• blad nr 15
  • 1-11-2017
  • auteur J. van Aken 
  • Redactioneel

 

Vluchten voor Erdogan

Onderwijspersoneel in Turkije kan van de ene op de andere dag zonder aanwijsbare reden zijn baan kwijtraken. Of veroordeeld worden. Het overkwam Nihat Keni, leerlingbegeleider en vakbondsbestuurder. Hij vluchtte naar Nederland.

Je werkt in het onderwijs en volkomen onverwacht staat je naam op een overheidslijst, waarna je je baan en inkomen kwijt bent. En niet alleen dat, ook je sociale zekerheid, pensioen, ziektekostenverzekering en soms zelfs je paspoort zijn je afgenomen. In Turkije is dit de dagelijkse realiteit. “De Turkse regering onderdrukt al jaren kritisch onderwijspersoneel, vakbondsleden en -bestuurders. Zij worden ontslagen en niet herbenoemd door de overheid”, vertelt Nihat Keni in het kantoor van de AOb via een tolk.
De psycholoog Keni werkte in Turkije als leerlingbegeleider in het voortgezet onderwijs en was bestuurder bij de afdeling Izmir van de Turkse vakbond Egitim Sen (letterlijk: onderwijsbond), de Turkse equivalent van de AOb. Ook was hij afgevaardigde in overheidsbondenfederatie Kesk, partner van de FNV. “Egitim Sen en Kesk vinden het belangrijk om mensen die kritisch tegenover de overheid staan bij elkaar te brengen. We willen een toekomst creëren waarin mensen vredig in een democratisch land kunnen leven.”
De repressie door de Turkse overheid is sterk verergerd sinds de mislukte staatsgreep op 15 juli 2016. Die dag reden tanks door de straten van Istanbul en Ankara, vlogen er straaljagers boven de hoofdstad, vuurden helikopters kogels af en klonken er explosies. Vermeend brein achter de militaire couppoging was de islamitische geestelijke Fethullah Gülen. De AK-partij van president Recep Erdogan greep de mislukte staatsgreep aan om vermeende Gülen-aanhangers te ontslaan en te arresteren en in hun kielzog andere oppositieleden. Keni denkt dat de regering de couppoging op zijn minst goed uitkwam. “De staatsgreep is niet mislukt, maar gelukt. Erdogan riep de noodtoestand uit, die nog altijd van kracht is, en kan per decreet regeren en mensen ontslaan”, verklaart hij. Sinds de couppoging zijn zo’n 150 duizend overheidsmedewerkers ontslagen en 50 duizend op non-actief gesteld in het onderwijs, de rechterlijke macht, politie en leger. “Bijna vierduizend leden van Kesk zijn hun baan en inkomen kwijtgeraakt, dus het is een groot risico om lid van de vakbond te blijven. Ze hebben leraren ontslagen die hart voor onderwijs hebben, die niet alleen voor het geld werken, maar idealen hebben. En 1 miljoen leerlingen kregen geen onderwijs”, zegt Keni. Zelf is hij niet ontslagen. “Lokale schooldirecteuren stellen de lijsten op. Ik heb altijd goed contact met mijn directeur gehad.”
De vakbond biedt iedereen, lid of niet, gratis juridische hulp en er is een steunfonds opgericht. “Ontslagen leraren krijgen 1500 lira (350 euro), gemiddeld verdient een leraar in Turkije 3000 lira (700 euro). Elk Egitim Sen-lid draagt voor het fonds maandelijks 30 lira extra af, 7 euro”, vertelt Keni. Enkele ontslagen docenten aan de universiteit bedachten een uitweg. “Hoogleraren geven colleges buiten de officiële instanties om en studenten betalen daar zelf voor.”

Celstraf
Zelf krijgt Keni in 1998 voor het eerst met intimidatie en onderdrukking door de Turkse overheid te maken. “Ik werkte in Batman, een stad in Koerdisch gebied in Zuidoost Turkije, waar we voor het eerst onderwijsgevenden gingen organiseren. Oppositie vormen door mensen bij elkaar te brengen en kritische geluiden laten horen: daar is de overheid doodsbang voor. Dat is bedreigend voor ze. We richtten ons op goed onderwijs, meer salaris, rechtspositionele zaken en vakbondsrechten. Ook kwamen we op voor onderwijs in de moedertaal, het Koerdisch. Dat is verboden. Ik kreeg eerst allerlei onderzoeken aan mijn broek. En een paar jaar later ben ik overgeplaatst naar Ayfon, ruim 1100 kilometer verderop.”
Een kleine tien jaar later, in mei 2009, werd Keni voor het eerst gearresteerd. “Ik heb toen zes maanden vastgezeten omdat ik lid zou zijn van een illegale organisatie, de Koerdische PKK.” Na een jarenlange juridische strijd werd Keni samen met een aantal andere vakbondsbestuurders op 23 mei 2017 onherroepelijk veroordeeld tot zes jaar en drie maanden celstraf wegens banden met een illegale organisatie. “De werkelijke reden was dat ik bestuurder van een vakbond was. Onderwijsbond Egitim Sen is een doorn in het oog van de overheid, die hoort liever geen tegengeluiden. Voor drie zaken is de Turkse overheid doodsbang: Koerden, alevieten (een vrijzinnige islamitische stroming red.) en mensen die links zijn. En ik ben het alle drie”, grijnst Keni.
Op de dag van de uitspraak verlaat hij met zijn collega’s huis en haard om te voorkomen dat hij achter de tralies belandt. “We namen de boot naar een Grieks eiland en vandaar ben ik met een vrachtwagen naar Nederland gereisd. Mijn paspoort was ingenomen, dus een andere manier was niet mogelijk. Ik koos voor Nederland omdat het qua mensenrechten en democratische rechten een vooraanstaand land is en omdat de FNV en AOb partnerorganisaties zijn van Egitim Sen en Kesk. Hopelijk ligt hier mijn toekomst”, zegt hij.
Zijn gezin is nog in Turkije. “Mijn vrouw en dochters van tien en veertien kunnen niet weg omdat Turkije weigert hun verlopen paspoort te vernieuwen. Hopelijk gaat het makkelijker als ik een verblijfsvergunning krijg. Het is moeilijk zonder mijn gezin”, zegt hij met een diepe zucht.
Zou hij terug moeten naar Turkije, dan wacht hem de cel. “Dan moet ik mijn straf uitzitten en dat gaat gepaard met een zeer slechte behandeling. En het blijft niet bij zes jaar vrees ik, want er lopen andere zaken tegen mij.”

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.