• blad nr 7
  • 1-9-2023
  • auteur . Overige 
  • Opinie

 

Teamscholing werkt beter

Tekst Emina van den Berg, Marco Snoek en Wouter Schenke.

Dit jaar kon de Lerarenbeurs weer aangevraagd worden. Het was beter geweest om de Teambeurs in ere te herstellen, betogen experts. Want een kwaliteitsslag is veel kansrijker als het hele team van de school wordt meegenomen.

Sinds 2008 kunnen leraren zich op kosten van de overheid verder ontwikkelen door het volgen van een bachelor- of masteropleiding. Ook dit jaar biedt het ministerie van Onderwijs leraren weer de mogelijkheid om hiervoor een Lerarenbeurs aan te vragen. Een gemiste kans is echter dat de beurs op individuele leraren gericht is, terwijl uit evaluaties blijkt dat het goed werkt als er meer leraren uit een team een opleiding tegelijk volgen. Het samen volgen van een opleiding levert breder in de school opbrengsten op.
Laten we vooropstellen dat de Lerarenbeurs een belangrijke stimulans is voor leraren in de vorm van een financiële duw in de rug. Een recente evaluatie van onderzoekbureaus CAOP, Centerdata en Mooz concludeerde dat de Lerarenbeurs gezien wordt als een nuttige investering voor het uitoefenen van het beroep op de lange termijn. Dat is met name in de huidige omstandigheden, met het lerarentekort, erg van belang. Verder komt het volgen van een (master)opleiding tijdens de loopbaan ook ten goede aan verbetering van de lespraktijk en aan innovatie binnen scholen. Onderliggend doel van de Lerarenbeurs is dan ook de onderwijskwaliteit te verbeteren. Daarnaast geeft het ministerie er de boodschap mee af dat je als leraar niet klaar bent met je ontwikkeling als je afgestudeerd bent aan een lerarenopleiding.
In eerdere evaluaties van SEO Economisch Onderzoek, het Kohnstamm Instituut en de Hogeschool van Amsterdam is echter ook geconstateerd dat de individuele Lerarenbeurs kan leiden tot isolement waardoor de impact in school beperkt blijft. Een leraar kan zelf het initiatief nemen om zo’n beurs aan te vragen. Hij is zo minder afhankelijk van de schoolleider en krijgt zo meer zeggenschap. De regie die leraren zo zelf kunnen voeren wordt gezien als een belangrijke kracht van de regeling.
Dit is tegelijk een zwakte, leraren zijn immers geen zelfstandig ondernemers, maar functioneren binnen een bredere schoolcontext en maken deel uit van een team. Om optimaal te profiteren van de kwaliteiten die een leraar tijdens een opleiding ontwikkelt, is het van belang dat er verbinding gezocht wordt met collega’s en aangesloten wordt bij ontwikkelingen binnen de school. Uit onderzoek naar de invloed van masteropleidingen blijkt dat die verbinding niet vanzelfsprekend is. De aanbevelingen uit die evaluaties hebben enkele jaren geleden mede geleid tot de komst van de Teambeurs. Dat was een mooi voorbeeld van hoe onderzoek kan bijdragen aan onderwijsbeleid.

Gemiste kans
Tussen 2017 en 2021 konden scholen bij het ministerie een Teambeurs in het primair onderwijs aanvragen: een lerarenbeurs voor een team van minimaal twee leraren. Het ministerie stimuleerde hiermee een sterkere verbinding tussen individuele professionalisering en schoolontwikkeling. Hierdoor kunnen leraren een grotere invloed hebben op hun collega’s en de school.
In de regeling Lerarenbeurs die per 1 april verlengd is, ontbreekt echter aandacht voor dit teamkarakter. Daarmee is er sprake van een gemiste kans. Uit de evaluatie van de Teambeurs uitgevoerd door SEO Economisch Onderzoek, Kohnstamm Instituut en Hogeschool van Amsterdam blijkt namelijk dat deze opzet meer blijvende opbrengsten genereert dan de opzet van de individuele Lerarenbeurs.
Ten eerste is de betrokkenheid van schoolleiders groter. De schoolleiders positioneerden de deelnemende leraren aan de Teambeurs door ze bijvoorbeeld aanjagers te maken van projecten, ze te betrekken bij de organisatie van studiedagen en ze verantwoordelijk te maken voor de organisatie van intervisie.
Ten tweede zorgt het gezamenlijk volgen van dezelfde masteropleiding voor onderlinge steun. Ten derde krijgen leraren een sterkere rol binnen de school met meer mogelijkheid tot impact op collega’s, zoals betere afstemming tussen leraren over hoe zij omgaan met gedragsproblematiek van leerlingen.
Bij de Teambeurs ontstaat sneller een situatie waarin het hele schoolteam wordt meegenomen. Wel laat het onderzoek zien dat het uitmaakt hoeveel leraren uit eenzelfde school deelnemen. Binnen de Teambeursregeling was twee leraren het minimum en konden deelnemers uit eenzelfde bestuur afkomstig zijn uit verschillende scholen. Uit enkele scholen komt het beeld naar voren dat teams met meer dan twee deelnemers van eenzelfde school meer bereiken op het gebied van school- en teamontwikkeling dan wanneer sprake is van twee deelnemers. Het zou daarom mooi zijn als een deel van de Lerarenbeurs alsnog wordt ingericht en beschikbaar wordt gesteld voor het gezamenlijk volgen van een opleiding door leraren.

Emina van den Berg is onderzoeker bij SEO Economisch Onderzoek. Marco Snoek is lector Leren & Innoveren bij de Hogeschool van Amsterdam en Wouter Schenke is lector Leiderschap in waardengericht werken in het onderwijs bij Penta Nova.

Dit bericht delen:

© 2024 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.