blad nr 1
1-1-2021
auteur M. van Nieuwstadt
Column

Trek

Wie houdt er van lezen? Als een leerkracht die vraag stelt in een middelbare schoolklas gaat er geen vinger omhoog. Een filmpje hiervan, dat Arjen Lubach vorig jaar liet zien in een uitzending over begrijpend lezen, verbeelde wat Oeso-onderzoekers al hadden aangetoond: Nederlandse kinderen lezen niet voor hun plezier. Sterker: nergens ter wereld hebben kinderen minder lol in het lezen dan in Nederland.
De centrale rol van het begrijpend lezen in ons leesonderwijs kreeg ervan langs in de uitzending. Die kritiek was ludiek en terecht, maar op één punt sloeg Lubach de plank mis. De focus op begrijpend lezen is niet typisch Nederlands. De aanpak bestaat ook in andere landen.
Reading comprehension heet dat in de Verenigde Staten en het is er niet veel beter gesteld dan hier, blijkt uit een het opiniestuk van onderwijsjournalist Natalie Wexler op pagina 72 van dit nummer. Ook in Amerika besteden leerlingen wekelijks uren aan leesstrategieën zoals ‘het hoofdidee van een tekst bepalen’ of ‘conclusies trekken’. En ook in de VS is het volgens Oeso-onderzoek slecht gesteld met het leesplezier. Verschil is er wel in de oplossingen waaraan wordt gewerkt. In Amerika verschijnen nieuwe methoden op de markt die niet het eindeloos herhalen van strategieën koppelen aan leesvaardigheid, maar de opbouw van kennis van literatuur, geschiedenis, aardrijkskunde en natuurwetenschappen.
Methodemakers in basis- en voortgezet onderwijs focussen op de verkeerde dingen, schreef het Onderwijsblad al meermalen. In een hoorzitting over leesvaardigheid vertelden deskundigen de Tweede Kamer onlangs nog dat het reflecteren op teksten en het evalueren ervan beter getraind moet worden. Dat klinkt nog steeds als het aanleren van trucs. Die focus is funest als hij de aandacht afleidt van tekstinhoud en het leesplezier verpest.
Anders dan in de VS blijft de rol van methode- en examenmakers in Nederland onderbelicht. Zij moeten teksten niet langer beschouwen als puzzeltjes die met stappenplannetjes worden opgelost. Met dat soort lesboekenkost krijgen leerlingen nooit trek.