- blad nr 3
- 1-3-2020
- auteur W. de Lange, de
- Column
Een punt voor twijfelen
Altijd als ik de absentie doe, geeft Tirza’s naam me een heel klein schokje. Dan denk ik bijna, maar gelukkig net niet, aan het vreselijke lot dat de Tirza van Arnon Grunberg treft. Die roman is van voor onze Tirza’s geboorte, maar voor mijn gevoel van gisteren.
Ze is klaar, we kunnen het spel gaan spelen. Er wordt door alle kinderen hartstochtelijk meegedaan, toch blijft het allemaal leuk. De quiz van een uur geleden, in de klas van Elena, verliep heel anders. Dat was míjn quiz, niks computers! Als we mijn quiz spelen, vorm ik twee teams en vuur ik vragen op hen af.
Het zijn allebei eerste klassen, maar de klas van Elena is heel anders dan die van Tirza. Elena’s klasgenoten zijn kinderlijk, onredelijk en druk. Er zit geen kwade wil achter die drukte. Ze zijn gewoon vergeten de rem erin te monteren. Gelukkig is de klas dol op mijn mens & maatschappij–quizzen, ook al krijgen ze steevast slaande ruzie.
Eén leerling valt in de groep uit de toon, door haar rust, weetgierigheid en gemakkelijke omgang met abstracte begrippen. Dat is Elena. Zij komt deze vrijdag aan de beurt, als de teams al een tijdje heen en weer gepingpongd hebben over de vraag wat er nou bij ‘cultuur’ hoort en wat niet.
Ik vraag haar of hele vroege voorgangers van de mens (we hebben er in de klas een BBC-film over gezien) cultuur hadden, of alleen maar natuur. Cultuur, vindt ze, want die vroege voorouders gaven bepaalde signalen af met soorten van geschreeuw, ook al konden ze niet praten. “En ze aten bepaalde dingen wel en bepaalde dingen niet.” Maar dat is toch natuur, zeg ik. Vogels hebben ook een alarmkreet en eetgewoonten, maar dat noem je nog geen cultuur. Cultuur gaat over groepen mensen.
Ik zie Elena denken, terwijl om haar heen de hel begint los te breken. “Waar begint cultuur en houdt natuur op”, vraagt ze aarzelend en ik jubel van binnen om deze vraag. Maar de rest wil gewoon weten of Elena gescoord heeft, of niet. Twijfelen is vaak het beste dat je kunt doen en zeker als je het over cultuur hebt, zeg ik, maar ik weet niet of het spel een punt voor twijfelen toelaat. Weet je, ik doe het gewoon, ik geef dat punt. “Apen hebben geen godsdienst en dus geen cultuur”, schreeuwt Sami. “Het spel laat het niet toe. Dat zei u zelf”, roept Siem.
Een teamgenoot van Elena veegt na enig teamberaad heel cool het punt van Elena weer van het bord. “Als die gekken niet tegen hun verlies kunnen, mogen ze winnen. Het gaat er om of je wat leert.”