blad nr 11
2-6-2001
auteur . Lachesis
Column

Duo's

Er zijn mentoren die al moe zijn bij het vooruitzicht. Er zijn ook mentoren, vooral in de onderbouw, die zich erop verheugen. De laatste jaren is de duostage in het basisonderwijs een feit. Geboren uit pure nood. Vanwege een tekort aan stageplaatsen. Al mijn eerstejaarsstudenten zijn aan een ander gekoppeld. Het is verrassend om te zien hoe zo¹n duostage in de praktijk uitvalt. Er waren duo¹s die nadrukkelijk met elkaar in zee wilden. Anderen kozen voor elkaar bij gebrek aan beter. Sommigen werden letterlijk tot elkaar veroordeeld. De opvallendste conclusie is echter dat de duo¹s die nadrukkelijk voor elkaar kozen, lang niet altijd de meest succesvolle waren.
Maarten en Jessica zijn een voorbeeld van een duo dat duidelijk met elkaar is opgescheept. Ze verschillen als dag en nacht. Het was achterdocht op het eerste gezicht. De een bereidt alles tot in de puntjes voor, de ander is al tevreden als de les in zijn hoofd een vage vorm heeft aangenomen. Dat leidt in de praktijk in beide gevallen tot heel acceptabele en levendige lessen. Zowel Maarten als Jessica beschikt over een natuurlijk talent om les te geven. Hun mentoren zijn dan ook dik tevreden. Ik, als stagebegeleider, ook. Alleen zijzelf waren van meet af aan niet te spreken over elkaar. Het was hun een raadsel waarom de ander steeds goede lesbeoordelingen kreeg. Het was toch immers hemeltergend duidelijk dat de duostagiair er niets van bakte. Wat had je nou aan al die overdreven voorbereiding? Wat schoot je nou op met dat eeuwige luie geïmproviseer? Met name Jessica zuchtte heel wat af als ze de gemakzucht van Maarten te berde bracht. Maarten zweeg weliswaar als hij zich met de verwijten van Jessica geconfronteerd zag maar het was wel een heel betekenisvol soort zwijgen. Een stevig Œwat ben jij toch een geweldige ouwe zeur¹ soort zwijgen. Na een zeer moeizame eerste stageperiode, waarbij ze allebei van de stoel waren gevallen omdat de ander een goede beoordeling had gekregen, legde ik ze de vraag voor of ze met elkaar door wilden. Tot mijn verbazing zeiden ze beiden ja. Het was mij een raadsel waarom hun beslissing zo uitviel.
Het begin van de tweede stageperiode verliep al niet anders dan de periode ervoor. Maarten en Jessica hadden nog het meest weg van een bejaard stel dat volkomen op elkaar was uitgekeken en alleen nog sikkeneurig en zanikend elkaars handelingen van commentaar voorzag. Tot ineens alles veranderde. Van het ene op het andere moment zagen ze de meerwaarde van hun onderlinge verschillen in en begonnen elkaar te ondersteunen en aan te vullen. Aan het eind van de tweede stageperiode zagen ze zelfs met plezier op hun samenwerking terug en konden ze hun voormalige strijd geweldig goed relativeren.
Sanne en Jolien kennen elkaar al vanaf hun kleutertijd. Ze zijn altijd stevig bevriend gebleven. Ze doorliepen samen de middelbare school en gaven zich op voor de pabo. Natuurlijk kozen ze meteen voor elkaar toen er in het begin van het cursusjaar duo¹s gevormd werden. In hun ogen ging de samenwerking op de stageschool uitstekend. Dat kon niet anders. Hun samenwerking was namelijk altijd uitstekend verlopen. Hun mentoren dachten daar anders over. Die kregen maar geen greep op hen en voelden zich buitengesloten. Die ervoeren het feit dat deze twee meiden aan een half woord en één opgetrokken wenkbrauw genoeg hadden om elkaars gemoedstoestand te lezen als belemmerend. Ook stimuleerden ze elkaar allerminst in het nemen van nieuwe hindernissen of het aanboren van onvermoede gaven. Ze kenden elkaar eenvoudig veel te goed. Gelukkig zagen ze dat op het laatst zelf ook in. Volgend jaar vormen ze uit eigen beweging geen duo meer.
Nanda en Melissa bleven bij het vormen van de duo¹s over. Het zijn vriendelijke, stille en hardwerkende studenten. Omdat ze zo vriendelijk en verlegen van aard zijn, peinsden ze er niet over om zich voor iemands voeten te gooien en hadden ze de ontwikkelingen gewoon afgewacht. Die dreven hen dus naar elkaar. Maar vriendelijkheid plus vriendelijkheid en verlegenheid vermenigvuldigd met nog meer verlegenheid leidt tot indrukwekkende passiviteit.
Ik trof hen aan op een idyllisch gelegen plattelandsschooltje in een groep 7/8 van zeventien leerlingen waar een welhaast negentiende-eeuwse rust en aandacht heerste. Achter in de klas, half verborgen achter een kast, zaten Nanda en Melissa. Aandachtig observerend en welhaast geen vin verroerend. Lopen jullie wel eens rond, maken jullie wel eens een praatje met de leerlingen, vroeg ik zachtjes. Bijna onmerkbaar schudden zij tegelijk het hoofd. Nee, dat deden zij niet. Dat stoorde vreselijk. Dat hield iedereen maar van het werk. Na enige lichte aandrang besloten zij om zich toch maar iets actiever op te stellen. Per slot wilden zij ook mij graag ter wille zijn. Maar griezelig was het wel.
Myrthe en Marion zijn uit heel ander hout gesneden. Evenals Maarten en Jessica verschillen zij in bijna alles van elkaar maar dat feit stimuleerde hen vanaf de eerste dag. ³O, ik wou dat ik zo resoluut kon zijn als Marion², concludeerde Myrthe vol bewondering. Marion was het in het geheel niet met haar eens. ³Jij bent veel liever en krijgt toch hetzelfde voor elkaar als ik², constateerde zij al even bewonderend. Ook beoordeelden ze met verve elkaars lessen. Alleen over de mentor waren ze niet zo tevreden. ³Het enige dat we van hem leren is hoe we het later beslist niet willen doen², grinnikten ze zelfbewust.