Behoefte aan islamitisch onderwijs groeit snel

In Nederland is nu al plaats voor ten minste vijf scholen voor islamitisch voortgezet onderwijs, nog eens drie of vier zullen in de toekomst bestaansrecht hebben. Dat stelt de Isbo, de koepelorganisatie van islamitische schoolbesturen, in een spreidingsplan, waarmee zij de aanvraagprocedures voor nieuwe scholen hoopt te bekorten.

Begin deze maand publiceerde de gemeente Amsterdam de resultaten van de behoeftepeiling onder ouders door het Nijmeegse onderzoeksinstituut ITS. De uitkomst van deze enquęte naar verlangd onderwijs verschilt nauwelijks van de twee andere grote steden, Den Haag en Rotterdam, waar ouders al eerder werd gevraagd wat voor soort scholen zij het liefst zouden zien. De trend uit die drie onderzoeken is helder.
In alle steden weet het openbaar onderwijs zich uitstekend te handhaven: tussen de veertig en vijftig procent van alle ouders zou daar hun kinderen naar toe sturen. Het beeld dat wel eens van het openbaar onderwijs wordt geschetst, als een langzaam wegkwijnende sector waar niemand zich echt om bekommert, klopt volgens ITS-onderzoeker Nico van Kessel dan ook niet. łBij een zeer grote groep ouders bestaat geen negatief beeld over het openbaar onderwijs. Er zitten blijkbaar veel goede scholen bij en misschien een paar slechte, zoals bij alle zuilen. In de grote steden heeft men er een uitgesproken voorkeur voor en de behoefte aan openbare scholen wordt onder alle bevolkingsgroepen, autochtoon en allochtoon, breed gedragen.˛
Twee andere trends zijn eveneens consistent. Zo bestaat er bij - vooral witte - ouders ook grote belangstelling voor meer algemeen bijzonder onderwijs. In alledrie de steden zag deze groep scholen de belangstelling verdubbelen.
Verder wijzen de drie enquętes uit dat er een grote behoefte is aan islamitisch onderwijs. Die wordt ook duidelijk uit de groei van de al bestaande basisscholen. De 29 basisscholen zagen de afgelopen jaren hun gemiddelde omvang razendsnel toenemen van 150 naar 230 leerlingen (1998). Onduidelijk is nog hoeveel leerlingen de vijf nieuwe basisscholen tellen die dit schooljaar zijn gestart. Bovendien gaat het kwalitatief goed met de scholen: een van de beste zwarte scholen in Amsterdam is volgens de Cito-scores de El Amien, die acht punten boven het landelijk gemiddelde van zwarte scholen uitkomt.

Kostbaar
Het zal dan ook niet bij de 34 van nu blijven. Nieuwe aanvragen liggen al klaar, het ITS werkt alweer aan een nieuwe enquęte voor verlangd onderwijs in Zaanstad, waar twee schoolbesturen willen beginnen met islamitisch onderwijs.
De enquęte in Amsterdam maakte verder duidelijk dat ook daar, na het initiatief in Rotterdam, plaats is voor een school voor islamitisch voortgezet onderwijs. De aanvraag ligt er nu, de behoefte van de ouders is onomstotelijk aangetoond, dus zou de school zonder al te veel problemen op het nieuwe plan van scholen moeten komen. De bedoeling is dan ook dat deze op 1 augustus 2001 start. I. Taspinar van de islamitische koepelorganisatie Isbo is daarom bijzonder tevreden met het resultaat van de enquęte verlangd onderwijs in de hoofdstad. Maar hij hoopt nieuwe enquętes te kunnen voorkomen. De Isbo werkt aan een landelijk spreidingsplan, waarmee op basis van de nu verrichte ITS-enquętes en cijfers over de bevolkingsopbouw logisch kan worden beredeneerd waar nieuwe scholen voor voortgezet onderwijs moeten komen. Steeds weer blijkt ruwweg dertig procent van de Turkse ouders en veertig procent van de Marokkaanse ouders hun kind naar een islamitische school te willen sturen.
łHet probleem is namelijk dat we steeds weer moeten aantonen dat er behoefte aan zošn school is, wat met een enquęte een langdurige en kostbare zaak is. Met het landelijk spreidingsplan hopen we duidelijk te maken dat zošn behoeftepeiling niet steeds nodig is, maar dat de feiten voor zich spreken. Voor onszelf is zošn spreidingsplan ook belangrijk: je kunt dan kijken hoe je gefaseerd en gestructureerd scholen rustig kunt opbouwen. ˛

Onverschilligheid
Bij het opstellen van het spreidingsplan heeft de Isbo hulp gekregen van Tonny Willemsz, die de besturenkoepel met zijn ervaring op het gebied van scholenplanning als vrijwilliger bijstaat. łAls gereformeerden recht hebben op eigen onderwijs, dan hebben moslims dat zeker˛, motiveert hij de hulp die hij de Isbo geeft. łAls je dan ziet hoe ze in Rotterdam vijf jaar van het kastje naar de muur zijn gestuurd, dan klopt er iets niet. Ik denk ook dat het goed is voor het emancipatiestreven van allochtonen om eigen scholen te hebben, net zoals dat begin deze eeuw goed was voor protestanten en katholieken.˛
Willemsz berekende dat in de vier grote steden en in Twente een islamitische school voor voortgezet onderwijs zonder meer bestaansrecht heeft. In nog eens vier tot vijf plaatsen valt te verwachten dat op niet al te lange termijn plaats is voor zulke scholen. In principe wil de Isbo brede scholen van beroepsonderwijs tot en met vwo opzetten. In Amsterdam lijkt plaats voor een school van bijna 4000 leerlingen, met alle soorten vbo. In andere steden zouden wel brede scholengemeenschappen maar met minder vbo-afdelingen mogelijk zijn van tussen de 2000 en 3500 leerlingen. Hoewel de Isbo vooral brede scholen wil stichten, wordt niet uitgesloten dat er op termijn ook een categoriaal islamitisch gymnasium mogelijk is.
Taspinar van de Isbo hoopt in elk geval dat toekomstige aanvragen serieuzer behandeld worden. De behoefte aan islamitisch onderwijs is immers duidelijk, hoogstens valt te steggelen over het aantal scholen per gemeente. łWe worden bij aanvragen nog vaak geconfronteerd met overbodige vragen, onverschilligheid.˛

Forse verschuivingen
et Amsterdamse openbaar onderwijs is ongekend populair bij ouders: bijna de helft prefereert een openbare school. Dat bleek uit de begin deze maand verschenen enquęte verlangd onderwijs van het Nijmeegse ITS. De behoeftepeiling onder ouders in de stad diende meerdere doelen. Zo werd bekeken wat voor soort scholen er in de nieuwe wijk IJburg moeten komen en daarnaast werd onderzocht of er plek is voor een school voor islamitisch voorgezet onderwijs.
De enquęte laat forse verschuivingen zien ten opzichte van de bestaande verdeling. Het protestants-christelijke en in mindere mate het katholieke onderwijs moeten flink inleveren als het aan de ouders ligt. Daarentegen is grote behoefte aan islamitische en algemeen bijzondere scholen. Het is geen verrassing dat deze behoefte uit verschillende hoeken van de stad komt. Zo is de wens voor meer algemeen bijzondere scholen in de chique stadsdelen Centrum en Oud-Zuid het grootst. De wens voor meer islamitisch onderwijs komt vooral voort uit de Turkse en Marokkaanse gemeenschap. Globaal gezien wordt diezelfde verdeling in het voortgezet onderwijs aangetroffen: de vraag naar openbaar onderwijs is groter dan het aanbod, naar algemeen bijzonder en protestants-christelijk veel minder.
Op basis van de enquęte kunnen in elk geval een aantal islamitische basisscholen en een islamitische school voor voortgezet onderwijs op het plan van scholen worden gezet. In plaats van de zes die er nu zijn, is er belangstelling voor bijna twintig basisscholen. Daarnaast kan de gemeente de scholenplanning in IJburg sturen. Zo zou op basis van de peiling de helft van de elf basisscholen een openbare moeten zijn, met daarnaast meer algemeen bijzondere en ten minste één islamitische. Of de gemeente de verdeling die de ouders aangeven, zal toepassen bij de scholenplanning in IJburg is nog onduidelijk.