- blad nr 21
- 30-11-2002
- auteur R. Sikkes
- Redactioneel
Meer 'kleur' in de methoden
De verzuiling liet zich vroeger tot in de examenopgaven voelen. Op het eindexamen mulo van 1964 moesten de katholieken een tekst van Bertus Aafjes verklaren, de openbaren kregen een verhaal van Antoon Coolen voorgelegd. Wilde de Katholieke mulo-vereniging - toen waren verenigingen van leraren nog eigenaar van de examenopgaven - haar kinderen behoeden voor vermeende viezigheid in Coolens boeken? 'In menig pension speelden zich idylles af...', zo luidt een deel van de tekst voor de openbaren.
Die tijd heeft het onderwijs - gelukkig - achter zich gelaten. Er bestaan geen katholieke methoden of christelijke examens meer. Schoolboeken worden geproduceerd door uitgevers, die proberen hun professioneel geproduceerde producten aan scholen van alle richtingen te slijten. Dat botst alleen weer met de behoefte van confessionele scholen om de identiteit meer te laten zijn dan alleen maar het voorvoegsel rk of pc in de naam van de school. Onze identiteit is iets dat in alle lessen doorklinkt, is toch een opmerking die bij veel schoolbesturen en directies te beluisteren valt.
De protestantse en katholieke afdelingen van de AOb - CVHO en Sint Bonaventura - grepen samen met het Algemeen bureau katholiek onderwijs daarom de vernieuwde tweede fase aan om weer wat eigen toon en kleur aan het onderwijs te geven. Het instituut voor leerplanontwikkeling SLO kreeg opdracht om voor vijf vakken lesbrieven te maken, waaruit de eigen identiteit van het christelijk onderwijs naar voren kon komen.
Ongelijkheid
Deze maand werd het laatste deel - economie - feestelijk gepresenteerd op het CVHO-congres. Het is na de delen over algemene natuurwetenschappen, cultuur en kunstzinnige vorming, literatuur en geschiedenis voorlopig het laatste deel.
Bij veel van de lesbrieven - met uitgewerkt leerlingenmateriaal - is in eerste instantie volkomen duidelijk hoe het confessioneel gedachtegoed een plaats krijgt. Zo prijken op de lijst van geschiedenis de onderwerpen 'katholieken en de doorbraakgedachte' en 'vasten en vis op vrijdag'. In het literatuurdeel spelen de thema's dood en Maria een hoofdrol. Ckv bevat naast een reeks thema's een uitvoerig onderdeel dat dient als voorbereiding op een Rome-reis. Anw stelt de grenzen van de wetenschap aan de orde: mag alles wat kan?
In het laatste deel gaat het onder andere over de inkomens- en vermogensverdeling in Nederland. Het grote graaien van topbankiers wordt aan de orde gesteld, inkomens van topsporters onder de loep genomen. Besteedbare inkomens tijdens de levensloop worden ontleed. De Gini-coëfficiënt - de maat voor ongelijkheid - komt op de proppen. Allemaal boeiende economische onderwerpen, waarbij je je alleen kunt afvragen of deze nu zo specifiek confessioneel getint zijn. Uiteindelijk wordt de ongelijkheid vooral ethisch getoetst. In de lesbrief worden de hoofdstromingen liberalisme, socialisme en het christelijk-sociaal denken gerelateerd aan de ongelijkheidsproblematiek. Een nuttige discussie, maar die hoort natuurlijk eigenlijk op iedere school thuis.
Hetzelfde geldt voor wat zo'n typisch identiteitsgevoelig onderwerp lijkt: de moeizame relatie tussen kerk en kapitalisme. Daar komen zowel het corporatisme uit dictaturen als Italië en Spanje aan bod, als het christelijk-sociaal denken en Marx.
Wie de bundel doorleest zal uiteindelijk toch constateren dat het moeilijk is om heel specifiek katholiek of protestants economieonderwijs te bedrijven. Eerder dat deze onderwerpen en de gekozen aanpak - echte vakopdrachten uit het bestaande programma, gecombineerd met zingevingsvragen en ethische discussies - een plaats verdienen in alle zuilen. Onze hele geschiedenis, cultuur en economie is immers doordrenkt van de christelijk-humanistische thematiek die de auteurs opvoeren.
Het is eigenlijk jammer dat veel onderwijsmethoden 'kleurloos' worden geproduceerd en dit soort onderwerpen laten liggen. Ook op de openbare school is het de moeite waard om aan het beeld van Maria in de literatuur aandacht te besteden of om op een algemeen bijzondere school door te praten over de welvaartsverdeling in Nederland. Kortom, een aanrader voor alle gezindten.
Met het deel Economie is de serie Identiteit in het katholiek en protestants-christelijk voortgezet onderwijs van Abko, CVHO en Sint Bonaventura voorlopig afgesloten. De lesbrieven zijn verkrijgbaar bij SLO (053-4840305) en bestaan uit een docentenhandleiding, leerlingenmateriaal, opdrachten, antwoorden en tips. De kosten bedragen: Economie 30,75 euro, Anw 34,03 euro, Ckv 36,30 euro, Literatuur 38,57 euro, Geschiedenis 34,03 euro.