blad nr 8
22-4-2000
auteur O. Bosma
Redactioneel

Zwangerschap in vakanties compenseren

Vrouwen die werken in het openbaar onderwijs moeten compensatie in de vorm van vrije dagen krijgen als hun zwangerschapsverlof samenvalt met vakanties. Dit is de strekking van een uitspraak van de arrondissementsrechtbank, sector bestuursrecht, in Zwolle.
De rechter deed uitspraak in een proefproces dat namens een lerares aan een openbare basisschool in Lelystad werd aangespannen door de Algemene Onderwijsbond. Zij verzocht het gemeentebestuur de vakantiedagen die in het voorjaar van 1999 samenvielen met haar zwangerschapsverlof op een later tijdstip te mogen inhalen. Het gemeentebestuur verwierp dat verzoek, omdat hiervoor in het onderwijs geen regeling bestaat.
Volgens de rechter is het in strijd met de Wet gelijke behandeling en de Europese richtlijn 76/207 over hetzelfde onderwerp dat er geen compensatieregeling bestaat. Doordat vrouwen wel en mannen niet zwanger kunnen zijn, verkeren vrouwen in een arbeidsvoorwaardenpositie die nadeliger uitpakt dan voor hun mannelijke collegašs. Het gemeentebestuur heeft de lerares daarom ten onrechte niet in de gelegenheid gesteld haar misgelopen vakantiedagen op een later tijdstip in te halen.
In eerdere proefprocessen, vorig jaar, hebben rechters uitgesproken dat in het bijzonder onderwijs (in tegenstelling tot het openbaar onderwijs privaatrechtelijk) het ontbreken van een compensatieregeling in strijd is met het Burgerlijk Wetboek. Deze strijdigheid geldt ook voor ziekte van zowel mannen als vrouwen. In het bijzonder onderwijs is het BW van toepassing en is toetsing aan de Wet gelijke behandeling niet eens nodig. Alle nu gedane uitspraken worden in hoger beroep aangevochten door de school- en gemeentebesturen.
De AOb is verheugd over de jurisprudentie. Tot nu toe is het onderwijs de enige maatschappelijke sector waar ziekte- en zwangerschapsverlof tijdens vakanties niet wordt gecompenseerd. De bond ziet wel een probleem bij de effectuering van het recht op compensatie. Het leidt tot een groter beroep op de arbeidsmarkt voor onderwijspersoneel, waar zoals bekend al een groot tekort heerst. Volgens de AOb zal de gelijkstelling die er nu aan lijkt te komen het beroep echter aantrekkelijker maken. Op termijn draagt de ontwikkeling bij aan verbetering van de concurrentiepositie van het onderwijs op de arbeidsmarkt.