- blad nr 7
- 3-4-2004
- auteur D. Hollander
- Redactioneel
‘Mijn familie zal je krijgen’
Eefje Pleij (1973) beschrijft haar lotgevallen als 23-jarige beginnende leerkracht op een zwarte basisschool in de Amsterdamse wijk Bos en Lommer. En dat doet ze met veel vaart, humor en zelfspot. Tot haar schrik moet ze beginnen in een kleutergroep, terwijl ze zich op de pabo had gespecialiseerd in de bovenbouw. In korte, heldere zinnen weet ze knap situaties te schetsen. Haar directrice Yvon begeleidt haar naar de kleuterafdeling.
We stappen een keurig georganiseerde kleuterklas binnen. Zo’n klas waar ik waarschijnlijk mijn hele leven van zal blijven dromen, maar die ik nooit zal hebben. ‘Goedemorgen’, hoor ik Yvon zeggen. Bij het bureau staren vijftien hoofddoeken, waarschijnlijk moeders, me aan. Ik word van top tot teen gescreend. Laarzen, spijkerbroek, strak T-shirtje met ‘teacher’ op mijn tieten (afstudeercadeautje van een vriendin) en twee staarten in mijn haar. Ik had geen foutere keuze kunnen maken! Ik trek mijn shirtje schuchter naar beneden, waardoor mijn borsten of laat ik zeggen mijn push-up beha de ‘t’ en de ‘r’ nog eens extra benadrukken. ‘Dit is Eefje, zij vervangt juffrouw Maaike.’ Ik wil wegkruipen, wat is dit eng. Ze vinden me vast verschrikkelijk, ik ben te jong, ik draag te veel make-up, en zullen ze ruiken dat ik rook? Dit voelt als mijn eigen eerste schooldag. Heeft er iemand een hoofddoek? Dan knoop ik meteen mijn gezicht weg. ‘Gaaf shirtje heb je an’, zegt een van de hoofddoeken in plat Amsterdams. Verbijsterd kan ik nog een ‘dank u wel’ uitbrengen. De andere hoofddoeken knikken vriendelijk, zwaaien wat en lopen dan de klas uit.
Grote clash
:Typisch een boek voor beginners in het onderwijs, zou je hierdoor kunnen denken. Maar het biedt meer. Subtiel en slim weet Eefje Pleij de ervaringen van oudere leerkrachten door haar verhaal heen te vlechten, gewoon door te beschrijven wat zij van hen meemaakt. Een mooi voorbeeld daarvan zijn haar eerste oudergesprekken. De hoogzwangere juffrouw Kim zal de gesprekken leiden omdat zij de kinderen veel beter kent. Juf Kim en de eerste moeder kwekken er lekker op los en de minuten vliegen om.
Ik word vreselijk nerveus van die tijdsdruk en begin te schuiven op mijn houten stoeltje. ‘Okay, laten we het eens even hebben over Mustafa’, oppert Kim met nog anderhalve minuut te gaan eindelijk. ‘Het gaat best aardig met Mustafa. Hij heeft zijn toetsen redelijk gedaan en hij doet goed zijn best in de klas.’ ‘Hebt u nog vragen?’ Ze schudt haar hoofd. ‘Eefje, jij nog iets te zeggen?’, wil Kim weten. ‘Nou, ik wou even vragen…’ Ik kan het niet afmaken want Kim meldt dat het allang tijd is en dat de volgende aan de beurt is. Moeder geeft ons een hand en loopt gehoorzaam de klas uit.
‘We hebben nauwelijks over Mustafa gepraat’, zeg ik tegen Kim. ‘Ach, daar gaat het hier ook helemaal niet om. Dit zijn signaleringsgesprekken. Als het echt niet goed gaat met hun kind, maak ik een afspraak op een ander tijdstip. Dan heb ik meer tijd voor ze. Veel moeders hebben gewoon een luisterend oor nodig, maar hun problemen kan ik niet voor ze oplossen.’
Zo vredig blijft het allemaal niet, naarmate het jaar vordert worden de belevenissen van Pleij heftiger. Jongens sissen naar haar. Op het schoolplein wordt ze door oud-leerlingen uitgescholden voor vuile hoer. Leerlingen spugen in haar thee, wat ze pas doorkrijgt als twee meisjes het haar vertellen. Tijdens een schoolreisje jat een flink deel van haar klas een souvenirwinkeltje leeg. En dan moet de grote clash met Mevlut nog komen. Hij scheldt haar uit voor ‘stomme trut’ en roept vlak voor hij de deur van de klas woedend dichtgooit: ‘Mijn familie zal je krijgen.’
Wie wil weten hoe deze ruzie afloopt en hoe juf Eefje de zaken aanpakt, moet dit levendige boek zelf kopen. Want er staat nog veel meer behartigenswaardigs in: de omgang en ruzies met teamgenoten, het probleem van de hoofddoek, maar ook hilarische ervaringen en ontroerende gesprekken met leerlingen uit haar klas.
Een paar kleine kritiekpunten. De uitgeverij had het mooi uitgegeven boek wel iets beter kunnen nalezen op tikfouten. Het wordt nog net niet echt storend, maar slordig is het wel. En Eefje zelf heeft het iets te vaak over zichzelf als ‘tutje uit het Gooi’. Dat mag waar zijn, maar het begint daardoor te lijken op koketteren.
‘Juf met staarten – op een zwarte school’, door Eefje Pleij, uitgegeven door Mets en Schilt, 192 blz, 16 euro (zie de kortingsbon), ISBN 90 5330 389 8.