• blad nr 10
  • 1-12-2023
  • auteur M. Dubbelman 
  • Column

 

Ik zou leenwoorden graag teruggeven

Een van de leukste, maar ook beschamendste vakken om te geven in groep 7, vind ik spelling. Spelling is als het grote geheim van Sinterklaas, maar dan veel erger. Het voorliegen van je leerlingen begint in groep 3 en gaat door tot aan groep 8.
Wekenlang doe je je best om jouw uit de kluiten gewassen kleuters in groep 3 de ee, eu en oo aan te leren. Je trekt je mondhoeken in de meest pijnlijke vormen om deze klanken zo duidelijk mogelijk uit te stoten.
Vervolgens beloon je ze met krullen, stickers en applaus als ze op een dag bij de genoemde twee tekens de juiste klanken uitstoten en/of deze correct opschrijven tijdens een dictee.
Braaf doen ze wat je zegt: je hoort het woord, je zegt het woord, je hakt het woord in klanken en schrijft het woord op.
En dan op een dag moeten ze van jou het woord beer opschrijven. Braaf volgen ze de stappen die jij ze hebt aangeleerd en dan gebeurt het: in de meeste schriften staat bir. En dat is logisch, want je schrijft op wat je hoort.
En dan moet jij uitleggen dat het toch net even wat anders zit. Best gênant. Sorry dat ik het niet eerder vertelde, maar er zijn dus eer-, eur- en oor-woorden. Ik kan er ook niks aan doen dat die rottige r aan het einde, de klank van de ee, eu en de oo verandert. En dit gaat door tot aan het einde van de basisschool.
Het is net alsof ik wakker ben geworden sinds ik juf ben. Neem nou het woord christelijk. Excuus dat ik me even van het Staal-jargon bedien, maar dan begrijpen de meeste van jullie wat ik bedoel.
Eerst leer je ze met veel geduld dat de ch, als een g klinkt, denk aan chaos, chemie en chorizo. Maar je hebt óók woorden als ‘christelijk’ of ‘Chili’ en dan is het ineens een k-klank of een tsjie-klank.
En dan die ou, die ineens in groep 7 een oe wordt, omdat die meestal in zo’n vermaledijd Frans leenwoord zit. Even! Mag ik bij deze bezwaar maken tegen het begrip leenwoorden? Het zijn geen leenwoorden. Het zijn blijf-woorden. Het zijn er zo’n 12 duizend en we komen er nooit meer vanaf. Ik zou ze graag ook namens sommige groep 7-leerlingen in een mooie doos met een chique strik, ja best wel chic, eromheen teruggeven aan Emmanuel Macron. Maar zo werkt het niet.
En daarmee kom ik bij wat ik leuk vind aan het geven van spelling. Want bij spelling geef je ook geschiedenis. Bovendien dwingt de Nederlandse spelling, in tegenstelling tot rekenen, leerlingen tot precies zijn in een onlogische wereld. Dat vergt discipline en doorzettingsvermogen. Met spelling train je zoveel meer dan alleen de spelling. Wie dat onder de knie krijgt, is al heel behoorlijk voorbereid op het echte leven met al zijn logische onlogica.

Dit bericht delen:

© 2024 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.