- blad nr 19
- 7-11-2003
- auteur G. van der Mee
- Redactioneel
AOb-voorzitter over sociaal akkoord:'Dit is het beste wat eruit te slepen was'
Het onderhandelingsresultaat dat op 14 oktober werd bereikt, is niet overal even juichend ontvangen. De afspraak is dat er in 2004 geen algemene loonsverhoging komt, wel is het mogelijk eenmalige uitkeringen in cao's af te spreken. Ook periodieke salarisverhogingen gaan gewoon door. In 2005 zal de nullijn alleen gehanteerd worden als er overeenstemming bereikt wordt over een nieuw stelsel van vut, prepensioen en levensloop. Als tegenprestatie zet het kabinet zo'n 2 miljard euro in waardoor bepaalde verslechteringen in de sociale zekerheid en het ziekenfonds niet worden doorgevoerd. AOb-voorzitter Walter Dresscher vindt het resultaat in de huidige omstandigheden het best haalbare. "Ik ben gematigd positief over dit akkoord. Voor de onderwijssector gold al dat de nullijn van bovenaf was opgelegd in de begroting, nu ontstaat er geen grote achterstand ten opzichte van de marktsector."
Dresscher snapt de kritiek op het akkoord wel. "Een aantal kwesties is op de langere termijn geschoven, dus daarvan is het resultaat nog onduidelijk. Zelf had ik de indruk dat Balkenende erg weinig trek had in een akkoord, omdat hij gewoon op de ingeslagen weg door wilde gaan. In zo'n situatie vind ik dat er door de onderhandelaars goed gemanoeuvreerd is."
Uit onderzoek bleek dat bij de meeste mensen de afspraak 'twee jaar nullijn' wel was blijven hangen, maar dat vrijwel niemand wist wat daar nu tegenover staat. Dresscher: "Het gaat erom dat het kabinet in onze ogen bezig was de sociale zekerheid af te breken. Dat is bemoeilijkt nu er in het akkoord een paar zaken, zoals bij de ww en de wao, zijn bereikt. Dat is allemaal wat lastiger uit te leggen. De algemene vergadering van de AOb had al moeite met het voorstel van de Ser over de wao, terwijl dit nu als het minst pijnlijke wordt gerealiseerd. Maar gezien de economische situatie is het volgens mij illusoir te denken dat je heel veel meer kunt bereiken. Alle acties ten spijt, hebben we bijvoorbeeld de discussie verloren over het begrotingstekort. Dat kan volgens ons groter zijn in een tijd van economische malaise, maar zie jij Zalm al van standpunt veranderen omdat de vakbeweging dat wil? Over zijn lijk!"
Met name de cao-onderhandelaars bij FNV-bondgenoten reageerden fel afwijzend. Zij vinden dat bedrijven als Shell die veel winst maken, best een loonsverhoging kunnen betalen. Dresscher denkt dat voor sommige bedrijfssectoren de loonkosten echter veel uitmaken. "De onderhandelaar van Philips was veel gematigder in zijn oordeel en dat komt omdat Philips momenteel veel werk naar het buitenland verhuist. Dan kun je wel een goede cao hebben, maar als er geen banen meer zijn, heb je daar niet veel aan."
De AOb-voorzitter vindt een goede wao het belangrijkste onderdeel van het akkoord, omdat er nogal wat personeel uit het onderwijs gebruik van moet maken. De FNV legt het onderhandelingsresultaat neutraal voor, volgens Dresscher omdat dat hoort bij de vorm van een referendum: "Statutair is een referendum niet geldig, maar het resultaat wordt voorgelegd aan de algemene vergadering van de AOb en die weegt dat natuurlijk mee in zijn oordeel." De uiteindelijke beslissing valt in de federatieraad van de FNV waarin alle bonden vertegenwoordigd zijn. Maar de zwaarte van de stem hangt af van het aantal leden, dus de uitkomst is vooralsnog ongewis.
Het Centraal planbureau berekende dat het effect van de loonmatiging is dat er in 2007 35.000 banen in de marktsector bij zullen komen. Tegelijkertijd is er een negatief effect doordat mensen minder koopkrachtig zijn. Bevriezing van de lonen in de collectieve sector en van de uitkeringen betekent weliswaar een vermindering van de overheidsuitgaven, maar door de lagere loon- en inkomstenbelasting is er tevens sprake van een vermindering van de overheidsinkomsten.
Waar gaat het om?
Arbeidsongeschikt
Gedeeltelijk arbeidsongeschikten houden recht op een minimumuitkering. Het inkomen van de partner speelt geen rol voor de bepaling van de wao, de mate van arbeidsongeschiktheid wel. De keuring wordt wel strenger, maar minder dan het kabinet aanvankelijk wilde. Herkeuring blijft. Als de instroom beperkt blijft dan worden de uitkeringen verhoogd met vijf procent in 2006. Aanvullende ziektewetuitkeringen zijn van de baan.
Werkloos
Van afschaffing van een kortdurende werkloosheidsuitkering is geen sprake meer, dit is met name van belang voor invallers. Verder moet de Ser zich buigen over de toekomst van de ww. Het kabinet wilde werknemers al heel snel de bijstand in loodsen, maar heeft nu toegezegd het advies van de Ser 'zwaar te laten wegen'.
Koppeling
In 2006 wordt de koppeling tussen lonen en uitkeringen volledig hersteld.
Vroegpensioen
De strafheffing van de vut en het afschaffen van de belastingvoordelen voor prepensioen, zijn voorlopig van de baan. Uiterlijk 2004 moet er overeenstemming zijn tussen kabinet en sociale partners hierover. Lukt dat niet dan gaat de nullijn in 2005 niet door.
Ziekenfonds
Het kabinet blijft bij zijn voornemen om de eigen bijdrage te verhogen en een aantal zaken uit het ziekenfondspakket te schrappen. De premie gaat in 2004 wel met 25 euro omlaag.
ID-banen
Het kabinet heeft toegezegd om meer werk te maken van de afspraken die vorig jaar gemaakt zijn, zoals het omzetten van ID-banen in reguliere. Met de gemeente wordt verder overlegd over de toekomst, waarbij het verbod op gedwongen ontslag centraal zal staan.