- blad nr 10
- 1-11-2019
- auteur R. Voorwinden
- Redactioneel
Draagvlak maakt of breekt nieuw leerplan
Wat moeten leerlingen in het basisonderwijs en in de onderbouw van het voortgezet onderwijs kennen en kunnen? En dat ingedeeld naar negen leergebieden, van Nederlands, Engels & moderne vreemde talen, rekenen & wiskunde tot digitale geletterdheid, mens & natuur en bewegen & sport. Dat staat beschreven in de voorstellen die Curriculum.nu begin oktober presenteerde.
Het was hoog nodig om de inhoud van het onderwijs weer eens tegen het licht te houden, zegt voorzitter Theo Douma. “De vorige grote herziening dateert van dertien jaar geleden.” En de wereld ziet er nu anders uit. Wel zijn er tussentijds steeds meer eisen aan de kerndoelen toegevoegd, waardoor het onderwijsprogramma overladen is geworden. Bovendien zijn de huidige kerndoelen vaag, zo zegt Douma. En de doelen voor het primair en voortgezet onderwijs zijn onafhankelijk van elkaar ontwikkeld, waardoor er geen sprake is van een doorgaande leerlijn. “Omdat die huidige doelen zo vaag zijn, zijn het vooral de lesmethodes die bepalen wat er geleerd wordt. Wij wilden weer expliciet maken wat leerlingen moeten kennen en kunnen, zodat leerkrachten en docenten hun eigen keuzes kunnen maken. Wij willen het onderwijs weer teruggeven aan degenen die voor de klas staan.”
De bouwstenen hebben een 70/30 structuur: 70 procent van de stof is bedoeld voor alle leerlingen in het hele land. Uit de overige 30 procent van de stof kunnen scholen en teams hun eigen keuzes maken afhankelijk van bijvoorbeeld hun leerlingpopulatie.
In het rapport worden twee nieuwe leergebieden gepresenteerd: digitale geletterdheid en burgerschap. “Scholen hoeven daar geen aparte vakken van te maken”, zegt Douma. Al mag dat wel. “Maar het advies is om deze onderwerpen vooral aan bod te laten komen in andere vakken.” Digitale geletterdheid is immers geen op zichzelf staand onderwerp, maar heeft op allerlei zaken betrekking. Zoals op het zoeken naar informatie op internet en dat doen leerlingen bij vrijwel alle vakken.
Inspraak
De herziening van de kerndoelen en eindtermen is al enkele jaren bezig, want Curriculum.nu is een doorstart van het eerdere Onderwijs 2032. Dat initiatief kwam niet goed uit de verf doordat er nauwelijks docenten bij betrokken waren.
Dat is nu wel anders. Aan de voorstellen hebben 125 leraren en 18 schoolleiders meegewerkt. En de tussenresultaten zijn in verschillende rondes aan honderden tot duizenden mensen voorgelegd.
Vmbo-docent en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Wiskundeleraren Ebrina Smallegange vindt het proces inefficiënt. “In de ontwikkelteams missen curriculum-specialisten. Dat is echt een vak apart. De docenten die zich hierover bogen kregen te weinig tijd en een immens grote opdracht.”
Als er verdere kritiek komt, zal die zich volgens Curriculum.nu-voorzitter Douma toespitsen op het draagvlak. “De mensen die betrokken wilden zijn, zijn betrokken. Direct, als ontwikkelaar, of indirect bij de verschillende consultatierondes. Dat zijn honderden tot duizenden leraren en docenten. Maar ja, dat zijn ze niet allemaal. De scholen kunnen straks zelf met de nieuwe kerndoelen en eindtermen aan de slag gaan, en dan zal het draagvlak verder moeten groeien. Het echte werk begint nu pas.”
“Het opzetten van een nieuw curriculum vereist wel tijd, ruimte en middelen”, waarschuwt AOb-voorzitter Liesbeth Verheggen. “In het buitenland nemen ze jaren de tijd om zoiets goed in te voeren. Dat is hier ook nodig. De politiek moet niet zeggen dat het in augustus 2020 allemaal gerealiseerd moet zijn.”
Door de lerarentekorten is het lastig om die tijd en ruimte te vinden, aldus de AOb-voorzitter. “Wij staken niet voor niks op 6 november en we roepen het kabinet dan wederom op om extra te investeren in het onderwijs.”
De AOb heeft een enquête onder zijn leden uitgezet over de voorstellen van Curriculum.nu. “Wij doen als bond zelf geen uitspraken over –zeg- de inhoud van het vak geschiedenis of het rekenen met gelijknamige breuken in het basisonderwijs”, zegt Verheggen. “Onze taak is vooral om de randvoorwaarden te bewaken en te zorgen voor voldoende inspraak van het werkveld. Een breed draagvlak is een voorwaarde voor een succesvolle uitwerking.”
{kader 1}
De voorstellen per leergebied in één kreet
Wat verandert er, volgens de voorstellen, in jouw leergebied? Docenten uit de ontwikkelteams geven hun elevator pitch.
Nederlands | Annemarie Regeling, Viertaal College Amsterdam:
“Leerlingen moeten overweg kunnen met verschillende teksten: van de biografie van Max Verstappen tot de Allerhande en de Ikea-gids.”
Kunst & cultuur | Tamaar Tôth Varjú, X11 Utrecht:
“In ons advies draait het om maken en meemaken. We willen dat die twee activiteiten meer gelijkwaardig worden aangeboden.”
Bewegen & sport | Kirsten Keij, het Kompas Voorschoten:
“We proberen verbindingen te leggen tussen sport en bewegen binnen en buiten de school.”
Digitale geletterdheid | Wim Hilberdink, Thorbecke Scholengemeenschap Zwolle:
“Een nieuw vak hoeft er niet te komen. Als vaardigheden als mediawijsheid en computational thinking geïntegreerd kunnen worden in andere vakken: graag.”
Mens & natuur | Lilliane Bouwma, Goois Lyceum Bussum:
“De ene basisschool doet veel aan mens & natuur, de andere weinig. Als leerlingen binnenkomen in het voortgezet onderwijs, hebben sommige kinderen een grote voorsprong en lopen anderen achter. Dat is niet effectief.”
Burgerschap | Danique van Wijk, Kentalis Zoetermeer:
“Het belangrijkste dat er in het leergebied burgerschap is gebeurd, is dat dit leergebied nu bestaat.”
Rekenen & wiskunde | Marco ten Hoff, Piter Jelles Impulse Leeuwarden:
“We sluiten aan bij de internationale ontwikkeling van meer aandacht besteden aan verschillende werkwijzen bij rekenen en wiskunde, zoals abstraheren, logisch redeneren en probleem oplossen.”
Mens & maatschappij | Raymond de Kreek, Farelcollege Ridderkerk:
“De kerndoelen voor ons leergebied waren erg algemeen. Bij geschiedenis moesten de leerlingen bijvoorbeeld kunnen werken met ‘referentiekaders van tijdvakken en kenmerkende aspecten’. Maar wat zijn die kenmerkende aspecten? We hebben nu echt geprobeerd om scherp te krijgen wat de inhoud van ons vakgebied is.”
Engels & moderne vreemde talen | Katelijne Leijten, Katholieke Scholengemeenschap Etten-Leur:
“Op bijna elke school lopen wel meertalige leerlingen rond van Vlaams tot Turks: maak daar gebruik van en laat zien waarom het goed is om meerdere talen te spreken.”
Op aob.nl komen de docenten uit de ontwikkelteams meer uitgebreid aan het woord, evenals criticasters van de plannen.
{kader 2}
Hoe nu verder?
De Tweede Kamer debatteert eind dit jaar over de voorstellen. Daarna ontwikkelt leerplanontwikkelaar SLO op basis van de voorstellen nieuwe kerndoelen basisonderwijs en eindtermen voortgezet onderwijs. Het rapport beperkt zich, door tijdgebrek, voorlopig tot de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Het advies over de bovenbouw volgt later.