- blad nr 5
- 1-5-2018
- auteur . Overige
- Opinie
Eindexamen Nederlands moet beter
Op 14 juni 2017 brachten kranten en nieuwssites het goede nieuws ‘Normering vwo-examen Nederlands aangepast’. Het examen was te lang, klaagden 22.260 leerlingen. Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) geeft hun gelijk. De conclusie luidt klagen helpt.
In het persbericht van het CvTE lezen we het volgende ‘Over het centraal examen Nederlands vwo was consternatie over met name de lengte van het examen. Uit de analyse van de resultaten is gebleken dat dit examen inderdaad te lang was. Daar is rekening mee gehouden in de N-term [de berekening van het cijfer].’ Het Algemeen Dagblad laat weten dat ‘de toekenning van de punten is opgehoogd (…). De leerlingen die deze examens maakten, hoeven zich dus om deze kwestie niet speciaal zorgen te maken.’
Echt niet? Werd bij de berekening van de norm dan meegewogen hoe dit veel te lange examen in zijn algemeenheid negatieve invloed heeft gehad op de prestatie van een leerling? Ik sprak veel leerlingen die door de stress die ontstond halverwege het examen minder scherp werden toen bleek dat er na twee teksten en 35 vragen nog eens twee teksten lagen te wachten met evenzoveel vragen. Meten hoeveel vragen niet beantwoord zijn, is een volstrekt onzuivere en te krappe basis om bij een te lang examen mee rekening te houden.
Over deze kwestie zou het CvTE hebben moeten concluderen dat dit natuurlijk nooit had mogen gebeuren. Na zoveel testrondes nog niet inschatten dat een examen veel te lang is, is nauwelijks te bevatten. Het vwo-examen Nederlands was in 2016 al veel te lang en scoorde op de waarderingslijst, ingevuld door docenten, al een mager zesje. Wat heeft men met die uitkomst gedaan? En wat kunnen we dit jaar verwachten?
Gemiddelden
Er was vorig jaar juni nog een andere kwestie waarover op Facebook wel te lezen viel, maar waarover de conventionele media zwegen de tegenvallende definitieve N-term, in de praktijk omrekeningstabel genoemd (berekening van score naar cijfer). Leerlingen scoorden gemiddeld, zo blijkt uit de rapportage van het Cito, 38 punten van de 72 punten. Bij een onveranderde normering zou het gemiddelde cijfer 5,9 zijn. Het effect van de aanpassing van de N-term is 0,2 punt, want het gemiddelde kwam uit op 6,1. Een laag gemiddelde, maar vergelijkbaar met dat van het vorige jaar toen er ook al veel over het examen te doen was.
Nader onderzoek naar de gescoorde gemiddelden en de berekening van de N-term over de laatste vijf jaar geeft het volgende te zien. Het geproduceerde niveau van het vwo-examen Nederlands is kennelijk vrij constant en het gemiddelde cijfer schommelt rond de 6,0. Daarbij valt op dat gemiddeld 20 procent van de leerlingen een onvoldoende scoort. Als we die resultaten vergelijken met de gemiddelden en de percentages onvoldoenden bij de twee andere vwo-kernvakken Engels en wiskunde, dan zien we gemiddelden rond de 7,0 en percentages onvoldoende rond de 25 procent. Uit dit onderzoekje valt te concluderen dat de resultaten Nederlands in tegenstelling tot die van Engels en wiskunde erg ‘naar het midden trekken’. De kans dat je bij Engels en wiskunde een hoog cijfer of een laag cijfer scoort is behoorlijk veel groter dan bij Nederlands.
Daar zit een flink deel van de frustratie bij leerlingen en docenten de onmogelijkheid om voor dit prachtige vak dit overgewaardeerde, maar zeker belangrijke vakonderdeel leesvaardigheid een 8,0 of hoger te halen. Wat zegt deze uitkomst over het niveau en de samenstelling van het examen Nederlands zelf?
Excellent
Navraag bij collega’s die lesgeven op een categoraal gymnasium leert me het volgende excellente leerlingen scoren op alle centraal schriftelijk getoetste vakken een 8,5 of een 9,0 gemiddeld, met uitzondering van het vak Nederlands. Daar blijft het gemiddelde rond de 7,0 hangen.
Mijn vakcollega’s scoren niet hoger dan een 8,0. Ook hoogleraar Nederlands Marc van Oostendorp maakte het examen en beoordeelde zijn werk met het correctiemodel van het CvTE en behaalde een 8,0.
In de tweede ronde herkansten drie van mijn leerlingen. Alle inspanning ten spijt was de kans groot dat ze opnieuw niet ver boven de zes zouden uitkomen. Een 6,3 was in één geval net genoeg om alsnog te slagen. Laten we hopen op een examen Nederlands dat niet te lang is en waarop goed presterende leerlingen een 8,0 kunnen halen.
John B. Vorenkamp doceert docent Nederlands op het rsg de Borgen, locatie Lindenborg in Leek.