• blad nr 4
  • 1-4-2021
  • auteur W. de Lange, de 
  • Column

 

Democratie is iets Romeins, toch?

Het is alweer een paar jaar geleden. We zitten bijeen in een kelderlokaal zonder ramen, klas 1B en ik. Het stinkt in dat lokaal naar een diersoort die ongenoemd moet blijven, ter wille van de rust in het meidencohort.
Ik probeer met 1B twee vliegen in één klap te slaan. De twaalfjarige leerlingen moeten nadenken over hoe boeren zich in de vroege Middeleeuwen moesten schikken naar de wensen van gewapende ‘beschermers’ (heren en horigen). En het begrip ‘democratie’ moet levensecht aan de man gebracht.
We zijn de voltallige bevolking van het boerendorp Werehem. We houden een volksvergadering in een rokerig boerenhuis. We hebben bescherming nodig, want het begint om ons heen wel heel erg te wemelen van de roversbenden. We kunnen hen graan en bier aanbieden ‘Nee geen aardappelen, Kelly, die waren toen nog niet in Europa aangekomen.’ ‘Oké, bloemkool…’ ‘Gedverdemme, ik hou niet van bloemkool…’ ‘Ik wel, met kaas!’
We moeten als dorp kiezen tussen bescherming door roverhoofdman A, die nog in het Romeinse leger heeft gevochten, of roverhoofdman B, die meer mannen heeft en uit een nabijgelegen dorp komt. We bespreken de voors en tegens, we gaan stemmen.
A of B, dat is de kwestie. Democratie. Nee, vechten doen we de volgende les, nu stemmen. Het wordt A, een terechte keuze, vind ik. Ook een imagokwestie, overigens, met die flitsende Romeinse wapenrusting. Dus, zeg ik kort voor de bel, democratie is dat iedereen op de één of andere manier meebeslist over wat er met zijn dorp, stad, land moet gebeuren. Of op school, ja, dat kan ook!
Toen ik in de volgende les navroeg ‘Wat is democratie’, moesten ze hard nadenken: het was iets Romeins, toch? Of was het een papier waar de politie naar vraagt? Of had het te maken met het plakken van fietsbanden, rare hobby van oude Hollanders?
Mijn ouderwetse en daarom geweldige collega Vrolijk hoor ik nu, jaren later, door de muur heen in het lokaal naast me preken en stampen. “Democratie, jongens, is superbelangrijk! Het betekent dat iedere volwassene mee kan stemmen over…” Stevig bordwerk, uitleg, vragen, nog eens uitleg. Als het stil wordt, zijn de leerlingen van Vrolijk met schriftelijke opdrachten bezig om het te verwerken. Ik denk dat Vrolijks methode in het vmbo-bk effectiever is dan wat ik ooit deed. Maar ook bij Vrolijk kunnen veel leerlingen in de eindtoets nog steeds moeilijk met democratie overweg, of met rechtsstaat, of met welke andere superbelangrijk politiek begrip ook.
Als ik in de Volkskrant lees dat onze leerlingen niet weten wat ‘democratie’ is omdat ‘ouders en leerlingen het hier simpelweg nauwelijks over hebben’, moet ik kiezen: A. woede op de verwaande, ongeïnteresseerde middenklasse van hoogopgeleiden of B. droefheid over de ramp, die zich al decennia in het Nederlandse onderwijs aan het voltrekken is. Wie niet met vreugde en interesse kan lezen, kan niet denken. En zeker niet over democratie.

Dit bericht delen:

© 2024 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.