Door mijn stage ben ik flink wakker geschud

Leerlingen met een handicap kunnen al heel wat opleidingen probleemloos doorlopen hebben tot ze tijdens een beroepsopleiding ontdekken dat de handicap hen opbreekt. Het Koning Willem 1-college in Den Bosch is zeer actief voor deze groep leerlingen.

Al op het aanmeldingsformulier wordt de toekomstige studenten het hemd van het lijf gevraagd over eventuele handicaps. Zijn er belemmeringen op motorisch, visueel of auditief vlak? Verwacht de student problemen bij het volgen van de opleiding vanwege een handicap of chronische ziekte? Zo ja, moet het Koning Willem 1-college hier dan rekening mee houden?
Ik heb er hard voor moeten vechten om deze vragen op het aanmeldingsformulier te krijgen2, zegt de coördinator van het Steunpunt studie en handicap, Ton van den Bersselaar. 3Maar het heeft het beoogde resultaat. Negentig procent van de leerlingen met een handicap wordt door middel van het aanmeldingsformulier zichtbaar. Als is aangekruist dat de school er rekening mee moet houden, dan volgen we deze persoon gedurende de hele opleiding.2 Iemand die problemen heeft met horen en zien wordt altijd door het steunpunt opgeroepen. Voor slechtziende leerlingen worden de examens in een grotere letter afgedrukt. Gehoorgestoorden mogen bij luistertoetsen apart zitten. Iemand met een chronisch vermoeidheidssyndroom krijgt een extra dag voor het examen. 3Veel nieuwe leerlingen weten niet dat we deze service hebben2, zegt Van den Bersselaar.

Hersenbloeding
De drie medewerkers van het steunpunt hebben vooral veel werk aan het kleine percentage leerlingen dat hun handicap niet meldt. Lonneke van der Kolk is daar een voorbeeld van. Op eenjarige leeftijd heeft ze een hersenbloeding gehad. 3Daardoor hoor en zie ik niet denderend goed2, zegt ze. Maar ze doorliep zonder problemen de basisschool en het vbo. Ook het eerste, theoretische jaar van het mbo sociaal-pedagogisch werk haalde ze makkelijk. 3Ik ga wel altijd vooraan in de klas zitten zodat ik de docent goed kan horen en dicht bij het bord zit. Een gesprek kan ik goed volgen als ik iemand aankijk.2 Ze heeft zichzelf onbewust het liplezen aangeleerd.
In het tweede jaar van de opleiding, tijdens haar stage in een kinderdagverblijf, ging het mis. Lonneke: 3Het was te druk voor me. Met tien of twaalf kleine kinderen om me heen die door elkaar lopen te kletsen en te doen, is het voor mij heel moeilijk om overzicht te houden.2 Na deze stage had ze een zware periode. 3Ik ben er altijd van uitgegaan: RIk mankeer niets, ik ben gewoon zo1. Na dat stagejaar ben ik flink wakker geschud. Dat was niet echt tof, hoor.2 Op het kinderdagverblijf hadden ze tegen haar gezegd dat ze niet op haar school hoefde te rekenen. Maar het pakte heel anders uit. 3Mijn moeder heeft naar school gebeld om hulp.2 Het Koning Willem 1-college schakelde Werkenrode in Groesbeek in om Lonneke te begeleiden. Daar is onderzoek gedaan naar haar fysieke beperkingen. Op school volgde ze een oriëntatieprogramma van negen weken om uit te vinden waar ze het meest tot haar recht komt. Daarna liep ze opnieuw stage, deze keer als klassenassistent in het speciaal onderwijs. 3Dat is goed gegaan2, zegt Lonneke. 3In zo1n klas is veel meer orde dan op een kinderdagverblijf. En de begeleidster heeft mij goed geholpen.2 Ze zit nu in het derde jaar van de opleiding en verwacht in juni haar diploma te halen. Bij het steunpunt heeft ze nu aangeklopt om door te spreken wat een goede vervolgopleiding voor haar is. 3Of ik wil naar de pabo, of pedagogiek studeren.2 Diep in haar hart weet ze eigenlijk al dat de keuze voor pedagogiek de beste is.

Eindstreep
We krijgen regelmatig leerlingen die nooit hebben gemerkt dat ze een handicap hadden2, zegt Van den Bersselaar. 3Dat komt op een beroepsopleiding naar voren, vooral tijdens de stage. Daarom hebben we hier vrij veel te maken met leerlingen met handicapverwerking. Kijk, je gebouw toegankelijk maken voor gehandicapten, is een peulenschil. Mentale toegankelijkheid verwezenlijken vereist veel meer. Als iemand tegen een leerling met dyslexie zegt: RMankeer je iets aan je ogen?1, dan wordt zo1n leerling volledig de grond ingeboord. De kunst is om dit soort situaties te voorkomen.2
De school heeft leerlingen met hemiplegie. Een hand wil dan bijvoorbeeld niet goed meedoen op het toetsenbord van de computer. 3Wij proberen ze dan een eenhandig toetsenbord te laten gebruiken. Sommigen willen zo1n toetsenbord niet. RDan ziet iedereen dat ik anders ben1, zegt zo iemand. Als ze er op enig moment wel aan willen, is het probleem voor een groot deel verwerkt.2 Voor leerlingen met een psychiatrische achtergrond kan altijd de geestelijke gezondheidszorg in Den Bosch worden geconsulteerd. Van den Bersselaar: 3Met een heel netwerk proberen we mensen naar de eindstreep te krijgen.2
Van de 13.000 leerlingen die de school telt, hebben er 620 een handicap, zo1n driehonderd vragen om hulp. 3Daarvan zijn er 150 voor wie we regelmatig iets doen, dat zijn de zwaardere gevallen.2 In gesprekken met de leerlingen wordt bekeken of ze een opleiding in de juiste beroepsrichting volgen. 3Je moet altijd over de opleiding heen kijken2, verklaart Van den Bersselaar. 3Het cognitieve zal meestal wel loslopen, maar kan de leerling zich handhaven op de werkplek? Voor de leerling zijn dat vaak heel vervelende gesprekken.2 Hij geeft het voorbeeld van een slechtziende studente die peuterleidster wilde worden. 3We hadden haar er op gewezen dat ze de kwalificatie waarschijnlijk niet zou halen. Maar het veld bleek razend enthousiast over haar. Toch hebben wij benadrukt dat als het echt gaat om het verkrijgen van een arbeidsovereenkomst, de visuele handicap een probleem is. Het werkveld rekent je er op af.2 Het meisje gaat nu hbo maatschappelijk werk doen.
Een jongen die in een elektrische rolstoel zit, vroeg het steunpunt om hulp bij het zoeken naar een bedrijf waar hij stage kon lopen. 3Ik kan niet anders dan tegen die leerling zeggen: REr zijn geen gehandicapt-vriendelijke bedrijven1. Bovendien moet zo1n leerling toch zelf op zoek naar een bedrijf. Ze moeten af van die zorgcultuur waar ze altijd in zitten.2 De jongen kwam twee weken later melden dat hij een stageplek had gevonden. 3En hij was helemaal blij, omdat hij het zelf had geregeld.2

Psychische problemen
Tot dit jaar vonden de activiteiten op projectbasis plaats. Een van de projecten waar de school aan meedeed, is de Expertiseopbouw beroepsopleiding gehandicapten (EBG) van het Cinop in Den Bosch, dat tot doel heeft meer gehandicapten in de beroepsopleidingen te krijgen. Sinds 1 januari wordt het Steunpunt studie en handicap, twee fte, geheel betaald door de school. Van den Bersselaar: 3We komen steeds steviger in de organisatie te zitten.2 Onderdeel van het werk is voorlichting geven aan docenten en cursussen aanbieden, bijvoorbeeld over leerlingen met psychische problemen. 3Docenten moeten hiermee leren omgaan. Deze leerlingen worden steeds zichtbaarder, ze melden zich steeds vaker.2