- blad nr 19
- 7-11-2003
- auteur T. Snel
- Redactioneel
40 jaar schooltelevisie
Schooltv en Teleac zijn in hetzelfde jaar, veertig jaar geleden, opgericht. De initiatiefnemers van de Nederlandse onderwijstelevisie (NOT) werkten bij de Nederlandse onderwijsfilm (NOF). "De aanleiding voor de oprichting van Teleac was de vrije zaterdag", zegt algemeen directeur Arie Smit. "Een soort educatie-cineac was het idee. En ineens bood televisie in 1963 meer dan nieuws en amusement." Teleac biedt educatieve programma's voor volwassenen, Schooltv voor basis- en voortgezet onderwijs.
Op de scholen werd in beginsel bij gebrek aan televisie educatieve films gedraaid. Na een aantal jaren discussies, onder meer op ouderavonden en in schoolteams, over de noodzaak van de aanschaf van een tv op school, werd bij Koninklijk besluit de tv als leermiddel aangeduid. Zo kwam er geld beschikbaar om op school een apparaat aan te schaffen. Dat betekende vooruitgang voor Schooltv. En de komst van de videorecorder had tot gevolg dat er vooral in het voortgezet onderwijs meer gebruik van werd gemaakt. Tegenwoordig is het op bijna geen enkele school meer weg te denken.
Zeven jaar geleden zijn Schooltv en Teleac gefuseerd. "Op naar een leven lang leren", zegt Smit. Samen brengen ze programma's op de buis van voorschoolse tot volwasseneneducatie.
"Onderzoek is essentieel", zegt hij. "We leveren nu veel meer maatwerk dan vroeger." Ook vindt samenwerking plaats met de overheid. Uitzendingen als Stoppen met roken en Slapen kun je leren zijn gemaakt met steun van het ministerie van Volksgezondheid.
:Piertje
:Uit het aanbod van Schooltv worden de magazines het meest bekeken. Koekeloere, met Moffel en Piertje in de hoofdrol, bestaat al elf jaar. Het is bestemd voor de kleuters. Huisje boompje beestje, natuuronderwijs waarin ontdekken en verkennen centraal staan, wordt al vijftien jaar goed bekeken door groep 3 en 4. Meer dan tweederde van de basisscholen gebruikt voor groep 5 en 6 Nieuws uit de natuur. Het programma bestaat sinds 1985. Al 22 jaar bestaat Schooltv-weekjournaal voor groep 7 en 8. Tachtig procent van de basisscholen zit daartoe op vrijdagochtend aan de buis gekluisterd.
Schooltv maakt allerlei begeleidend materiaal voor leerkrachten en leerlingen bij de programma's. Leerkrachten bezoeken volgens onderzoek in het schooljaar 2001/2002 de websites die bij de programma's horen echter nauwelijks. Slechts een op de tien leerkrachten brengt een bezoek aan de internetpagina van Huisje boompje beestje, en dat blijkt dan de meest bezochte pagina. 42 Procent van de leerkrachten gebruikt wel een handleiding bij een nieuwe serie en eenderde maakt gebruik van het leerlingenmateriaal. "Helaas zijn er altijd nog scholen die geen gebruik maken van het begeleidend lesmateriaal bij de programma's", zegt Leo Both, voorlichter van Schooltv/Teleac. "Voor een deel is dat gemakzucht van de leerkracht, maar het heeft ook te maken met een beperking van het budget." Schooltv wordt betaald uit het omroepbudget, maar het begeleidend lesmateriaal niet. Dat wordt dus kostendekkend aan de man gebracht.
:Missers
:Met schaduwredacties, die bestaan uit mensen uit het onderwijs, worden programma's bijgesteld. "In de jaren tachtig zijn er nog wel eens missers gemaakt met programma's", zegt Both. "In de vormgeving of in de toon. De uitzendingen werden dan stopgezet of er kwam een remake."
Schooltv begeeft zich tegenwoordig ook op het gebied van de voor- en vroegschoolse educatie. Voor Teletubbies is het basismateriaal uit Engeland gehaald en door Schooltv in het Nederlands bewerkt. En het programma Tweenies valt onder de vroegschoolse educatie.
Het aanbod van Teleac wordt ook steeds vaker in het onderwijs gebruikt. "We hebben de banden met de roc's aangehaald", zegt algemeen directeur Smit. "We krijgen steeds meer bestellingen uit de bve." Programma's die speciaal zijn gemaakt voor allochtonen, zoals Duidelijke taal en Hallo Holland, zijn ook door veel Nederlanders bekeken. De eerder uitgezonden serie Wereldgodsdiensten voor het voortgezet onderwijs blijkt ook goed bruikbaar voor de sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve).
Diverse programma's hebben een hoge bewaarfunctie. Both: "Uit reacties van scholen blijkt dat voorlichtingsprogramma's over aids, roken en alcohol van jaren geleden nog steeds worden gebruikt." Soms vragen scholen of een programma opnieuw kan worden uitgebracht, omdat de videobanden geheel versleten zijn.
Dit schooljaar heeft Schooltv het aanbod voor het vmbo flink uitgebreid. Voor het vak aardrijkskunde de serie Mensen en natuurgeweld, voor biologie Afval en milieu en Planten. Deze programma's zijn voor de laagste klassen. Voor de bovenbouw van het vmbo is er Neon voor ckv, voor geschiedenis De Koude Oorlog en voor maatschappijleer Focus op de maatschappij.
Teleac heeft het enige programma in de wereld voor volwassen verstandelijk gehandicapten: Knoop in je zakdoek. Het bestaat inmiddels elf jaar. Smit: "Het is echt hun programma. We bereiken er een breed publiek mee. Eenderde deel van de kijkers bestaat uit verstandelijk gehandicapten, eenderde uit ouders en begeleiders van de gehandicapten en voor de rest is het ander publiek."
Sinds kort heeft Schooltv in samenwerking met Kennisnet een beeldbank op internet met educatieve videoclips voor basis- en voortgezet onderwijs. Een clip duurt maximaal vijf minuten. De beeldbank is te vinden op www.schooltv.nl/beeldbank