- blad nr 21
- 30-11-2002
- auteur R. Sikkes
- Redactioneel
Ouders signaleren hoge lesuitval
Ouders zijn reuze geïnteresseerd in het onderwijs. Van hun kind. Dat is eigenlijk de hoofdconclusie uit het rapport Ouders bij de les van het Sociaal en cultureel planbureau (SCP). Onderzoekster Ria Vogels is daarom heel sceptisch over allerlei mooie rollen die de overheid ouders toedicht bij een grotere autonomie van scholen. 'Het ideaalbeeld van grote ouderbetrokkenheid is weinig realistisch', zo stelt zij onomwonden.
Het onderzoek onder duizenden ouders in basis- en voortgezet onderwijs geeft een interessant beeld van de opvattingen van ouders en hoe deze afwijken van het beleid. Zo malen ouders niet om de hoogte van de ouderbijdrage. Simpelweg omdat ouders die bewust voor duurdere algemeen bijzondere scholen hebben gekozen dat ook uit volle overtuiging doen.
Opvallend is verder dat ouders nauwelijks gebruikmaken van de kwaliteitskaart, internet of kwaliteitslijstjes in de kranten. Schoolbezoek en informatie van andere ouders zijn de belangrijkste bronnen bij het maken van de schoolkeuze. Het SCP vindt wel dat de objectieve resultaten beschikbaar moeten blijven, om te voorkomen dat scholen om de feiten heen draaien. Maar waarschijnlijk is het effectiever om de school zelf deze informatie te laten verstrekken.
Problemen hebben de ouders wel met het weinig inzichtelijke klachtrecht. Dat zou beter moeten worden opgezet, vindt het SCP. Verder is de lesuitval de ouders een doorn in het oog. Vooral in het voortgezet onderwijs lijkt het normaal dat ongeveer de helft van de leerlingen twee tot vier keer per week naar huis wordt gestuurd. Sommige leerlingen zwerven nog vaker op straat. Vooral in de steden en op vmbo-scholen is de lesuitval door ziekte en vacatures buitensporig hoog. Een gevaar voor de kwaliteit, aldus het SCP.
Kleine elite
Interessant is de tegenstelling tussen het beleid en de wens van de ouders waar het gaat om grotere participatie van ouders in het onderwijsbeleid. Ouders zijn enorm betrokken, maar vooral in ondersteunende zin bij schoolactiviteiten. Heel veel meer lijken ze ook niet echt te willen. Maar in alle beleidsplannen krijgen ouders een belangrijke rol toebedacht als bewaker van beleid en kwaliteit wanneer de school autonomer wordt. 'Maar de overheid dient er rekening mee te houden dat niet alle ouders willen en kunnen voldoen aan dit ideaalbeeld van grotere betrokkenheid', signaleert het SCP.
Het is dan misschien niet zo verwonderlijk dat de overgrote meerderheid van de ouders er helemaal niet voor voelt om de medezeggenschapsraad op te heffen en te vervangen door een ondernemingsraad en aparte ouderinspraak. Tweederde wil de huidige MR overeind houden, blijkbaar om mee te liften op de kennis van het schoolbeleid bij de leraren.
Het is slechts een kleine elite - van goedopgeleide, beter verdienende ouders - die in de buurt komt van het overheidsideaal van participerende ouders uit de beleidsnotities. En dan nog prevaleert het welzijn van hun eigen kind boven het algemeen belang van de school, signaleert het onderzoek. Beleidsmakers en directies stellen schoolresultaten en het onderwijsproces voorop, ouders de resultaten van hun kind.
Ook op klasniveau bestaat volgens Vogels die belangentegenstelling. 'Leraren hebben de belangen van de groep leerlingen voor ogen, ouders komen primair op voor de belangen van het eigen kind.' De verheven overheidsplannen, waarin een grotere autonomie van de school hand in hand gaat met meer invloed van ouders, beoordeelt het SCP daarom als 'weinig realistisch'.
'Ouders bij de les', door Ria Vogels. SCP, Den Haag, november 2002. ISBN 90-377-0091-8. Prijs 19,90 euro. Lezers van het Onderwijsblad kunnen met de hierbij afgedrukte bon korting krijgen en betalen dan slechts 15,90 euro.
Ouders signaleren hoge lesuitval in voortgezet onderwijs...
(lesuitval meegemaakt in afgelopen maand)
wel niet
Onverwachte lesuitval 83 % 17%
Structurele lesuitval 41% 59%
...en de leerlingen krijgen vrij
oplossingen voor lesuitval:
leerlingen zelf aan het werk 37%
leerlingen naar huis 54%
anders 18%
(Ouders konden meer mogelijkheden aankruisen)
Bron: Ouders bij de les