Ondernemers voor een jaar

Op school zitten en tegelijkertijd een onderneming runnen. Naast tentamens een halfjaarverslag schrijven en aandeelhoudersvergaderingen beleggen. Het lijkt onmogelijk, maar dankzij de stichting Mini-ondernemingen Nederland kunnen studenten in vbo, mbo en hbo een jaar lang proeven van de ondernemerspraktijk. Begin juni wordt de beste mini-onderneming van Nederland gekozen.
ŒWij hebben ontzettend veel geleerd dit afgelopen jaar. Hoe een onderneming in elkaar zit en hoe je goed samenwerkt, maar ook het maken van een factuur², vertelt Jeroen Kelder van de Utrechtse mini-onderneming Re*style. Samen met negen medestudenten van de School voor communicatiesystemen werkt hij een schooljaar lang aan de verkoop van de Millenniumbug, een relatiegeschenk voor bedrijven die millenniumproof zijn verklaard. Re*Style is niet genomineerd voor beste onderneming, maar toch noemt het bedrijfje zich nog steeds de Œbeste mini-onderneming van Nederland¹.
Het idee van mini-ondernemingen ontstond in de jaren twintig in de Verenigde Staten. Daar introduceerde Horace A. Moses learning by doing - leren door te doen - in de industriële wereld. In 1990 werd in Nederland op initiatief van ABN Amro, VNO-NCW, MKB Nederland in samenwerking met het ministerie van Economische Zaken de stichting Mini-ondernemingen Nederland opgericht. Later stapte nog een aantal andere bedrijven in dit project. In 1990 deden negen mini-ondernemingen mee, nu is dat aantal uitgegroeid tot 200. Het doel: jonge mensen de kans geven te leren ondernemen en de kloof tussen theorie en praktijk te dichten. Na een jaar wordt de mini-onderneming geliquideerd. Ondernemen gebeurt naast de studie.
Jeroen Kelder en Oswald Hesp konden niet wachten om als mini-ondernemers aan de slag te gaan. ³In mijn eerste jaar zagen we de advertenties al hangen op school, maar we mochten pas meedoen vanaf het tweede jaar.² Aan het begin van dit jaar hadden de jongens dan ook al gauw een groepje enthousiaste studenten om zich heen verzameld. Toen ze uiteindelijk hadden bedacht welk product ze op de markt wilden brengen, selecteerde de groep nog een vijftal medewerkers. Re*Style was geboren. Naast de tien studenten bestaat het team uit twee docenten van de school, een mentor uit het bedrijfsleven, een externe accountant en een regionaal coördinator van de stichting. ³Maar het meeste werk verrichten we zelf, hoor.²

Kroeg
De vijf oorspronkelijke Re*Stylers begonnen al snel te brainstormen. In de kroeg bedachten de kersverse ondernemers de meest bizarre producten. ³Eerst wilden we gaan strippen, met zo¹n hele show eromheen², lacht Jeroen. Uiteindelijk besloot Re*style in te springen op wat nu in de maatschappij leeft. Oswald: ³Oorspronkelijk wilden we van computeronderdelen design bureauartikelen maken. Van een oude monitor een vissenkom, dat soort dingen.² Uiteindelijk werd de Millenniumbug geboren, een computerchip met oogjes, pootjes en een staart dat in een doosje gevangen zit. De kroeg maakte plaats voor een tot kantoortje getransformeerde ruimte op school.
Tussen het bedenken van de bug en de verkoop van het eerste exemplaar in januari zat een aanzienlijk tijdsgat. Voordat het beestje in productie kon, moesten de studenten eerst de managementtaken verdelen, een marktonderzoek houden, een ondernemingsplan schrijven en startkapitaal vergaren door verkoop van aandelen voor 25 gulden per stuk. De in totaal 61 aandeelhouders zijn vooral vrienden, kennissen en mensen uit het bedrijfsleven.
³De eerste aandeelhoudersvergadering was echt heel spannend², herinnert Oswald zich. De digitale presentatie verliep niet erg vlotjes. Jeroen: ³Die vergadering viel midden in de tentamenperiode en we hadden weinig tijd om ons er op voor te bereiden. Toen we begonnen aan dit project hebben we gezegd Œschool gaat voor¹, maar aan de andere kant willen we wel professioneel zijn.²
De Re*Style-ondernemers moesten ook zelf een leverancier zoeken die de Millenniumbug tegen een redelijke prijs kon vervaardigen. Uiteindelijk gingen de jonge ondernemers in zee met werkplaats Zeist van de Utrechtse Werkbedrijven. ³Dit hele proces duurde erg lang. Als ik het over zou kunnen doen zou ik het veel sneller doen, veel directer zijn², weet Jeroen. Veel tijd ging ook zitten in het opzetten van communicatie, potentiële klanten bellen en het vinden van sponsors. ³Als je het liefst om zes uur thuis wilt zijn, kun je maar beter niet aan een mini-onderneming beginnen. Het komt voor dat we tot half tien aan het werk zijn, en dat naast het gewone studieprogramma. Overwerken dus.²

Gelikt
De Re*Stylers zijn teleurgesteld dat ze in februari niet door de voorrondes heen kwamen. ³Dat zat Œm toch vooral in ons halfjaarverslag waaruit bleek dat we op financieel en marketinggebied tot en met december te weinig resultaat hadden geboekt. We begonnen in januari eigenlijk pas echt zaken te doen, maar die resultaten konden we nog niet in ons verslag zetten. Iedereen vond ons project leuk en het verslag zag er gelikt uit, maar blijkbaar word je toch afgerekend op de financiën.² Heel even had de groep nodig om de teleurstelling te verwerken. ³Daarna zijn we gewoon doorgegaan, met in ons achterhoofd dat we geen eerste meer konden worden, dat wel.² Schrale troost was dat ze tijdens de Nationale marktdag in Rijswijk, waar een groot aantal mini-ondernemingen bij elkaar kwam, de tweede prijs wonnen in de categorie promotie & publiciteit. Als blikvanger wisten Jeroen en Oswald voor een dag een Smart-auto van hun sponsor los te peuteren. ³Voor de slotmanifestatie op 5 juni proberen we weer iets dergelijks te regelen.²
De tien ondernemers van Re*Style hebben vooral ook erg veel plezier gemaakt dit jaar. De lege wijnflessen in de vensterbank en stapeltjes foto¹s zijn hiervan de stille getuigen. In het halfjaarverslag staat geschreven: ŒDe samenwerking van de medewerkers van Re*Style is optimaal te noemen. Management en medewerkers werken vlot samen. Dit komt mede door gezamenlijke activiteiten waaronder uitgaan, lunchen en studeren¹. Jeroen geeft aan dat de scheiding tussen samen werken en samen studeren soms flinterdun is. ³We hebben hier op kantoor soms heftige discussies en daarna zitten we weer vrolijk samen in de les.²
Financieel zijn de Re*Stylers er overigens niet erg op vooruitgegaan na een jaar hard werken. ³In het begin betaalden we iedere medewerker het symbolische bedrag van een gulden per uur. Toen bleek dat iedereen veel tijd stak in het bedrijf besloten we het loon te verlagen naar een kwartje. Al het salaris gaat in een pot en daar gaan we na liquidatie met zijn allen een dagje van uit.²
Volgens de spelregels van de stichting moet elke mini-onderneming na een schooljaar worden geliquideerd. Jeroen, Oswald en hun collega¹s vinden dit erg jammer. De groep heeft nog even gedacht een doorstart te maken, maar dit bleek niet mogelijk. ³Een groot deel van onze groep gaat volgend jaar op stage, dat valt niet te combineren met het ondernemerschap.² Omdat de Millenniumbug een goed product lijkt, denken de ondernemers erover hun idee aan een andere onderneming te verkopen. ³Dat blijft wel jammer hoor, want de Millenniumbug is toch een beetje ons kind geworden!²