• blad nr 5
  • 1-5-2021
  • auteur A. Moerman 
  • Meer voor elkaar

 

‘Vernieuw met verstand van zaken’

De wet verruimt per 1 juni de mogelijkheden om nieuwe scholen te starten. Prima, vindt emeritus hoogleraar Onderwijskunde Sjoerd Karsten, maar de vernieuwing moet wel gebaseerd zijn op deskundigheid van docenten en wetenschap.

Wat ging er niet goed met de onderwijsvernieuwing?
“Onder invloed van het neoliberale denken zijn we scholen gaan zien als bedrijven die met elkaar moeten concurreren. Leraren moesten prestatiebeloning krijgen. Gelukkig zijn we nu van dit gedachtengoed afscheid aan het nemen. Maar met de nieuwe wet ‘Meer ruimte voor nieuwe scholen’ dreigt het onderwijs nog steeds een speeltje te blijven in handen van hobbyisten en politici. De kennis van wetenschap en docenten zou meer gewaardeerd moeten worden. Onder meer om kansenongelijkheid en segregatie niet verder te vergroten.”

Aha, een oude socialist aan de lijn?
“Dat klopt. Van moederskant kreeg ik de sociaaldemocratie mee. Ik heb me mijn hele werkzame leven als hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam met onderwijsbeleid en kansengelijkheid bezig gehouden. Rond mijn pensionering ging ik hobbymatig aan de gang met de onderwijsgeschiedenis. Misschien ken je me van Wandelen met Sjoerd?”

Vertel?
“Voor het blad Didactief schreef ik tachtig columns over allerlei zaken en incidenten uit de vaderlandse onderwijsgeschiedenis. Op plekken waar die incidenten zich afspeelden, maakte ik een wandeling en sprak ik met mensen over hun herinnering aan die gebeurtenissen en over wat we daar nu nog van kunnen leren. Vijfentwintig columns verfilmden we. Nu ben ik bezig om die wandelingen in boekvorm uit te geven.”

Wat ging er de afgelopen veertig jaar niet goed?
“Scholen werden steeds meer afgerekend op de output. De Cito-eindtoets werd te vaak gezien als maatstaf voor de kwaliteit van de school. Het is echter een voorspeller van welk vervolgonderwijs het geschikts is voor een kind. Lesgeven werd steeds toetsgerichter en kinderen van rijke ouders krijgen extra steun met bijlessen en huiswerkbegeleiding. De brede vorming in het onderwijs kwam ernstig onder druk te staan. Die hele bedrijfsmatige benadering zorgde voor enorme conglomeraten met dik betaalde bestuurders met een eigen cao die onderling praten over marktaandelen. Mijn vader was ooit schoolbestuurder op vrijwillige basis, ik later ook. Ik wilde geen vergoeding. Een keer heb ik die omgezet in een sterrenkijker voor een van de scholen. Ik had immers al een goed betaalde baan.”

Die nieuwe wet geeft meer ruimte om nieuwe scholen te starten. Dat is toch juist leuk?
“Natuurlijk is innovatie en vernieuwing goed, maar dat leidde in het verleden ook tot veel onzin. Zo’n Maurice de Hond met zijn iPad-scholen of hier in Amsterdam die Plato-school. Dergelijke initiatieven kosten miljoen en er kwam helemaal niets van terecht. Vernieuwen moet van binnenuit komen, waarbij de inbreng van wetenschap en docenten zwaar moet meetellen. Montessori is een geslaagd voorbeeld, waarvan veel is doorgesijpeld in het hele onderwijs.”

“Meer inbreng dus van wetenschap en professionals?
“Precies. Vernieuwen met verstand van zaken. Mensen die er voor doorgeleerd hebben, moeten we serieuzer nemen dan een ouder of een politicus die een middagje heeft zitten googelen. Natuurlijk is twijfel aan de deskundigheid van deskundigen altijd goed. Twijfelen is de kern van wetenschap bedrijven. Maar dat betekent niet dat je het kind met het badwater moet weg gooien.”

Op 3 juni organiseert de AOb een debat over de nieuwe wetgeving ‘Meer ruimte voor nieuwe scholen’. Sjoerd Karsten zal dit debat inleiden vanaf 16.00 uur. Daarna start een paneldiscussie met beroepsmatig en politiek betrokkenen. Deelnemers kunnen vragen stellen via de chat.

Dit bericht delen:

© 2021 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.