blad nr 21
30-11-2002
auteur . Lachesis
Column

Computers in de klas

Als ze werken zijn ze bepaald niet nutteloos: automatiseren van sommen, oefenen van topografie, maken van werkstukken, zoeken van informatie, leggen van contacten over de hele wereld - het is allemaal heel wat aangenamer met een computer dan zonder. Maar ze werken vaak niet. Ik heb in al die jaren niet één computerles gegeven die probleemloos verliep. Muizen en beeldschermen die plotseling alle dienst weigerden. Splinternieuwe, geavanceerde computers die van het ene op het andere moment geen teken van leven meer gaven of een eindeloze reeks foutmeldingen uitbraakten. De meeste computerlessen eindigden dan ook in uitputting dan wel razernij. Er waren lessen waarbij zeker de helft van de leerlingen op hulp zat te wachten.
Ten einde raad schoof ik er soms drie tegelijk achter één computer, een daad waarvan ik al vaak na een paar minuten spijt had omdat er vrijwel onmiddellijk een ware veldslag om de muis ontstond. Het nut van computers in het onderwijs wordt dan ook schromelijk overschat. Zelfs als deze apparaten het als door een wonder allemaal tegelijk doen is de meerwaarde tamelijk gering. Toch weerhoudt dat beleidsmakers niet om van de daken te schreeuwen dat het kind van de toekomst louter en alleen via de computer kennis op zal doen van allerlei zaken en dat het de taak van de leerkracht wordt om behulpzaam rond al deze apparaten rond te cirkelen.
Dienstknecht van de alomtegenwoordige computer. Ziehier het profiel dat de gemiddelde beleidsmaker van de toekomstige leerkracht schetst. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt nu dat er geen reden is voor het enthousiasme van deze beleidsmakers. In HP/De Tijd van 15 november deed Peter Bugel in zijn column verslag van een onderzoek naar de effecten van computeronderwijs. Een onderzoek dat uitgevoerd was door Joshua Angrist van het Massachusetts Institute of Technology en Victor Lavy van de Hebrew University van Jeruzalem en onlangs gepubliceerd werd in het tijdschrift Economic Journal. De onderzoekers vergeleken testscores van kinderen in klassen met computers met die van kinderen in klassen zonder computers. Uitkomst: de kinderen in de klassen met computers deden het significant slechter op alle tests. Het is kennelijk nog steeds zo dat kinderen het meeste leren als ze naar een leerkracht kijken en luisteren in plaats van naar een computerscherm.
Dat is geen verbazingwekkende uitslag. Het komt precies overeen met de ervaringen van veel onderwijsgevenden. Apparaten kunnen het nooit van mensen winnen waar het gaat om enthousiasme, betrokkenheid en levendigheid en het bieden van structuur en aandacht. Het is doodzonde dat al die miljarden die in het computeronderwijs gestopt zijn niet op effectievere wijze zijn besteed. Bugel noemt bijvoorbeeld het verkleinen van klassen en het investeren in de opleiding van leerkrachten. Ik zou daar zonder blikken of blozen een verhoging van de salarissen aan toe willen voegen.