de bezetter is bekend. Hoe gruwelijk braaf was je als je joodse buren aangaf. Hoe schrijnend moet het geweest zijn voor een schooldirecteur om een lijst op te stellen van joodse leerlingen.
Hoe is dat nu? Anders, dat weet ik. Maar wat doe je als je leerlingen gedwongen vertrekken? Als je uitgeprocedeerde asielzoekers naar een uitzettingskamp moet brengen? Vooral niet: laf zijn en meewerken aan een systeem met onmenselijke trekjes.