• blad nr 6
  • 1-6-2019
  • auteur . Overige 
  • Redactioneel

 

Laat keuzedelen een keuze zijn

Tekst Heleen de Jonge
Sneller inspelen op de regionale arbeidsmarkt. Dat was het idee achter de verplichte keuzedelen in het mbo. Een mooi plan, dat praktisch onuitvoerbaar is door regelgeving en bureaucratie, klaagt mbo-docent Heleen de Jonge.
Met de invoering van nieuwe kwalificatiedossiers in het mbo in 2016 deed ook het keuzedeel zijn intrede. Het aantal uitstroomrichtingen werd beperkt; daarvoor in de plaats verscheen een keuzemogelijkheid voor de student die zich wil specialiseren. Dit mooie plan want dat is het is helaas een blok aan het been van veel mbo-instellingen. Zoals zo vaak in het onderwijs groeit een briljant idee uit tot een kind met een almaar groeiend waterhoofd. Want, sinds de invoering vieren regelgeving en bureaucratie hoogtij en heeft de enthousiaste en kundige docent het weer voor het nakijken.
De keuzedelen zijn een verplicht onderdeel van elke mbo-opleiding. Ze nemen een aanzienlijke positie in, 30 tot 50 procent van de totale lestijd, maar tellen tot 2023 niet mee voor het examen. Dat hebben we eerder gezien: rekenen moest plots worden ingevoerd, telde eerst wel mee, toen weer niet, toen moest het weer wel op dit moment is het niemand meer duidelijk wat de toekomst van dit vak is.
De keuzedelen zijn nauwgezet omschreven in inhoud en lestijd, zijn geaccrediteerd en de examens moeten worden vastgesteld. Jazeker: je moet wel examen doen. Ook zijn keuzedelen gekoppeld aan vaste opleidingen. Een verpleegster die geïnteresseerd is in zorgtechniek mag geen module ict doen en een pedagogisch werker die een eigen kinderdagverblijf wil starten geen module bedrijfseconomie. Tel deze zaken bij elkaar op en je hebt het begin van een groep ongemotiveerde studenten. Weer.
Voor een gemiddelde mbo-school met verschillende uitstroomrichtingen is het een taaie klus om alle deelnemers een passend aanbod te doen. Ga maar na: elk keuzedeel dat je aanbiedt, kost je docent-uren, een lokaal én een plek in het drukke rooster. Als dan ook nog studenten uit verschillende leerjaren (en dus verschillende stagedagen) zich inschrijven heb je een onuitvoerbare taak. Wat doe je dan? Je gaat voor de gulden middenweg. Je biedt enkele algemene keuzedelen waarvan jij denkt dat die voorzien in een behoefte, je dwingt studenten tot een ‘keuze’, en draaien maar. Studenten kiezen hun keuzedeel vaak als ze nog niet weten waar ze stage gaan lopen, waardoor keuzevak en stage regelmatig niet op elkaar aansluiten en opdrachten nooit uitgevoerd kunnen worden. Dat is kennelijk bijzaak. Dat je studenten gaat zien die ‘maar wat doen’ omdat hun keuzedeel al vol zat, boeit eigenlijk ook niet. We hebben het toch aangeboden?

Zoete uitval
Zelf geef ik sinds september ‘Doorstromen naar het hbo’. Instromers, versnellers en doorstromers komen en gaan. Er zijn zelfs deelnemers die absoluut niet naar het hbo willen! De eerste is al klaar, de laatste stond deze week ineens op de lijst. Nooit van het kind gehoord. Ik noem mijn keuzedeel voortaan dan ook ‘De zoete uitval’. Studenten zijn heus niet gek en vinden snel de mazen in de wet. Daar sta je dan, met al je bevlogenheid en je lessen. Het cafetariamodel is geboren, maar de frikandel smaakt naar rotte vis.
Deze chaos wordt mede veroorzaakt door het versnellen van opleidingen. Sommige studenten doen het zo goed dat ze zich gaan vervelen. Deze briljante geesten wil je natuurlijk de mogelijkheid geven eerder af te studeren. Maar dan moeten ze meerdere keuzedelen tegelijk doen, in hetzelfde lesuur. Collega’s gaan elkaar onder druk te zetten om daar ‘wat op te verzinnen’ want ja: Marietje moet door! Resultaat? Nog meer ongemotiveerde studenten, want in deze situatie is een keuzedeel zeer belemmerend.
Intussen worden de docenten stevig belast met dit gedoe. Zij moeten allerlei formulieren invullen, honderden vragen beantwoorden en maatwerk leveren naast het reguliere programma. Allemaal liefdewerk oud papier: je krijgt er heus geen uurtje extra voor.
Mijn advies aan het leger van beleidsmakers dat hiermee zijn brood verdient: stop nu eens met die regeldruk. Maak echte keuzes mogelijk door flexibiliteit en pionieren te faciliteren. Investeer daarin en zorg dat we ook kleine, maar supergemotiveerde groepen studenten een actueel en passend aanbod kunnen doen. Zet docenten en teams aan het roer zodat ook echt gekozen kan worden en het leerrendement voorop staat, in plaats van nog meer absurde wetten en regels.

Heleen de Jonge is docent pedagogiek en Nederlands in het mbo. Daarnaast is ze beheerder van de facebookgroep ‘Docent mbo’ waarin zo’n duizend mbo-docenten elkaar snel kunnen bereiken over uiteenlopende thema’s, zoals de keuzedelen

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.