• blad nr 18
  • 19-11-2016
  • auteur . Overige 
  • Redactioneel

Wat docenten kunnen leren van politici 

In no time de populairste leraar van de school

Policiti en leraren hebben een hoop gemeen. Ze kunnen dan ook veel van elkaar leren, betoogt Thijs Hannaart, biologiedocent en auteur van het boek Kies mij. Hij geeft tips, óók uit speeches van de nieuwe Amerikaanse president.

Tekst Thijs Hannaart

1.Vertel persoonlijke anekdotes
Heeft u een partner? Wat hebt u gedaan dit weekend? Leerlingen smullen van persoonlijke anekdotes. Ze luisteren beter als je vertelt dat je een lekke band had, dan als je een wiskundesom bespreekt. Door op het juiste moment iets over jezelf te vertellen, win je gezag. En niet alleen leraren maken gebruik van dit trucje.
In juni 1992 stond Bill Clinton achter in de peilingen. Er was een koerswijziging nodig. Clinton besloot bij verschillende tv-shows persoonlijke anekdotes te vertellen. Hij weidde bij America Live uit over zijn jeugd en babbelde bij Larry King over zijn aan alco¬hol verslaafde stiefvader. Amerika smulde ervan. Aan het eind van de maand stond Bill Clinton op nummer één. Premier Mark Rutte deed dit jaar in Zomergasten precies hetzelfde.

2. Toon je expertise
In heel wat politieke televisiedebatten wordt verwezen naar rapporten van de Algemene Rekenkamer, cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek of onderzoek van TNO. Zo begon SP-leider Emile Roemer tijdens de Algemene politieke beschouwingen over cijfers van het Nationaal Zorgfonds, waar PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom vervolgens op reageerde door met een rapport te zwaaien waaruit zou blijken dat Roemers cijfers niet klopten.
De vraag is: waarom? Wat is de reden dat politici zo vaak verwijzen naar experts? Het antwoord is overtuigingskracht. De mening van een verpleegkundige wordt minder serieus genomen dan die van de arts. In de politiek is dit niet anders. Het gaat er niet om wat je zegt, maar om wie er wat zegt. Je moet dus laten zien dat je een expert kent of bent op een bepaald gebied.
Als leraar kun je gebruik maken van hetzelfde trucje. Een docent die alle antwoorden weet, maakt indruk. Dat je tijdens de lesvoorbereiding zelf uren hebt zitten ploeteren, doet er dan niet toe.

3. Foutje... ja graag!
Oud-premier Ruud Lubbers die struikelt over een rode loper, de konin¬gin die haar schoen verliest tijdens een boottocht of staatssecretaris Sander Dekker die onderuitgaat op zijn racefiets: er wordt in Den Haag heel wat gestunteld. Erg is dat niet. Een klunzige actie maakt populair. Een fout maakt menselijk. Als mensen een persoon moeten beoordelen wordt iemand die een foutje maakt een stuk sympathieker gevonden.
Laat dus je koffie over het toetsenbord vallen, schrijf met watervaste stift op het smartboard en struikel tijdens de les over een rondslingerende tas. Dan ben je in no time de populairste leraar van de school.

4. Herhaling
‘Weet wat je wilt zeggen en zorg dat je deze boodschap in de twintig seconden die je hebt minstens drie keer laat vallen.’ Het is een uitspraak van oud-politicus André Rouvoet.
‘Education, education, education’, dat was het verkiezingsmantra waarmee Tony Blair in 1997 in Groot-Brittannië de verkiezingen won. Hoe vaker een politicus zijn boodschap herhaalt, hoe meer kiezers hij weet te overtuigen. Ook uit onderzoek met posters in een wijk, blijkt dat herhaling werkt. Hoe meer posters er hangen, hoe populairder de desbetreffende partij. De politieke boodschap komt beter over als je deze vaak herhaalt.
En dat weten leraren maar al te goed. De volgende les zijn leerlingen de lesstof vaak alweer vergeten. Pas als je de lesstof herhaalt, blijft deze hangen.

5. Gebruik metaforen
PVV-leider Geert Wilders had het tijdens Prinsjesdag over een ‘sprookjeskabinet’ en Samsom beschreef het regeren met de PVV als een ritje in de auto zonder bestemming. Alle politici gebruiken metaforen om hun standpunt te verduidelijken.
Metaforen vergroten de overtuigingskracht en het begrip; niet gek dus dat ook docenten er regelmatig gebruik van maken. Leraren op de basisschool leggen de werking van een computer uit door deze te vergelijken met een stad (‘de processor is het gemeentehuis’). Een leerling krijgt van zijn biologieleraar te horen dat het bloedvatenstelsel werkt als een tuinslang. ‘Bètablokkers draaien de kraan een stukje verder dicht.’

6. Gebruik je handen
Leerlingen begrijpen wiskundesommen beter als de leraar de getallen op de momenten dat hij ze noemt, ook aanwijst. Het gebruik van je handen kan dus de overtuigingskracht een boost geven. Niet vreemd dat ook veel politici hier gebruik van maken. Zo benadrukt Mark Rutte vaak bepaalde argumenten met zijn duim. En er zijn meer politici met een kenmerkend gebaar. Barack Obama maakt bijvoorbeeld vaak gebruik van een handgebaar om een accent te leggen op een bepaald deel van zijn speech. Dit zogenoemde precision-grip gesture is onderzocht door antropoloog Michael Lempert van de University of Michigan. Hij ontdekte dat Obama scherpzinniger overkomt als hij zijn precision-grip gesture inzet.
Uit een studie waarin vrijwilligers een debat bekeken tussen twee presidentskandidaten terwijl de hersenactiviteit werd gemeten, blijkt dat het brein van kiezers wakker wordt geschud als een politicus een wild gebaar maakt. Leraren kunnen ook gebruik maken van deze truc.

7. Houd het simpel
Een goede leraar legt de lesstof in begrijpelijke taal uit. Hoe makkelijker de woordkeus, hoe groter het begrip. Simpele woorden en korte zinnen worden sneller door het brein verwerkt.
In de video op Youtube How Donald Trump Answers A Question wordt het taalgebruik van Trump geanalyseerd. In de video komen een aantal opvallende feiten naar voren. Van de 220 woorden die Trump gebruikt in zijn antwoord, bestaan er 172 uit maar één lettergreep. Uit een studie van The Boston Globe blijkt dat een speech van Donald Trump overeenkomt met het leesniveau van een kind van tien jaar. Een speech van Hillary Clinton is een stuk moeilijker en komt overeen met het leesniveau van een kind van veertien.

8. Geef complimenten
‘Het is een eer om hier vandaag met jullie te zijn.’ Met deze zin begint Obama zijn speeches regelmatig. Door het geven van een compliment creëer je de juiste state of mind bij je toehoorders. En dus zal je publiek minder kritisch zijn over het betoog dat je houdt. Een leraar die complimenten geeft, wordt aardiger gevonden, en zijn leerlingen zijn eerder bereid te luisteren.

Het Onderwijsblad verloot tien exemplaren van het boek Kies mij van Thijs Hannaart (Uitgeverij Haystack, € 16,95, ISBN 9461261888). Mail je adresgegevens voor 26 november naar onderwijsblad@aob.nl onder vermelding van ‘Kies mij’.

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.