blad nr 6
1-6-2024
auteur T. van Gelder
Column

Ode aan de schoolbestuurder

In onderwijsland wordt vaak de schuldvraag gesteld. En dan wordt er meestal gewezen naar de leraar, die leest nooit een boek, is te links en heeft altijd vakantie. Maar nu zit de schoolbestuurder in zwaar weer. En misschien zelfs in het verdomhoekje?
Sinds het interdepartementaal beleidsonderzoek uit 2023 naar onderwijskwaliteit en onderwijskansen, ligt de vraag over (be)sturing in het onderwijs op tafel. Toenmalig minister Dennis Wiersma kondigde op basis van dat rapport een fundamentele herijking van sturing aan. De huidige demissionair minister Mariëlle Paul komt zelfs met drie scenario’s. En in beide gevallen is het vizier gericht op de schoolbestuurder.
Is dat terecht? Wie is verantwoordelijk voor de personeelstekorten, de neerwaartse spiraal waar het onderwijs zich in bevindt? In die draaikolk naar beneden is het wijzen in het wilde weg. Wie de schoen past, trekt hem aan. Lange tenen passen niet in tijden van lerarentekort.
En ja, meerdere partijen zijn verantwoordelijk. Maar in dit doorgeschoten gedecentraliseerde onderwijsbestel, waar ‘private organisaties’ onder leiding van het schoolbestuur met publiek geld eindverantwoordelijk zijn, kan een schoolbestuur het verschil maken.
Er zijn scholen met schoolbesturen die geen (of minder) last hebben van het lerarentekort, waar leraren met veel plezier werken, waar de resultaten in de lift zitten.
Hoe? Door maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen. Focus te hebben. Een hitteschild te zijn zodat leraren in een aangenaam klimaat hun werk kunnen doen. Daarvoor hoeft een bestuur geen grootse en meeslepende plannen te hebben, maar wel belangrijk is dat de basis op orde is. Wees faciliterend, luister goed naar de mensen die dag in dag uit het werk doen. En durf keuzes te maken, opdrachten terug te leggen, zodat niet alles op het bordje van de leraren terechtkomt.
In zijn boek Het ambacht van de schoolbestuurder, noemt Dick den Bakker, nog een paar belangrijke kernkwaliteiten: bescheidenheid, liefde, gemeenschapszin.
Eind deze maand wordt aan de Vrije Universiteit een symposium gehouden over het ambacht van de schoolbestuurder, waar Den Bakker de aanwezigen zal uitdagen om anders naar schoolbesturen te kijken: op een manier die beter past bij de vormende opdracht van het onderwijs. Zonder de schoolbestuurder kan het onderwijs niet.