• blad nr 10
  • 3-6-2017
  • auteur R. Wisman 
  • Flashback

 

‘Hij beschouwde ons als gelijkwaardig’

Hij had maar één jaar les van hem: klas 5 van de Bosch & Hovenschool in Heemstede. Toch is Jan Zuidam (70) een inspiratiebron in het werk van Erik van Muiswinkel (55). “Hij was de eerste verlichte docent die ik meemaakte.”
Tekst Rineke Wisman Beeld Fred van Diem

“De Bosch & Hovenschool in Heemstede was een eerbiedwaardige christelijke school met een hoofd dat nog van de oude stempel was. Mijn ouders hadden van hem nog tikken met de liniaal gehad. Het was een calvinistische man die gebrandmerkt was door een verleden in een interneringskamp in Indonesië. ‘Wie zijn kinderen lief heeft, spaart de roede niet’, was zijn filosofie. Deze man zorgde voor een sfeer van vervelende strengheid op school. Je moest je inzetten, en ouders gingen daar begin jaren zeventig in mee.
Tucht en discipline tekenden zijn bewind. In een rij twee aan twee, hand in hand na de bel de school in. Strafmaatregelen. Bij ieder incident reageerde het hoofd alsof het een oorlogssituatie was. De ‘dader’ moest in de ziekenboeg; twee tafels achterin de klas waar je dan de hele dag apart van de rest taal- en rekenopgaven zat te maken. Aan het eind van de dag liet hij de rest van de klas stemmen en dat vond hij grappig of de leerling er nog een dag moest zitten. Vergelijkbaar met een opzichter die de gevangenen tegen elkaar uitspeelt.
Toen Jan Zuidam mijn leerkracht werd in klas 5, voelde dat alsof we uit de gevangenis waren vrijgelaten. Een verademing. Hij was jong en nieuw op school. Hij keek ons aan en wilde weten wat wij ergens van vonden. Hij leerde me hoe je breuken moet berekenen en hoe je kunt weten of een woord aan het eind met een d of een t gespeld is. Ik leerde het zo goed dat ik het in de brugklas van het lyceum aan mijn medeleerlingen mocht uitleggen. Zuidam initieerde ook een vragenbus. Een doos met gleuf en deksel op zijn bureau waarin je uiteenlopende vragen kon deponeren. Op vrijdagmiddag beantwoordde hij die vragen. Omdat het anoniem mocht, introduceerde hij zo ook seksuele voorlichting.
Op de middelbare school en universiteit had ik veel leuke docenten, maar voor deze rubriek dacht ik meteen aan Zuidam. Hij was de eerste verlichte docent die ik meemaakte. Hij nam ons serieus, en beschouwde ons als gelijkwaardig. Dat zijn de grondvesten waarop het onderwijs gebouwd zou moeten worden. Mijn nieuwe theatervoorstelling die in september van start gaat, is daar volledig aan gewijd. Kinderen leren tegenwoordig vooral hoe ze moeten voldoen aan verwachtingen van volwassenen. In mijn ogen is het zinnig dat overboord te zetten en iets te doen met de immense hoeveelheid creativiteit en ideeën die daarmee vrijkomt.”

Leraar Jan Zuidam (70)
“Ik ben verrast en vind het een compliment dat Erik met zoveel plezier aan mijn lessen terugdenkt. Ik voelde mij een ‘jonkie’ tussen veelal oudere leerkrachten. Het oordeel van het hoofd van de school was gezaghebbend. Er werd hard gewerkt, met een sterke nadruk op de cognitieve vakken; de kinderen moesten klaargestoomd worden voor het Lyceum. Van democratisering, inspraak over inhoud en vormgeving, verschillende didactische werkvormen en individuele ontplooiing van de leerlingen was geen sprake. De patronen lagen vast.”

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.