- blad nr 11
- 1-6-2002
- auteur R. Voorwinden
- Redactioneel
Wethouders richten zich op huisvesting en brede scholen
"We hebben hier nogal wat schoolgebouwen die met knip- en plakwerk aan elkaar hangen. Die veertig tot vijftig jaar oud zijn, die bijna versleten zijn, die zeker niet voldoen aan de moderne onderwijseisen en waar vijfendertig tot veertig kinderen in een lokaal zitten dat bedoeld is voor twintig leerlingen. Maar ja, zo gaat dat blijkbaar in ons ontwikkelde land." De Tilburgse onderwijswethouder Hugo Backx (PvdA) verwoordt de frustratie die veel onderwijswethouders hebben over de huisvesting van de scholen in hun stad of gemeente. Die huisvesting is een zaak van de gemeenten geworden, maar de algemene klacht is dat die gemeenten te weinig geld van het rijk krijgen om goede schoolgebouwen meer te zetten. Backx: "Wij komen niet uit met de middelen die naar ons zijn doorgedecentraliseerd. We moeten zelf geld bijlappen." Tilburg is nu alle scholen in de stad aan het doorlichten om te zien waar de noden het hoogst zijn en de gemeente legt zelf een miljoen euro per jaar op tafel om de ergste problemen op te lossen.
"We kunnen hier in Den Bosch wel gaan praten over leerlingzorg en onderwijsvernieuwing", sneert de kersverse onderwijswethouder Bart Eigeman (GroenLinks). "Maar als de scholen geen dak boven hun hoofd hebben is dat toch lastig. Voordat het kabinet viel, kregen we geluiden uit Den Haag dat er extra middelen voor huisvesting naar de gemeenten zouden komen, maar of dat gebeurt is nu niet meer zeker."
Ook de Nijmeegse wethouder Geert van Rumund (PvdA) vindt dat hij te weinig geld krijgt om zijn scholen goed te huisvesten. "Een belangrijke opdracht voor mij is dan ook om bij het rijk te lobbyen voor meer geld. En verder om te kijken of we zelf nog geld uit de gemeentebegroting kunnen vrijmaken. Maar ja, dat is makkelijker gezegd dan gedaan."
Andere steden gaan zelf ook in de portemonnee tasten: in Eindhoven is de komende jaren ruim tien miljoen euro extra beschikbaar voor onderwijshuisvesting. "En dan alleen voor het basisonderwijs, want we hebben het nog niet gehad over het voortgezet onderwijs of het vmbo", zegt wethouder Marriët Mittendorff (CDA).
Niet apart
Een tweede speerpunt van de nieuwe wethouders is de oprichting van brede scholen, waarbij de onderwijsinstellingen veel nauwere contacten krijgen met instanties voor jeugdzorg en sport. Nijmegen heeft dertien van deze scholen en de gemeente is budget aan het vrijmaken om er nog meer te openen. In Tilburg zijn er zeven brede scholen - of clusters daarvan - en de gemeente gaat extra geld zoeken om nog twee brede scholen in het leven te roepen. "Scholen zijn over vijftien jaar clubs die midden in de wijk staan en helpen om de problemen daar op te lossen", zegt wethouder Backx.
Ook Rotterdam blijft niet achter. Er zijn 117 brede basisscholen en vier brede scholen voor voorgezet onderijs, en dat moeten er méér worden, zegt de Rotterdamse wethouder Sjaak van der Tak (CDA).
In Eindhoven is de wens zo sterk om het onderwijs vast te knopen aan jeugdbeleid, sport en welzijn, dat er ook formeel geen onderwijswethouder meer is. Marriët Mittendorff is officieel wethouder 'Jeugd en gezin'. "Wij willen het onderwijs niet apart zien van de rest van de samenleving."
"Onderwijs en jeugdzorg zijn nog veel te veel gescheiden werelden", vindt ook wethouder Eigeman van Den Bosch. "We laten ontzettend veel kansen liggen omdat er niet wordt samengewerkt. Als een kind bijvoorbeeld bij een consultatiebureau komt, wordt daar een dossier gemaakt. Maar die informatie kan ook van belang zijn voor de peuterspeelzaal en het basisonderwijs. We moeten nog veel meer schakelen."
Om dat duidelijk te maken werd er in februari een werkconferentie gehouden op het Provinciehuis in Den Bosch. Daar beeldde een toneelspeler een jongere uit die in de problemen zat: hij was teruggetrokken, sociaal geïsoleerd en had voornamelijk contact met zijn computer. Eigeman: "Je zag dat alle deelnemers aan die conferentie dat probleem vanuit hun eigen instelling probeerden op te lossen. Totdat er tenslotte contact werd gelegd tussen de schoolmentor van de jongen en het welzijnswerk. Toen kon er geregeld worden dat de jongen vrijwilliger werd bij internetcafé om de hoek."
Naast de huisvesting en de vorming van brede scholen staat, vooral in de grotere steden, het terugdringen van het voortijdig schoolverlaten hoog op de agenda. In Rotterdam komt daar nog het terugdringen van het lerarentekort bij. "De grotere steden zouden leraren betere primaire arbeidsvoorwaarden moeten bieden", vindt de Rotterdamse wethouder Van der Tak. "Ik zou niet alleen een cao per bedrijfstak willen afsluiten, maar ook per stad. Leraren moeten hier gewoon meer geld krijgen."
Dat laatste zou het rijk dan moeten betalen, maar Van der Tak wil zelf wel in de buidel tasten om de secundaire arbeidsvoorwaarden te verbeteren. "Bijvoorbeeld door leraren een OV-kaart te geven, een parkeerplek of een pas voor culturele evenementen. Of goede huisvesting via een woningbouwcoöperatie."
Verder staat in Rotterdam de bestrijding van onderwijsachterstanden hoog op de agenda. Van der Tak: "Wij hebben het hoogste aantal achterstandsleerlingen van alle grote steden en dat willen we terugbrengen tot het landelijk gemiddelde. Door extra voorschoolse educatie - het aantal voorscholen moet omhoog van 41 naar 90 - en door beter NT2-beleid."
Veel van de nieuwe wethouders hebben een inwerkplan opgesteld om zich de cultuur en problemen van het onderwijs eigen te maken. Zo gaat de Nijmeegse wethouder Van Rumund dit najaar dagen meedraaien op diverse scholen. "Om te kijken wat er leeft binnen de sector. Dat doe ik meestal. Toen ik vier jaar geleden de portefeuille sociale zaken kreeg, heb ik meegedraaid bij bijvoorbeeld een werklozencentrum en een vereniging van wao'ers."
De Eindhovense wethouder Marriët Mittendorff was eerder procesmanager onderwijskansen in Den Haag, maar wil toch veel bij scholen op bezoek gaan. "We moeten meer praten met de mensen waar het om gaat. We moeten mensen laten meedenken en niet de zaken van bovenaf beslissen." Ook de Tilburgse wethouder Backx is redelijk bekend in het onderwijs - hij had deze portefeuille als gemeenteraadslid - maar wil ook weer naar de scholen toe. "We moeten als bestuurders zoveel mogelijk het stadhuis uit om met onze eigen ogen te zien wat er leeft."
De Bossche wethouder Eigeman heeft verreweg de meeste ervaring in het onderwijs: hij was een jaar geleden nog leraar op een middelbare school. "Natuurlijk kun je best een goede wethouder zijn zónder zelf in het onderwijs te hebben gezeten, maar het helpt toch wel."
VVD verliest alle onderwijswethouders
De wethouders van onderwijs van de 21 grootste gemeenten en de vier grote steden, naar partij:
2002 1998:
PvdA 11 11
CDA 8 7
GroenLinks 3 1
D66 2 1
VVD - 5
Overig 1 -
Ook na de laatste gemeenteraadsverkiezingen blijft de portefeuille onderwijs in de 21 grootste gemeenten en de vier grote steden voornamelijk een zaak van PvdA en CDA. De VVD komt er niet meer aan te pas na het verliezen van haar vijf wethoudersposten in Den Bosch, Zwolle, Arnhem, Breda en Deventer. Bij de nieuwe lokale partijen is onderwijs blijkbaar geen geliefde wethouderspositie: de Stadspartij Heerlen is de enige van de lokalo's die deze portefeuille in de wacht sleepte.