• blad nr 14
  • 17-9-2016
  • auteur D. van 't Erve 
  • Idee

 

Bugerschapsles op een onbewoond eiland

Hoe geef je kinderen les over abstracte zaken als democratie en participatie? Social designer Lisa Hu goot ze in een spel voor burgerschapsonderwijs. Ze zoekt scholen en partners die het spel samen met haar willen uitgeven.

Tekst Daniëlla van ’t Erve Beeld Fred van Diem
Met wie deel jij je vis? Hoe lang zorg je voor een zieke eilandbewoner en hoe ga je om met nieuwkomers? Met het spel Terra Nova ontdekken kinderen hoe de samenleving werkt. Drie jaar geleden bedacht Lisa Hu het concept tijdens haar studie aan de Design Academy Eindhoven. Ze raakte geïnspireerd door de documentaire ‘De echte jongensfilm’ van Katinka de Maar, die het onderwijs aan jongens kritisch onder de loep neemt. Hu wilde iets maken dat recht doet aan alle kinderen op school en sprak hierover met De Maar, voormalig leerkracht. “Wat me opviel is dat veel kinderen kwaliteiten hebben die niet worden getoetst”, vertelt Hu. “Terwijl vaardigheden als empathie, ondernemendheid, samenwerken of creativiteit juist essentieel zijn om te functioneren in de maatschappij. Katinka wees me op het verplichte vak burgerschapsvorming waarvan veel leerkrachten zich afvragen hoe ze dit concreet kunnen invullen. Ook worstelen ze met het bespreken van controversiële onderwerpen in de klas. Met de vraag hoe je de onderwerpen en vaardigheden tastbaar en aantrekkelijk aan bod kunt laten komen, kon ik verder.”

Eigen eiland
Het resultaat is Terra Nova. Elk groepje van vijf kinderen krijgt een onbewoond eiland waarop ze met hun schip stranden. Aan de hand van vragenkaartjes wegen ze zelf af wat er nodig is voor een goed werkende samenleving. Hebben ze een leider nodig en hoe gaan ze om met overbevolking, eenzame ouderen of diefstal? Hu wist zo abstracte thema’s als segregatie, de verzorgingsstaat en identiteit te vertalen naar een eilandsituatie met vissen, palmbomen en kokosnoten. Aan het einde van elke les kiezen kinderen op welk eiland ze het liefst willen wonen. “De leerkracht koppelt de spelsituaties aan wat er speelt in de dagelijkse praktijk, zoals de toestroom van vluchtelingen”, legt Hu uit. “De spelvorm maakt het makkelijker en veiliger om moeilijke onderwerpen in de klas te bespreken.”
Ze ontwierp en ontwikkelde het spel samen met kinderen en leerkrachten en testte het op verschillende scholen, van achterstand- tot dorpsscholen. Hu: “Grappig is dat de uitkomst per school weinig verschilt, maar dat de verschillen per groepje groot kunnen zijn. De bereidheid om met elkaar samen te werken bepaalt de uitkomst. In een groepje met vijf slimmeriken verliep het spel bijvoorbeeld moeizaam, omdat ze moeite hadden om te wijken voor elkaars mening.”
Mooi vond ze het moment dat een groepje de nieuwkomers netjes bij elkaar zette, ze voorzag van eten en dacht: nu is het klaar. “De discussiekaarten helpen ze een stap verder te zetten”, vertelt Hu. “Op de vraag of dit ook nadelen zou kunnen hebben, zei een meisje: ‘Als je ze apart bij elkaar zet, dan leren we ze niet kennen. Misschien moeten we ze over het eiland verdelen.’ Zo heeft zij zelf segregatie onder woorden gebracht. Dat is prachtig, want door zelf iets te ervaren, heeft het meer betekenis dan als iemand het uitlegt.”

Nieuwe stappen
Na een geslaagde crowdfunding zet Hu nieuwe stappen om Terra Nova gereed te maken voor gebruik in het onderwijs. “Er komt een onderwijskundige handleiding en ik zoek een partij die me wil helpen het spel te produceren.”
Ook zoekt ze nog scholen die het materiaal willen testen, van het meedenken over nieuwe kaartjes tot het beoordelen van de handleiding en het uitproberen van het hele spel. Ze hoopt dat het spel dan over een jaar op de markt is. In de tussentijd lopen de workshops met de huidige versie voor de bovenbouw van de basisschool door. Maar daar blijft het niet bij, verwacht Hu. Volgend jaar zal een school voor voortgezet onderwijs de VO-versie uittesten en ook het hbo heeft interesse getoond. “Hartstikke leuk”, vindt Hu, die inmiddels is afgestudeerd en zelfstandig werkt als social designer, dat is een ontwerper die zich richt op een betere inrichting van de maatschappij. “Wat goed werkt is dat het materiaal anders is dan anders en door de kinderen zelf is geselecteerd. Er zijn geen regels over wat goed is of fout, leerlingen mogen het echt zelf bepalen. Participeren leer je vooral het door te doen.”

www.lisahu.nl

Bent u met iets interessants bezig, of kent u iemand die in deze serie past, laat het dan weten via onderwijsblad@aob.nl.

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.