- blad nr 1
- 1-2-2025
- auteur A. Kersten
- Redactioneel
59 miljoen op de plank bij samenwerkingsverbanden
De 151 samenwerkingsverbanden voor passend primair en voortgezet onderwijs boekten een exploitatieverlies van 57 miljoen euro. Daardoor liepen de bovenmatige spaarpotten in 2023 terug van 116 naar 59 miljoen. Dat de organisaties interen op hun reserves is de bedoeling.
Onder politieke druk hebben de samenwerkingsverbanden een aantal jaar geleden afgesproken hun overmatige buffers ‘versneld’ af te bouwen. Bepalend daarbij is een signaleringswaarde voor ‘mogelijk bovenmatig publiek eigen vermogen’ die de Onderwijsinspectie sinds 2020 hanteert. Eind 2023 kwam ruim de helft van de organisaties nog boven die norm uit. De overschrijdingen lopen uiteen van 23 euro tot 4,1 miljoen.
Over de reserves zijn schriftelijke vragen gesteld door GroenLinks-PvdA in de Tweede Kamer en de SP in de Arnhemse gemeenteraad.
Frustratie
Na de invoering van passend onderwijs in 2014 bleef er bij de samenwerkingsverbanden steeds meer geld op de plank liggen, zo bleek destijds uit publicaties van het Onderwijsblad. De groeiende spaarpotten zorgden voor maatschappelijke en politieke frustratie. In 2020 voerde de inspectie de signaleringswaarde in, niet lang daarna kwamen de instellingen met een plan van aanpak.
In dat oorspronkelijke plan zouden de samenwerkingsverbanden hun overtollige reserves eind 2023 helemaal hebben afgebouwd. Tussenrapportages met bijgestelde ramingen maakten de afgelopen jaren al duidelijk dat die doelstelling niet gehaald zou worden. In 2019 lag er nog 184 miljoen overtollig op de plank. Sindsdien daalden de reserves in relatief kleine stappen naar 116 miljoen eind 2022.
Omdat de organisaties achterliepen op hun eigen afbouwplan besloot toenmalig minister Mariëlle Paul via een motie aangespoord door de Tweede Kamer in 2023 om een deel van de organisaties financieel te straffen. Te rijke samenwerkingsverbanden moesten een kleine 20 miljoen euro inleveren, die vervolgens via een omweg dankzij specifieke subsidieregelingen grotendeels weer bij samenwerkingsverbanden terecht kwam.
Voor een herhaling van de sanctie zijn nu geen plannen, zo laat een woordvoerder van staatssecretaris Paul weten. Daarbij speelt mee dat de bovenmatige reserves in 2023 bijna gehalveerd zijn. “De samenwerkingsverbanden verwachten ook de komende jaren een negatief resultaat en een dalend eigen vermogen, wat zorgt voor een verdere afbouw van het mogelijk bovenmatig eigen vermogen.”
Het Onderwijsblad heeft net als voorgaande jaren de reserves per samenwerkingsverband in kaart gebracht. Check de AOb-site voor het overzicht.