blad nr 19
7-11-2003
auteur . Overige
Column

Nederland kennisland

Met de komst van snelle media- en communicatiemiddelen als tv en e-mail is de afstand tussen de mensen en de politiek kleiner geworden. Op zichzelf is dat een goede ontwikkeling. Actie en reactie laten niet lang op zich wachten. De behoefte hieraan bij de media, de politiek en de kiezers heeft er echter ook toe geleid dat er een cultuur is ontstaan van korte scherpe kreten die de lading van een boodschap moeten dekken. De vraag is
echter of we daar wel met zijn allen in slagen.
Nederland kennisland zijn gevleugelde woorden. De eerste gedachte bij velen is dat we het onderwijs zo vormgeven en aanbieden aan onze kinderen dat Nederland in de toekomst, maar liefst al morgen, een grote kennis heeft op vele gebieden zodanig dat onze economie bloeit en onze welzijn stijgt. Een nobel streven, maar investeren we er ook in?
In de bedoelingen heb ik wel vertrouwen, de praktijk is echter anders. Neem nu het voorstel van de minister van OCW om over te gaan tot flexibilisering van de schooltijden. In beginsel zou ik als liberaal daar weinig tegen kunnen hebben. Het kan immers ruimte scheppen voor de individuele ontplooiing van het schoolgaande kind. Toch kleven er een aantal bezwaren aan dit voorstel. Zo wordt het ingegeven om het nijpende lerarentekort op te lossen, immers de scholen kunnen dan niet vijf maar slechts vier dagen les te geven. Minder lesgeven betekent minder leraren nodig en dus het lerarentekort opgelost, is de idee. Dus niet. Het is slechts het camoufleren van een probleem via een trucje van de schooltijden waar de kinderen niet om gevraagd hebben. Sterker nog de kinderen worden het kind van de rekening. Er kunnen namelijk twee dingen gebeuren; ofwel stop je hetzelfde lesprogramma in vier dagen met meer uren per dag (langere schooldag) ofwel doe je hetzelfde per dag maar nu niet meer
vijf maar slechts vier dagen (kortere schoolweek). De ervaring is dat niet alleen kinderen maar ook de meeste volwassenen naarmate een school- of werkdag langer duurt de opnamecapaciteit sterk afneemt. Met andere woorden een langere schooldag levert weinig rendement. Dus is er de facto minder geleerd. Voor een kortere schoolweek geldt per definitie dat er minder kennis wordt vergaard. Dit systeem leidt dus in feite tot een vermindering van de mogelijkheid om maximaal kennis te vergaren. Hoezo dan
nog spreken over: Nederland kennisland!
Er is nog een ander nadelig gevolg. In Nederland kennen we steeds meer tweeverdieners met kinderen. Doordat de schoolweek terug gaat naar vier dagen moet er een dag extra oppas geregeld worden of een van de twee ouders wordt gedwongen een dag minder te gaan werken. Beide alternatieven betekenen dat de ouders letterlijk de rekening gepresenteerd krijgen van een maatregel die slechts op papier het lerarentekort oplost en Nederland kennisland wat dit betreft tot een loze kreet maakt.