- blad nr 8
- 1-9-2018
- auteur D. van 't Erve
- Redactioneel
‘Samen eten vergroot de saamhorigheid’
“Hoe ruikt het”, vraagt Mattis, met zijn hoofd boven een schaal. “Naar couscous natuurlijk”, lacht klasgenoot Jules. Mattis: “Oh, best zoetig.” “Maar het wordt nog veel lekkerder, want er komt nog van alles door”, beweert Jara, terwijl ze een rode paprika in stukjes snijdt.
De kinderen van groep 5/6 werken aan de recepten die straks in het overblijfrestaurant op het menu staan: groentestaafjes met dipsaus, lentesoep met asperges, couscoussalade en prikkers met tomaat, olijf, mozzarella en basilicum.
‘Overheerlijk overblijven’ heet het project dat basisschool de Regenboog in Malden samen met de GGD en ouders vier keer per jaar uitvoert. De kinderen maken hun eigen lunch met groenten uit de schooltuin. “Elke groep komt een keer aan de beurt”, vertelt schoolleider Judith Smetsers. “Ons doel is om gezond eten te stimuleren door kinderen nieuwe smaken te laten proeven.”
Uit onderzoek blijkt dat een kind dat op jonge leeftijd verschillende smaken leert kennen, later gevarieerder en dus gezonder eet. Kinderen en volwassenen eten echter nog steeds veel te weinig groenten en fruit. Sterker nog, de consumptie ervan is het afgelopen jaar zelfs met 3 procent gedaald en het aantal mensen met overgewicht en diabetes type 2 stijgt. Vorig jaar is de overheid met het programma ‘Jong leren eten’ gestart om gezond eten bij kinderen meer onder de aandacht te brengen. Een coalitie van artsen, wetenschappers, tuinders, schoolleiders en cateraars gaat dat niet ver genoeg. Zij riepen in een gezamenlijke brief vlak voor de zomer de overheid op om de consumptie van groenten en fruit op school actief te bevorderen, bijvoorbeeld door één gezond eetmoment per dag verplicht te stellen.
“Aandacht voor gezondheid op school vind ik een goede zaak”, zegt Smetsers. Het overblijfrestaurant is de ‘kers op de taart’ van het voedingsbeleid op de Regenboog. De school heeft een eigen moestuin waarin vrijwilliger Sjef van der Loo elke dinsdag en donderdag samen met leerlingen de planten verzorgt. Leraren geven les over gezonde voeding, kinderen doen onderzoek en er zijn kookplaatjes in elke klas waar leerlingen met ouders regelmatig een gezond gerechtje bereiden, zoals broccolikoekjes. Smetsers: “Het restaurant is een fijne kapstok om te verwijzen naar afspraken over traktaties en ‘tienuurtjes’. Maar ook voor ons is het soms zoeken naar de balans. Hoeveel chocolade-eitjes mogen kinderen bijvoorbeeld met Pasen en wat doe je als een kind toch ongezond trakteert?”
Dipsaus
“Moet er nog wat citroensap bij?”, vraagt Noël (10 jaar), terwijl hij in de dipsaus roert. Hulpouder Edyta de Vries: “Wat vind jij?” “Ja, want ik proef alleen maar yoghurt.” De Vries, die haar eigen vastgoedbedrijf heeft, coördineert het overblijfrestaurant. “Samen met de GGD stel ik het menu samen, ik haal alle boodschappen en regel het hier met andere ouders. Er gaat best veel tijd in zitten, maar het is zo leuk en goed om te doen. Kinderen maken hier het hele proces mee, van een zaadje in de grond tot de groenten op het bord. Ze leren dus al heel vroeg dat gezond eten normaal is.”
De negenjarige Femme houdt een citroen omhoog: “Hoe snijd je die eigenlijk?” “Even door midden en dan uitknijpen”, legt vrijwilliger Klaartje Langeveld uit. Nu ze op zoek is naar een andere baan, helpt ze in de tussentijd graag op school. “Je kunt kinderen hier de kennis en gereedschappen aanreiken in de hoop dat ze later alle verleidingen zoals McDonald’s weten te weerstaan.”
Vrolijk
Om elf uur is het tijd om op te ruimen en de tafels te dekken. De kinderen leggen kleurrijke zeilen op de tafels en elke plaats krijgt een bordje met servetje en soepkom, bestek en een beker water. Elke tafel krijgt een schaal met groenten en dipsaus, een roze roos maakt het vrolijke geheel af. “We leggen de nadruk bewust niet op het feit dat het eten gezond is, maar op de gezelligheid”, vertelt Bernadette Janssen, adviseur Gezonde school van de GGD. “We hopen kinderen hiermee uit te nodigen om van elkaar en het eten te genieten.”
Om twaalf uur stromen de leerlingen binnen, zestig in totaal. “Er is hier hartstikke hard gewerkt, mag ik eerst even een applaus voor alle hulpouders”, steekt juf Karin Klomberg van wal. Nadat kinderen zelf verteld hebben wat ze hebben gemaakt, kan er gegeten worden. “Het is fantastisch dat ouders het project mee helpen dragen”, vertelt Klomberg. “Kinderen leren iets voor een ander maken en leren andere culturen kennen. Bovendien steken ze er nog veel meer van op: het is levend rekenen doordat ze recepten moeten lezen, ingrediënten afwegen en de verhoudingen leren kennen.”
“Maar dit is zoveel leuker dan een rekenles”, roept Femme uit.
Ondertussen gaat directeur Smetsers met de pan soep langs de tafels. Een jongen hevelt gauw de asperges uit zijn bord over naar dat van zijn buurvrouw. “Probeer het toch gewoon”, zegt zij. “Nee, maar ik lust dat echt niet”, protesteert hij. Zij: “Joh, dit is helemaal geen aspergesoep, het is net kippensoep, maar dan met asperges erin.”
De Regenboog won vorig jaar de provinciale onderwijsprijs met het overblijfrestaurant. Smetsers: “Vanaf dit jaar willen we de verbinding leggen met de wijk. Het zou toch geweldig zijn als er ook mensen uit de buurt aanschuiven en samen met de kinderen komen eten?”
Elke school kan een overblijfrestaurant beginnen, denkt ze. “Een voorwaarde is wel de inzet van vrijwilligers. Wij hebben het ontzettend getroffen met Edyta die de logistiek verzorgt en Sjef die zelfs in het weekend de planten komt water geven. Daarnaast zijn er zo’n acht ouders nodig die op de dag zelf helpen.”
Scholen die dit ook zouden willen, kunnen een beroep doen op de GGD die vanuit hun programma Gezonde school een adviseur beschikbaar kan stellen. Op de site van GGD Gelderland-Zuid is een uitgebreide handleiding te downloaden.
Verrukkelijk
Er is nog een halve bak couscous over en een beetje soep. Alle schalen met groenten zijn leeg, op een paar stukjes selderij na. Een enkel kind eet nog snel een boterhammetje uit zijn broodtrommel. “Zo mooi om te zien dat bijna alles op is”, glundert De Vries terwijl ze de vieze borden opstapelt. “Laatst hadden we risotto. Sommige kinderen hadden er nog nooit van gehoord, maar ze vonden het verrukkelijk en toen was echt alles helemaal op. Dat is toch wat je hoopt te bereiken.”
Ga voor meer informatie naar gezondeschool.nl