- blad nr 6
- 1-6-2023
- auteur A. Moerman
- Meer voor elkaar
Tijd om denken en doen te mixen
Klinkt goed.
“Het is een beetje de rode draad in mijn loopbaan. Toen ik nog onderwijskunde studeerde, was ik ook parttime leraar op een mbo-school. Na mijn afstuderen kon ik vervolgens meteen aan de slag als lerarenopleider. Tot mijn hele grote verbazing, want ik vond van mezelf dat ik het leraarschap nog lang niet voldoende onder de knie had. Steeds dacht ik: ik moet wat met deze kloof.”
Vertel eens over die kloof?
“Grofweg is het nu zo dat wetenschappers, onderwijsonderzoekers en adviseurs vanaf de zijlijn hun kennis met de praktijk delen. Je kunt niet, bij wijze van spreken, een gebruiksaanwijzing de scholen ingooien en de leraren het vervolgens maar laten uitzoeken. Dat werkt niet. Schepen kun je niet vanaf de wal besturen. Het vakmanschap om met klassen vol kinderen om te gaan, het dagelijkse handelen, laat zien dat de praktijk vaak weerbarstiger en complexer is dan de mensen van achter hun bureaus bedenken. Dat vakmanschap zou een veel grotere rol moeten krijgen in de kennisontwikkeling.”
Lijkt me een mooi onderwerp voor een boek en lezingen.
“Dat boek ‘Het lerarentekort, pleidooi voor vakmanschap’ verscheen dit voorjaar. En inderdaad geef ik lezingen over mijn boek. Veel betrokkenen bij het onderwijs hebben het gevoel dat er ‘iets niet klopt’, dat er iets mist tussen wetenschappers, bestuurders en de mensen die dagelijks met hun voeten in het bluswater staan. Ik vergelijk het weleens met piano spelen; je kunt als wetenschapper alles weten over muziek, maar daarmee ben je nog niet een goede pianist. Daar komen behalve het hoofd ook handen en hart bij kijken, het vakmanschap.”
Oké, hoe gaan we deze scheiding tussen denken en doen oplossen?
“Het zou normaal moeten worden dat onderzoekers en adviseurs parttime voor de klas staan. Zodat ze wetenschap kunnen toetsen aan eigen praktijkervaring. Op die manier doen we bovendien meteen wat aan het lerarentekort. Tegelijk kunnen leraren dan vaker vrij gemaakt worden om mee te werken aan het ontwikkelen van betere lessen en meer kennis. Een dergelijke kennisinfrastructuur levert voor leraren ook nieuwe carrièrekansen.”
Heb je voorbeelden waar het werkt?
“In Japan ontwikkelen leraren hun eigen beroepskennis door samen lessen te ontwerpen en te onderzoeken. Binnen regionale en nationale verbanden gaan kennisontwikkeling en praktijkverbetering gelijk op. Een ander voorbeeld is dichter bij huis. In de medische sector is het heel gewoon dat hoogleraren ook als arts hun carrière lang ‘vlieguren’ blijven maken. Dat is niet altijd zo geweest. Chirurgijns hielden zich met patiënten bezig, maar academisch geschoolde medici niet; zij schreven boeken over geneeskunde. In 1714 stichtte Boerhaave een academisch ziekenhuis en begon met ‘bedside teaching’. In 1865 gingen theorie en praktijk samen dankzij wetgeving onder Thorbecke.”
Dat duurde dus ruim 150 jaar!
“Voor het onderwijs hoeft het niet zo lang te duren, want velen voelen aan dat onze gespleten kennisinfrastructuur het paard achter de wagen spant. De goede wil lijkt aanwezig in het veld. Maar het ‘onderwijsschip’ zal tijd nodig hebben om van koers te veranderen. Dat is nu eenmaal zo; Keulen en Aken zijn destijds ook niet in één dag gebouwd.”
Jacquelien Bulterman geeft op 13 september een online AOb-wetenschapscollege. Aanvang 19.30 uur. Aanmelden kan via de agenda op aob.nl