• blad nr 5
  • 18-3-2017
  • auteur . Overige 
  • Redactioneel

Verslaafden geven voorlichting: 

‘Blijf van die shit af’

Het Leger des Heils gaat met (ex-)verslaafden langs middelbare scholen om leerlingen drugsvoorlichting te geven. “Als je niet op mij wilt lijken, maak dan alsjeblieft je school af.”

Lisanne van Sadelhoff

Het is stil in het biologielokaal op het Van der Meijcollege in Alkmaar. Alleen René (55) praat. Over hoe hij op zijn elfde zijn eerste jointje rookte, en op zijn zestiende voor het eerst cocaïne gebruikte. Eigen tanden heeft hij niet meer; allemaal uitgevallen. Zijn huid is bleek, zijn haar vlassig, zijn postuur rank. Hij zit op een tafel, vooraan in de klas, zijn benen bungelen heen en weer. “Met deze gastles wil ik één ding bereiken”, zegt hij. “Ik wil dat jullie niet zo worden zoals ik.”
Want Renés leven was op z’n zachtst gezegd niet makkelijk. Het was een aaneenrijging van uithuisplaatsingen, drugs, diefstal, schulden en nog meer drugs, drugs, drugs. Een liefdevolle jeugd? Kent hij niet. “Ik creëerde mijn eigen vluchtweg, zodat ik niet aan het verleden hoefde te denken. Ik leefde voor dat spul.” Twee meisjes slaken vooraan een zucht. “Wat erg!” fluistert één van hen.
Hun biologiedocent, Marjorie Huisraad, heeft René uitgenodigd voor deze derdeklassers. Via andere docenten hoorde ze van het project van het Leger des Heils. (Ex-)verslaafden, vaak ook dakloos, gaan samen met hun woonbegeleiders scholen af voor gratis voorlichting. Twee jaar geleden begon het project, kleinschalig. De gastlessen worden nu voornamelijk nog in Noord-Holland gegeven. “Maar we willen uitbreiden naar de rest van het land”, zegt Esther de Graaf, een van de oprichters van het project. “We merken dat het aanslaat, bij leerlingen, bij docenten, en bij de ex-verslaafden zelf. Het geeft ze het gevoel dat ze er weer toe doen.”
“Deze school heeft goede voorlichting nodig”, zegt Huisraad. Ze geeft al tientallen jaren biologieles op de vmbo-school in Alkmaar Noord. “Pubers zijn kwetsbaar. In iedere stad dolen wel dealers rond. Er zijn al heel veel leerlingen die op jonge leeftijd, denk aan twaalf, dertien, in aanraking komen met drugs. Vaak jointjes dan kom ik van die lege wietzakjes tegen maar soms ook pillen.” Eens in de zoveel tijd controleert de politie alle kluisjes in de school. “Pas dan zie je hoe groot het probleem bij sommige leerlingen is.”
Huisraad vindt dat drugsvoorlichting al in de eerste klassen moet beginnen. “Dan heb je nog kans dat het preventief werkt.” En dan het liefst door ervaringsdeskundigen, zoals René. “Weet je, ik kan het ze wel vertellen, als docent. Dat ze van dat spul moeten afblijven. Dat het alles kan kapotmaken, je leven, je lichaam. Ze luisteren misschien wel, maar het komt niet echt binnen. Toen ik een paar weken geleden René voor het eerst in een van mijn klassen had uitgenodigd, kwamen er leerlingen na de les naar me toe. Tranen met tuiten. ‘Mevrouw Huisraad, ik heb ook problemen.’ En dan kan ik ze helpen.”
René vertelt hoe hij zijn vrouw en zijn huis kwijtraakte. Met zijn 27-jarige dochter heeft hij amper contact. “Ze verdient een vader die een goed voorbeeld is. En ik ben dat niet, ik ben onderaan de ladder beland en krabbel nu langzaam weer op, maar ben er nog lang niet.”
Er gaan vingers omhoog. Of René al eerder heeft geprobeerd om te stoppen (“Duizend keer”). Of hij zijn dochter mist (“Vreselijk”). Of hij geweld gebruikte bij zijn diefstallen (“Nee”). Of hij zijn school heeft afgemaakt. Op die laatste vraag geeft René hoofdschuddend antwoord. “Ik heb geen enkel diploma. Toen ik met de havo stopte, ging ik naar de avondschool. Maar ik vond m’n nakkie coke belangrijker.”

Dronken
Lindo doet na René zijn verhaal: 39 jaar, komt van de Antillen, woont al jaren in Nederland. Hij groeide op in internaten, ontwikkelde een hechtingsprobleem. In 2008 werd hij mishandeld, waardoor hij ptss kreeg en ging blowen en drinken om “dat nare rotgevoel” te onderdrukken.
Hij oogt een beetje verlegen, kijkt vanonder zijn pet naar de grond als hij zijn verhaal vertelt. “Ik kom niet van dat spul af”, zegt Lindo. “Als je bij mij binnenkomt, ruikt mijn hele huis naar wiet.”
Hij heeft twee dochtertjes, van drie en zes. “Alleen bij hen drink ik niet. Maar als ik niet drink, functioneer ik niet optimaal.” Terwijl hij dat zegt, gaat de bel. De les is voorbij. Niemand maakt aanstalten om op te staan, om de tas te pakken en de school door te sjezen. Want Lindo is nog niet klaar met zijn verhaal, en deze leerlingen zijn nog niet klaar met Lindo. “Meer dan de helft van mijn vrienden is overleden aan drugs”, vertelt hij. Hij zat vaak in de bak, voor mishandeling, diefstal je moet toch aan je geld komen. Soms was hij wel drie dagen achter elkaar dronken. “Wajooo!” roept een jongen uit. Dan herpakt hij zich. Serieuze blik. “Misschien vindt u het een te persoonlijke vraag, maar hoeveel geld maakte u op aan drank?” Lindo: “Soms wel 1200 euro in de week.”
Als alle vragen zijn gesteld, en de adviezen zijn gegeven “maak je school af, heb je familie lief” loopt het lokaal langzaam leeg. Denise (15) en Jackie (14) blijven nog even hangen, om met mevrouw Huisraad te kletsen. “Dat was echt heftig, hè, mevrouw”, zegt Jackie. Ze leunt met haar elleboog op de tafel, haar hand onder haar kin. “Ik heb nog niet eens gerookt! Ik kan me eigenlijk echt niet voorstellen hoe het moet zijn om verslaafd te zijn.”
Haar vriendin Denise prutst aan het hengsel van haar tas. “Ik misschien wel een klein beetje. Ik heb wel eens wat gebruikt. Nu doe ik het niet meer.” Even is Denise stil. Dan vervolgt ze: “Gelukkig maar. Ik wil echt mijn tanden niet kwijtraken.”

Dit bericht delen:

© 2021 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.