blad nr 8
1-9-2019
auteur M. van Nieuwstadt
In beeld

Kinderlijke leraar

Een eeuw na verschijning van de boeken staan de hoofdpersonen uit Dik Trom, Kruimeltje, De Kameleon, De Drieling en Pietje Bell nog altijd dicht bij de belevingswereld van het kind. De Stichting Kinderpostzegels gebruikt de personages daarom op de nieuwe kinderpostzegels, waarmee kinderen vanaf 25 september weer langs de deuren gaan.
Kruimeltje en Pietje Bell zijn van alle tijden, beaamt Jan Maliepaard. Hij publiceerde in de afgelopen twintig jaar twee biografieën over Chris van Abkoude (1880-1960), oud-leerkracht en schrijver van deze kinderboeken. “Kruimeltje en Pietje Bell zijn ondeugende kinderen die hun eigen plan trekken en een eigen universum creëren dat losstaat van de wereld van volwassenen”, zegt Maliepaard. “Dat thema spreekt kinderen van nu aan, al hebben ze geen beeld bij de zondagsschool waar Pietje Bell naartoe moest of bij de Rotterdamse sloppenwijken uit de tijd van Kruimeltje.”
Van Abkoude wilde schrijver worden, maar omdat hij van zijn vader een echte baan moest zoeken, stond hij vanaf 1901 een jaar of acht voor de klas in de Rotterdamse wijk Crooswijk. Hij was zijn tijd vooruit, vertelt Maliepaard, maar als onderwijzer ongelukkig en ontevreden. Hij vond het onderwijs droog en saai en trok met kinderen liever de natuur in, dan dat hij de tafels erin hamerde. In zijn autobiografische roman Schoolmannen vertelt Van Abkoude dat het schoolhoofd in zijn lokaal eens een kast leeghaalde met vondsten uit de natuur die hij daar had verzameld.
Tijdgenoten als Theo Thijssen vonden de manier waarop Van Abkoude de streken van Pietje Bell beschreef pedagogisch onverantwoord. “Hij was te veel kind met de kinderen”, zegt Maliepaard. Zijn biograaf denkt dat Van Abkoude ook in het onderwijs van nu doodongelukkig was geweest. “Het strenge schoolregime van een eeuw geleden bestaat niet meer, maar de ballast in het onderwijs alle reportages, de lastige ouders was voor hem zeker zo’n grote frustratie geweest.”