blad nr 15
11-9-2004
auteur T. van Haperen
Column

Scoringsdrift

Acht uur. Sacha de Boer leest het nieuws. Het gaat over een school zonder boeken, rooster en klaslokaal. Huiswerk doen ze ook niet aan. Wel een chillroom en een zitkamer. Eerst Slash21, nu UniC in Utrecht en volgend jaar kan een journaalploeg naar de Nieuwste School in Tilburg. En weer zal hetzelfde deuntje klinken. Regulier onderwijs faalt, gooi daarom het traditionele houvast overboord, zet kinderen achter de computer, noem de leraar begeleider, laat de vrager de inhoud sturen en kijk, leren is ineens een ontdekkingsreis.
Einde bericht, De Boer verandert van onderwerp, bij mij begint het te malen. Als het zo makkelijk is. Ik bedoel, gemotiveerde kinderen leren in verwondering, dat wil ik ook! Neem mijn lessen. Soms zijn er mooie momenten, maar vaak is het behelpen. Zonder regels, afspraken, dwang en intimidatie red ik het niet. Als dat anders kan… maar hoe? Ik surf naar de site van UniC, een havo/vwo voor kinderen met een onderzoekende geest. Ik lees twee uitspraken. ‘Ik wil leren hoe ik een raket moet bouwen en ik wil graag goed Engels leren spreken...’ ‘En ik wil economie in mijn pakket maar ook leren fotograferen.’ Daar staat achter: dit kan op UniC. Mooi, maar wat doen we met: ‘Ik wil leren hoe ik XTC kan maken, om dat met zoveel mogelijk winst te kunnen verkopen.’ Flauw? Valt wel mee, toch? Onder mijn leerlingen zitten weinig raketbouwers, terwijl XTC op aardig wat onderzoekende belangstelling kan rekenen. Bovendien leiden productie en verkoop van synthetische drugs vanzelf naar de schoolvakken economie en scheikunde, terwijl dat fotograferen… Nog steeds flauw? Mijn punt dan maar? Die leerwens, dat ik wil, daar draait mijn maag van om. Waarom? Omdat het een leugen is natuurlijk. Leerlingen maken de dienst niet uit op school. Ongeveer twintig procent van de rijksuitgaven gaat naar onderwijs. Dat is niet omdat school leuk is, maar maatschappelijk noodzakelijk. Daar zit de spanning. Kinderen leren zelfontdekkend en in eigen tempo over seks, roes, status en snelheid. Hoe anders werkt het bij: doorgronden van de inrichting van samenleving, mondeling en schriftelijk uitdrukken in de Nederlandse en Engelse taal en handigheid met getallen, grafieken en diagrammen. Stuk voor stuk noodzakelijke voorwaarden voor het maatschappelijk functioneren van een zestienjarige. School brengt die zaken bij, vaak tegen heug en meug.
Sacha de Boer babbelt inmiddels over de ontdekking van een gen, dat uitzaaiing van kanker veroorzaakt. Het medicijn tegen de ziekte lijkt weer een stap dichterbij. Ik herinner me een column van de wetenschapper Plasterk: kankeronderzoekers laten zich vaak leiden door scoringsdrift en scheppen daardoor valse verwachtingen bij doodzieke mensen. Onderwijsvernieuwers gedragen zich niet veel beter. Het aantal drop-outs is enorm, verwijzingen naar lagere schooltypen en het speciaal onderwijs groeien explosief. Suggereren dat door afschaffen van het rooster, de leraar benoemen tot begeleider en boeken vervangen door computers, kinderen intrinsiek gemotiveerd en in verwondering leren, in de chillroom nog wel, is even misplaatst als suggereren dat de pil tegen kanker binnenkort verkrijgbaar is.