- blad nr 6
- 1-6-2022
- auteur A. Moerman
- Meer voor elkaar
Maak ruimte voor plezier
Hoe weet je dat allemaal?
“Ik ben een natuurkundige die in de wetenschapsjournalistiek is gerold. Vanaf het begin van deze eeuw houd ik me bezig met alle wetenschap rondom de hersenen: over hoe die het best functioneren. Ik schrijf artikelen, boeken en geef lezingen.”
Wat is het belangrijkste dat je leerde?
“Kinderen leren het best en het snelst in speelse toestand. Het onderwijs zou daarvoor alle ruimte moeten bieden. Steen papier schaar, stoelendans, in bomen klimmen, wereldwijd zie je kinderen dezelfde spelletjes doen. Het onderwijs zou dit natuurlijke gedrag moeten uitbuiten en optimaliseren.”
Is die speelruimte er voldoende?
“Kinderen zitten te veel ongeduldig te wiebelen in bankjes. Dat begint al op de voorschoolse opvang en is ineffectief. Plezier in wat je doet is een innerlijk kompas om optimaal te leren. Dat kompas moeten we beter gebruiken, eigenlijk levenslang.”
Maar kinderen moeten toch vooral leren rekenen en schrijven?
“En nog veel meer. Dat gaat zoveel effectiever als ze plezier hebben. Het zou helpen als onderwijzers meer sturen op het proces dan op de uitkomsten, zoals nu. Tijdsdruk, efficiency, leerprogramma’s, de druk van cito-scores, het werkt averechts. Zo bereik je minder en helpen we dat wat het onderwijs zou kunnen zijn om zeep.”
Is dat niet wat overdreven?
“Kijk in Finland. Kinderen gaan daar tot hun vijftiende effectief vier jaar minder naar school dan in Nederland. En op die scholen is veel meer tijd voor muziek, sport en spel en in de natuur zijn. Toch scoren kinderen daar uiteindelijk net zo hoog als in Nederland; het plezier op school staat daar wel voorop.”
Is dat zo?
“Zekers. In Finland heeft een onderwijskracht veel meer ruimte om zelf invulling te geven aan de lessen. Zijn eigen passies mee te brengen naar school. De leraar die bijvoorbeeld zijn gitaar meebrengt. Muziek vergroot enorm de geneigdheid om samen te werken. Sport, spel en cultuur; het is voorwaarde om scheppend te kunnen leren.”
Zo gelukkig is de gemiddelde Fin niet, dacht ik?
“Dat klopt. Dat komt omdat het daar in de winter veel langer donker is. Maar kinderen gaan er wel vrijwel zonder uitzondering met plezier naar school. Dat kan hier ook door ons onderwijs meer op de Finse leest te schoeien.”
Het onderwijs moet dus op zijn kop?
“Nee, we mogen ook trots zijn op wat we hebben, maar het keurslijf zit nu wel te strak. Het kan met zoveel meer plezier. Ook voor de leerkrachten. Die hebben nu evengoed onvoldoende ruimte voor plezier. Het zou mooi zijn als dat extra geld om de corona-achterstanden weg te werken, zou worden geïnvesteerd in deze omslag. Die achterstanden vallen overigens heel erg mee; kinderen hadden veel meer tijd om te spelen en leerden dus op een andere manier.”
Kom 28 september ook naar het congres ‘Jonge kind’ van de AOb en HJK in Bussum: er is nog plek. Mark Mieras opent het congres met een lezing over het kinderbrein en een veilige, niet-risicoloze speelruimte. Ga voor meer informatie en aanmelding naar www.aob.nl/jongekind