- blad nr 5
- 18-3-2017
- auteur A. Moerman
- Meer voor elkaar
Directeuren kunnen veel leren van bavianen
Dat van die gorilla’s moet je even uitleggen.
“In het oerwoud is de grootste, sterkste en zwaarste mannetjesgorilla de baas over de groep. Dat werkt in het oerwoud goed. Maar een savanne is een veel complexere omgeving dan een oerwoud. Daar zouden gorilla’s uitsterven. Bavianen doen het daar goed. Bavianen zijn meesters in samenwerken en vertrouwen blindelings op elkaars goede kwaliteiten. Dat is nodig in een complexe omgeving.”
Waar leerde je dit?
“Ik studeerde af als gedragsbioloog, met als specialisatie dierentuinapen. Na mijn studie ging ik werken in een kantoortuin van een verzekeraar. Daar zag ik veel apenrots-gedrag. Grote veranderingen, fusies, ict, nieuwe regels en wetten. En mensen die vooral bezig waren met hun eigen hachje. En maar roepen dat de klant centraal staat.”
Kwestie van overleven in de kantoorjungle?
“Precies. Tot in de top van het bedrijf vooral bezig met je eigen positie. Terwijl het geheel gebaat is bij vertrouwen in elkaar. Eigenlijk zouden we in kantoortuinen dagelijks moeten vlooien. Doen chimpansees ook, terwijl ze nooit last van vlooien hebben. Maar dat aan elkaar frunniken, maakt dat endorfines vrijkomen waardoor de beesten vertrouwen krijgen in elkaar. Een ritueel, vergelijkbaar met koffiedrinken.”
Met dit soort praatjes verdien je je geld?
“Zeker. Inmiddels werken we bij Apemanagement met dertien mensen. We geven lezingen, workshops en trainingen en doen onderzoek. Allemaal vanuit onze kennis van de gedragingen van apen. We richten ons op organisaties, op pestgedrag en op het vinden van een partner voor het leven.”
Hoe vind je die?
“Vooral goed snuffelen. Als je regelmatig zegt ‘God, wat ruik je lekker’, is dat een heel goed teken. Dus vertrouw niet te veel op je verstand.”
We dwalen af. Die schooldirecteuren, is het echt zo erg?
“Vooral in het basisonderwijs zijn de organisatie heel plat. Vaak een mannelijke directeur die twintig tot dertig leerkrachten aanstuurt. Terwijl de omgeving zeer complex is en wordt. Dat vraagt van de leidinggevende vertrouwen in de deskundigheid van zijn leerkrachten. Als ik op scholen kom, schrik ik heel vaak hoe ontzettend traag daar de aanpassing aan de snel veranderende omgeving verloopt. Soms werken ze bij wijze van spreken nog met postduiven. Maar gorilla’s (besturen, directies, scholen, red.) die zich niet het bavianen-gedrag eigen maken, zullen ten onder gaan.”
Is er nog hoop?
“Maar natuurlijk. Een groot verschil tussen mensen en apen is dat mensen wel kunnen reflecteren op hun eigen gedrag. Wij kunnen ons wel aanpassen.”