Geen huiswerk meer

Het gesleep met zware boekentassen is voorbij en 1s avonds met de neus in de studieboeken hoeft ook niet meer. In de brugklassen op de Nieuwe Veste in Hardenberg maken leerlingen al het huiswerk op school. 3Het woord huiswerk is uit ons woordenboek geschrapt.2

Vroeger begon elke les met de vraag: Heb je je huiswerk af? De helft beantwoordde de vraag positief, terwijl de rest het gewoonweg niet had gedaan of maar gedeeltelijk, omdat de leerling er niet uitkwam. Vervolgens besprak de docent het huiswerk, behandelde een nieuw hoofdstuk en gaf weer huiswerk op. In dit cirkeltje kun je als docent niet adequaat reageren op problemen waar leerlingen in de stof tegen aanlopen. Dat is bij ons nu voorbij2, vertelt Will Buivenga, locatiedirecteur van de Nieuwe Veste in Hardenberg. 3We hebben het woord huiswerk uit ons woordenboek geschrapt.2
Dit schooljaar is de onderbouw begonnen met het thuiswerkvrije onderwijs. De Nieuwe Veste in Hardenberg bestaat uit twee vbo/mavo-klassen en een mavo/havo/vwo-klas in de onderbouw en een mavo-bovenbouw. Brugklassers zie je er niet meer rondzeulen met zware boekentassen. Een tasje met gymspullen is het enige dat ze moeten meenemen, want iedere leerling heeft op school zijn eigen kluisje voor de boeken en maakt al het huiswerk op school. 3We zochten naar een goede aansluiting op de veranderingen in het onderwijs, zoals het zelfstandig leren. Een aantal scholen in Nederland werkt al jaren thuiswerkvrij en dat leek ons ook wel wat. Met het hele schoolteam is toen gekozen om onze school op deze manier meer in de picture te krijgen2, zegt Buivenga.
De omschakeling naar thuiswerkvrij onderwijs betekent meer dan simpelweg een extra uurtje huiswerk maken op school. De lestijden, het rooster en de inhoud van de lessen zijn veranderd. De docent geeft eenderde van zijn les instructies, de rest van de tijd werken leerlingen zelfstandig. 3En daar zit precies het grote voordeel van thuiswerkvrij onderwijs2, zegt Buivenga. 3Leerlingen zijn in de klas actief bezig met de lesstof. Als iemand ergens niet uitkomt, kan de docent meteen de goede richting wijzen. Terwijl een leerling thuis het huiswerk waarschijnlijk opzij legt als hij een opgave niet begrijpt.2

Fietsen
Sommige vakken hebben een uur extra gekregen en per dag is een keuzevakuur ingevoerd. In dit uur, waarvan de eerste twintig minuten bedoeld zijn om te leren, kunnen leerlingen zelf bepalen welk huiswerk ze doen. In totaal hebben de leerlingen 38 lesuren en zitten ze van acht tot drie uur op school. Bewust is gekozen om de dag niet te verlengen, maar de uren gelijkmatig over de week te verspreiden. Buivenga: 3De leerlingen komen vaak van ver, sommigen moeten veertig minuten fietsen. Als school vinden we het belangrijk dat ze samen naar huis fietsen als het nog licht is. Nu hebben ze wel een volle week, maar zijn om drie uur echt vrij.2
Helemaal thuiswerkvrij is de school niet. Voor kinderen met specifieke leerproblemen, zoals dyslexie, of kinderen die ziek zijn geweest, maakt de school een uitzondering. Zij mogen wel huiswerk meenemen. De rest van de leerlingen maakt in principe thuis geen huiswerk. Alleen met een goede reden kan een leerling na overleg een boek mee naar huis krijgen. Boeken voor de lijst mogen wel thuis worden gelezen en voor een werkstuk kunnen leerlingen gewoon naar de bibliotheek.
Een extern bureau heeft na vier maanden de invoering van thuiswerkvrij onderwijs in Hardenberg onderzocht. Dit onderzoek laat zien dat ruim veertig procent van de leerlingen nog wel eens thuis huiswerk maakt en meer dan de helft soms een proefwerk voorbereidt. Volgens Buivenga waren dit vooral problemen in de aanloopfase. 3In het begin waren veel kinderen bang dat ze voor een proefwerk niet genoeg tijd aan een vak hadden besteed. Als ze nu nog iets aan het huiswerk willen doen, ligt dat puur aan de onzekerheid van de leerling zelf. Het is echt niet nodig om thuis nog iets te doen als je op school goed plant.2

Heel stil
Dat plannen gebeurt via een werkschema. Hierop moet elke leerling aangeven hoeveel tijd hij aan een vak denkt te besteden. In het keuzevakuur mogen de leerlingen zelf bepalen welk huiswerk ze maken. Zo kan de een aan het tekenen zijn, terwijl de ander bezig is met het leren van woordjes. Bij Paula Profijt (12) staat boven aan het lijstje van haar werkschema: Frans: Rmet Patricia overhoren tot un peu1, 15 minuten. 3In het begin vond ik dit plannen heel lastig2, vertelt ze. 3Nu gaat het wel goed, meestal ben ik eerder klaar dan gedacht. Toch zou ik soms een boek mee naar huis willen nemen om een proefwerk te leren. Vooral aardrijkskunde en biologie vind ik moeilijk. Maar als je een boek wilt meenemen, moet je daar een goede reden voor hebben anders krijg je het niet mee. Daarbij ligt het gewoon aan mezelf als ik nog iets thuis wil doen2, geeft ze toe. 3Eigenlijk is het nog nooit gebeurd dat ik een onvoldoende heb gehaald, omdat ik te weinig tijd op school had.2
Ook bij haar klasgenoot Patricia Hilberink (12) gaat het plannen nu goed. 3Het is in het begin wel wennen, maar nu lukt het aardig. Alleen heb ik soms ook vragen als het helemaal stil moet zijn in een keuzevakuur. Dat is dan best lastig.2
Met het concentreren in de klas hebben beiden geen enkele moeite. Paula: 3Juist als ik mijn huiswerk thuis zou moeten maken, was dat een probleem. Mijn kamer is veel te klein en in de woonkamer word ik afgeleid door de televisie.2 Ze vindt het een groot voordeel dat ze na schooltijd echt vrij is. 3Mijn zussen hebben wel huiswerk en dan moet het altijd heel stil zijn in huis. Ik heb dat gelukkig niet.2

Zeuren
Uit het onderzoek blijkt ook dat tweederde van de leraren in de eerste weken veel tijd aan voorbereiding kwijt was. Bovendien hadden bijna alle docenten meer behoefte aan vakinhoudelijk overleg. 3Ik heb meer dan 25 jaar op een bepaalde manier lesgegeven en die omschakeling naar thuiswerkvrij onderwijs ging niet vanzelf2, geeft Theo van Hedel (51), docent Engels, toe. 3Ik zag wel op tegen de veranderingen, maar ik merk dat het lesgeven op deze manier een hele positieve uitwerking heeft op de leerlingen. Je bent veel gerichter bezig en kunt er goed op inspelen als er problemen zijn.2
3Nee, ik heb er niet zo veel moeite mee gehad2, zegt docent Duits Henny Arendshorst (60). 3Meteen vanaf het begin was ik ervan overtuigd dat thuiswerkvrij onderwijs goed is voor onze school en de leerlingen. Het is een groot voordeel dat de leerlingen nu al zelfstandig leren werken. Daarbij hoeven ouders niet meer te zeuren tegen hun kinderen dat ze huiswerk moeten maken en hebben leerlingen tijd voor andere dingen, zoals sporten of hobby1s, waar ze ook veel van leren. De voorbereiding kostte veel tijd, maar ik zie onmiddellijk resultaat. Ik merk dat leerlingen die vroeger waarschijnlijk problemen zouden hebben, nu opgeruimd naar huis gaan. Eigenlijk zou elke school thuiswerkvrij onderwijs moeten geven, dat meen ik echt.2
Dat het thuiswerkvrij in elk geval de ouders aanspreekt, toont het aantal aanmeldingen bij de Nieuwe Veste. Dit schooljaar zijn er drie klassen gestart, één meer dan vorig jaar. Uit het onderzoek komt naar voren dat tweederde van de ouders het thuiswerkvrije onderwijs een belangrijke reden vindt om te kiezen voor deze school. Daarbij zijn ze unaniem van mening dat hierdoor hun kind beter leert. 3Sommige ouders dachten dat ze niet meer zouden weten waar hun kinderen mee bezig zijn, als al het huiswerk op school gebeurt. Ze waren bang het zicht op de resultaten kwijt te raken2, verklaart directeur Buivenga. 3Maar dat bezwaar weegt niet op tegen het voordeel, namelijk dat hun kinderen beter leren. We houden ouders goed op de hoogte door tussenrapporten en omdat we zo1n kleine school zijn, is de drempel lager voor ouders om even binnen te komen.2
Volgend jaar start het thuiswerkvrije onderwijs ook in het tweede jaar, maar voor de bovenbouw zit het niet in de planning. Buivenga: 3We kijken nog naar een goede overgang voor het derde jaar, maar het is niet de bedoeling dat in de toekomst daar ook thuiswerkvrij onderwijs wordt ingevoerd. De helft van de leerlingen die hier beginnen, gaat door naar een andere school. Ik ben ervan overtuigd dat leerlingen die door thuiswerkvrij onderwijs goed hebben leren plannen, dat ook heel goed zonder dit systeem kunnen voortzetten. Alleen moeten ze eraan wennen dat ze niet meer na schooltijd vrij zijn.2