- blad nr 19
- 7-11-2003
- auteur R. Sikkes
- Commentaar
Ja/Nee in de polder
Dat was om een paar redenen een bijzondere gebeurtenis. Allereerst omdat werkgevers en werknemers organisaties het onderling op veel punten eens waren en samen tegenover het kabinet stonden. Vervolgens omdat het poldermodel was doodverklaard.
Ferm en daadkrachtig zou het kabinet Balkende II immers zijn, en zich niets in de weg laten leggen door lastige vakbonden. Er moest in landsbelang bezuinigd worden en fors ook. Moeiteloos schaarden de regeringspartijen zich achter het draconische bezuinigingspakket, zonder oog te hebben voor de sociale schade die dat toe zou brengen.
Het poldermodel is echter sterker gebleken dan politieke dommekracht. Natuurlijk bevat ook het najaarsakkoord nog maatregelen die mensen in hun portemonnee raken of pijn doen in de sociale zekerheid. Natuurlijk zijn niet álle bezuinigingsmaatregelen van tafel. Wie de illusie had dat de FNV dat voor elkaar zou kunnen krijgen, zou altijd teleurgesteld worden. Maar het loonoffer - twee jaar nullijn, of bijna nul zoals dat in polderlands dialect voor 2005 is afgesproken - van de vakbeweging heeft ruimte geschapen om veel van de maatregelen te verzachten of weg te werken.
Een loonoffer dat ook past in de traditie van 'de beheerste vakbeweging' zoals de strategie van de FNV wel eens in een studie is omschreven. Een vakbeweging met oog voor de economische ontwikkeling, met oog voor solidariteit tussen werkenden en niet werkenden en met oog voor de belangen van de werknemers.
Voor het onderwijspersoneel leek het misschien een beetje alsof dat gevecht om sociale zekerheid, nullijn en vut niet over hen ging. Immers, het ministerie van Onderwijs hád de salarissen in deze sector al per decreet op de nullijn gezet. Maar andere ingrepen raakten het onderwijs wel degelijk. De ingrijpende plannen om de vut aan te pakken raakten ook het onderwijs, een sector waar de vergrijzing bovendien het verst is gevorderd. Het schrappen van de kortlopende ww is voor invallers en tijdelijk personeel een ramp.
De belangrijkste uitkomst - een nullijn voor iedereen - is natuurlijk pijnlijk, maar zorgt er wel voor dat onderwijs niet achterstand komt van andere sectoren. Dat zou een gevaarlijke ontwikkeling zijn geweest. Want nu in de recessie is onderwijs misschien wel weer populair, maar als de lonen in de marktsector beter zijn, is het voorspelbaar dat mensen bij een economische opleving het onderwijs weer de rug toe keren.
Van groot belang is ook dat er tijd is gekomen om beter na te denken over prepensionering en de levensloopregeling, zonder dat de vut nu al onmogelijk of onbetaalbaar wordt gemaakt.
Een polderlandsakkoord, dat een ja verdientin het referendum. Ik ben benieuwd wat u gestemd heeft. Ja? Nee?