blad nr 11
1-12-2019
auteur W. de Lange, de
Column

Alle tijd

De kachel snort achter de mica ruitjes. Mica? Ja, mica. Mica is een groepsbenaming voor veelvoorkomende gekristalliseerde gesteenten. Je kunt er doorheen kijken en het kan goed tegen hitte, tot 550 graden Celsius. Mica werd daarom in kolen- en houtkachels gebruikt, lang voordat er voor het eerst over energietransitie werd gepraat, wat weer heel lang was voordat er iets van die energietransitie terechtkwam.
Intussen snort die kachel door. Terwijl de breipennen van moeder tikken. En de ontzettend papieren krant, die vader onder de schemerlamp aan het lezen is, kraakt.
Snor, tik, kraak, wat nog meer? O ja, grote broer steunt van inspanning, terwijl hij aan tafel bezig is met zijn algebra. En twee oudere zussen zingen tweestemmig een prachtig lied in de keuken, elders in het huis, terwijl ze rinkelend de afwas doen. En jij zinkt geluidloos weg in een boek. Een echt mooi leesboek. Zoek als lezer maar uit welk boek je graag een plek gunt in dit familietafereel. Let wel: niemand had nog televisie, alleen die oude mevrouw drie huizen verderop in de straat.
Wat was geluk toen gewoon. Even een paar verschrikkelijke oorlogen wegdenken en een heleboel landen waar het toen minstens zo ellendig was als nu, even geen acht slaan op het feit dat die afwassende zussen pas na de afwas aan hun huiswerk begonnen, terwijl broers zelden afwasten. Als je dat grote en kleine leed even onder een heerlijke scheerwollen deken hebt verstopt, dringt de verrukking van twintigste-eeuwse, om niet te zeggen negentiende-eeuwse vaardigheden pas goed tot je door: rust, concentratie, de vanzelfsprekende noodzaak van kennis, verveling. Verveling? Ja, verveling!
Wat zou ik mijn leerlingen die slome verveling van vroeger graag gunnen. Eindeloze verveling, die een kind dwong om in vrijheid iets te verzinnen, te maken, bouwen, graven, zingen, spelen, lezen, leren. Boomhutten, hoogstandjes van de duikplank, meterslange tunnels, stapels gelezen boeken, kasten met gebreide dingen, schuren vol gerepareerde fietsen en brommers, kilometers staartdelingen en liefdesbrieven, radslagen op het strand voor een publiek van bewonderende vriendinnen, politieke pamfletten zonder scheldwoorden, wat de verveling de mensheid niet allemaal heeft opgeleverd. Alleen in bad zitten is na de eerste minuut bloedsaai en zo vond Archimedes die wet dus uit.
Een kind kan een intelligente volwassene worden, meelevend, creatief en noem maar op, zonder mica ruitjes en broers die de afwasmachine inruimen, maar zonder verveling gaat dat niet. Als elke seconde onmiddellijk wordt opgevuld met een spel, filmpje of app, met iets waar je geen moeite voor hoeft te doen, wordt er iets afgeremd wat niet afgeremd hoort te worden.