blad nr 14
28-8-2004
auteur M. Vermeulen
Column

Een kennis AbC-tje

Met Nederlanders is iets raars aan de hand: we weigeren ons hardnekkig met techniek en met bètavakken bezig te houden. Alle inspanningen ten spijt, lukt het maar niet om de belangstelling voor de B-pakketten en -studies te vergroten. Ongelooflijk land van predikanten en handelaren dat we zijn volgen we vooral de A-richting of de C-richting. En dat geldt van laag tot hoog: vmbo-techniek komt leerlingen tekort en ook de technische universiteiten smeken om meer studenten. Ons kennis ABC is dus eigenlijk een AC en wat is dat nu voor een begin van een alfabet?
Waarom zijn we zo atechnisch of antibèta in onze school(vak)keuze? Ten eerste hebben we in Nederland gewoon geen sterke technische traditie. We zaten achter in de klas bij de Industriële Revolutie en we hebben geen grote inspanningen in de oorlogsindustrie gepleegd. Zo zijn we dan toch een beetje de softies van Europa die ons geld verdienen met praatjes maken in plaats van met dingen maken. Op zich overigens geen enkel probleem: met die praatjes slagen we er al sinds de gouden eeuw in om ons hoofd internationaal aardig boven water te houden.
Ten tweede koesteren we met z’n allen de gedachte dat exacte vakken moeilijk zijn, zeker voor meisjes (sorry dames, ik geef slechts een populair misverstand weer). Dat misverstand wordt natuurlijk vooral door techneuten zelf in stand gehouden: kijk eens hoe slim wij zijn, en zie eens hoe moeilijk ons vak is! Dat wordt nog eens bevorderd door bètakennis in abstracte en onhanteerbare formules aan te bieden, compleet los van de context waarin die formules toegepast worden. Is dit nu echt nodig of stiekem toch ook een soort geheimcode die alleen ‘door ons soort mensen’ samenzweerderig gebruikt wordt? Daaruit borrelt toch een beetje het beeld op van warhoofden die in hun sociale talent niet al te sterk ontwikkeld zijn en alleen maar in formules dromen. Als je techniek aantrekkelijk wilt maken moet je het zo opschrijven en aanbieden dat het voor iedereen toegankelijk is, en er geen geheimtaal van maken.
Ten derde: technici, en ik vrees in hun kielzog ook andere bèta’s, hebben behalve een geheimtaal, ook een ontkenningsprobleem. Het summum van technisch denken is als je het voor de gebruiker zo onzichtbaar mogelijk maakt. Dat waarderen we ook zeer: ik moet er niet aan denken dat ik alle techniek zou kunnen zien die er in de laptop zit waarop ik deze column schrijf. Het heeft alleen een groot nadeel: heel veel gebruikers zien dus amper meer wat voor moois die technici allemaal bedacht hebben. De zichtbaarheid van toepassingen maakt dat mensen én geen beeld hebben bij waar techniek over gaat én het belang ervan onderschatten.
Dames en heren technici en bèta’s: be good and show it, maar dan wel op een manier dat de rest van de wereld er ook wat van snapt. Daar maar eens mee beginnen om de B een serieuzere plaats te geven in ons kennisalfabet.