• blad nr 14
  • 17-9-2016
  • auteur . Overige 
  • Opinie

 

Studieloopbaanbegeleiding werkt averechts

Met intensieve studieloopbaanbegeleiding proberen hogescholen studenten binnenboord te houden. Dat gaat ten koste van de kwaliteit van het onderwijs, schrijft Carin Wevers, docent filosofie aan de opleiding Sociaal Werk van Zuyd Hogeschool.

Studieloopbaanbegeleiding (SLB) wordt alom gezien als een wondermiddel dat studierendementen verhoogt en uitval voorkomt. Het ministerie van onderwijs vond dat er paal en perk gesteld moest worden aan het aantal studenten dat de studie voortijdig beëindigde en heeft zogenoemde ‘prestatieafspraken’ gemaakt met Hogescholen en Universiteiten. Daarin is onder andere het maximale percentage vastgelegd van studenten dat na het eerste studiejaar mag uitvallen. Wie het lukt om de prestatieafspraken na te komen, krijgt als bonus extra geld.
De opleidingen hebben daarom massaal besloten om studenten wat meer begeleiding te bieden tijdens hun studieproces en die begeleiding heet SLB. SLB is een middel geworden om studenten te werven. Zuyd Hogeschool noemt SLB zelfs ‘het kloppend hart van het curriculum’.
Natuurlijk is er niets mis met extra begeleiding aan studenten, niet iedereen krijgt immers meteen de smaak van kennisverwerving te pakken en er komt zoveel op je af als je gaat studeren: Heb je wel de juiste keuze gemaakt? Hoe bied je weerstand aan de verleidingen nu pa en ma je niet meer achter je vodden zitten en hoe combineer de studie met een bijbaan? Studiedecanen boden dergelijke begeleiding altijd al aan, zij het op vrijwillige basis.
Maar SLB is niet vrijwillig en niet alleen voor wie het nodig heeft. Het is allang geen ‘steuntje in de rug’ meer. Aan de meeste hogescholen en universiteiten is het een cruciaal ‘vak’ geworden dat je verplicht dient te volgen, vaak met toetsen en een 100 procent aanwezigheidsverplichting. Er is een grote hoeveelheid European Credits (EC’s; voorheen studiepunten) aan het ‘vak’ gekoppeld en wie ze niet haalt, kan vertrekken, hoe goed hij verder ook zelf in staat is om te studeren.
Niet het ‘steuntje in de rug’ is het leitmotiv voor SLB, maar geld. Wie studenten helpt en steunt kan misschien zorgen dat zoveel mogelijk ingeschreven studenten ook ingeschreven blijven. Je krijgt immers alleen geld van het ministerie als de student zijn diploma haalt en je krijgt nog meer geld als het je lukt om het aantal uitvallers tot het minimum te beperken.
Het ministerie meent dat studenten voor een voltijds beroepsopleiding op hbo-niveau voldoende hebben aan twaalf uur per week ‘contacttijd’ met docenten. Hogescholen die aan die norm voldoen, halen de prestatieafspraak en krijgen dus extra geld.
Aanstaande jeugdzorgwerkers, reclasseringsambtenaren, en verpleegkundigen volgen grotendeels ‘zelfstudies’ waarin we de meeste tijd steken in de ondersteuning van dat ‘zelf studeren’, oftewel SLB. Dat gaat ten koste van de echte vakken in het curriculum, zoals psychologie, sociologie, ethiek en beroepsmethodieken.
Voor SLB krijgen de studenten bij de opleiding waar ik werkzaam ben 336 uur terwijl er voor een vak als psychologie, sociologie of ethiek slechts 130 uur beschikbaar zijn. Het gaat hier om jeugdzorgwerkers die straks rechters gaan adviseren een kind al dan niet uit huis te plaatsen. Het betreft GGZ-agogen die mensen met een doodwens moeten bijstaan en indien mogelijk van die doodswens moeten afhelpen, mediators die ouders in een vechtscheiding moeten leren om elkaar niet zwart te maken en reclasseringswerkers die mensen moeten begeleiden die niet begeleid willen worden. Het gaat om opbouwwerkers, straathoekwerkers en jongerenwerkers die geacht worden ‘actief burgerschap’ te bevorderen en het gaat om verpleegkundigen die moeten inschatten hoeveel en welke zorg iemand nodig heeft.
Allemaal hulp- en zorgverleners die sinds de bezuinigingen in het sociale domein met steeds zwaardere problemen geconfronteerd worden en dagelijks beslissingen moeten nemen in gruwelijke ethische dilemma’s.
Het ‘vak’ SLB heeft inmiddels ook een heus lectoraat aan de Saxion Hogeschool. Docenten kunnen tegenwoordig promoveren in studieloopbaanbegeleiding. Het is interessant om onderzoek te doen naar factoren die studiesucces belemmeren, maar dat kon al jaren, aan de faculteit psychologie bijvoorbeeld. Dit lectoraat richt zich echter niet op onderzoek naar dergelijke factoren, maar op de manier waarop we SLB voor studenten interessant kunnen maken en wat de inhoud van dat ‘vak’ dan zou moeten zijn. SLB is van middel tot doel geworden.
En daar is van alles mis mee.
Wat studenten moeten leren is bijzaak geworden. Zoveel mogelijk studenten werven en ze binnenboord houden is hoofdzaak geworden. Onderwijsinstellingen hebben hun bestaansdoel, goed onderwijs verzorgen, uit het oog verloren en vervangen door hun eigen doel: zelf voortbestaan. In krimpregio’s zoals Limburg worden bizarre fratsen uitgehaald die met het verzorgen van goed onderwijs niets meer te maken hebben. Zo krijgen docenten taakuren om studenten te stimuleren de jaarlijkse studentenenquête in te vullen, want ook dat is een prestatieafspraak.
SLB doet maar één ding: studenten afhouden van studeren. Je kunt het misschien nog beschouwen als een welkome afleiding, ware het niet dat studenten een oeverloze hoeveelheid aan ‘zelfreflectieverslagen’ moet inleveren. Hoeveel studenten zijn er inmiddels gezakt omdat ze daarbij zijn afgehaakt?

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.