• blad nr 13
  • 3-9-2016
  • auteur D. van 't Erve 
  • Idee

 

Natuurkunde uit een boxje

Met koffers vol leskistjes reist oud-docent Edward Wolfs af naar scholen in Uganda om ze te helpen het natuurkundepracticum vorm te geven. “Ik hoop mezelf overbodig te maken.”

Al tijdens zijn studie lonkte het buitenland, maar Edward Wolfs (67) greep pas na zijn pensionering de kans. Eerst gaf hij bijna veertig jaar les als natuurkundedocent op verschillende middelbare scholen. Hij werkte daarnaast mee aan het Project leerpakketontwikkeling natuurkunde, werkte op de lerarenopleiding en bij het Cito. “Om op verschillende niveaus met mijn vak bezig te zijn, vond ik erg leuk”, vertelt hij. “Het bedenken van eindexamens en proefjes voor het practicum is intensief en creatief werk. Als je dan ook ziet dat het echt effect heeft en docenten ermee aan de slag gaan, geeft dat veel voldoening.”

Diezelfde voldoening vindt hij ook na zijn pensionering in Uganda. Tijdens zijn eerste reis bezocht hij twee scholen. Hij zag de science-docenten theorie geven uit schoolboeken uit de jaren zestig, in klassen met meer dan tachtig kinderen. “Het ontbreekt ze aan geld, knowhow en materialen om practicum te kunnen doen.”

Hij beloofde terug te gaan, en hield woord. Een natuurkundedocent uit Goes had voor scholen in Peru al eerder een handzaam kistje met praktijkoefeningen ontwikkeld, Experi-box genoemd. “Samen met andere vakdocenten heb ik deze box doorontwikkeld en er bijvoorbeeld elektronicaproefjes aan toegevoegd. Daarmee ben ik teruggegaan naar Uganda. Met de docenten doe ik de proefjes voor, waarna leerlingen zelf aan de slag gaan. Omdat de klas zo groot is, duurt het soms wel een week voordat iedereen aan de beurt is geweest. Maar dat geeft niet, het zelf doen en ervaren is essentieel om het goed te leren.”

Aanstekelijk
Inmiddels bevat de Experi-box zo’n honderd praktijkoefeningen met lesbrieven, allen uit te voeren met de eenvoudige materialen die erin zitten: van pvc-buisjes met batterijtjes om stroom op te wekken, draadjes en ledlampjes om schakelingen te maken tot ballonnen en reageerbuisjes voor allerhande proefjes. Leerlingen van 2College Durendael in Oisterwijk maken de houten kistjes. “Nadat ik in een vmbo-klas had uitgelegd dat leerlingen in Uganda hier mee gaan werken, duwde een jongen zijn kistje weer helemaal in elkaar. ‘Als dit echt gebruikt wordt, moet het er ook echt perfect uitzien’, verklaarde hij, waarna hij een nieuwe maakte. Goed vond hij niet goed genoeg, heel ontroerend.”
Een paar keer per jaar vertrekt Wolfs met twee overvolle koffers naar het Afrikaanse land. Verschillende basisscholen, middelbare scholen en lerarenopleidingen werken al met de boxjes en de interesse neemt toe. “Mijn doel is om mezelf overbodig te maken”, zegt hij. “Daarvoor heb ik gesprekken met het ministerie van Onderwijs en de Curriculumcommissie science in hoofdstad Kampala. Een commissielid dat met me meeliep, was zo enthousiast dat hij zelf ook weer een paar uur is gaan lesgeven.”

Vorig jaar nam hij voor het eerst een Arduino voor een school mee, een vernuftig computertje waarmee je van alles kunt: van het laten branden van een lampje, het detecteren van afstand tot het bouwen van een robot. “Het is heel modern, maar kost slechts een paar tientjes, ideaal dus”, legt hij uit. “Het ministerie hoorde er al snel van en vroeg zich af waarom zij er geen hadden gekregen. Dat het zich zo snel doorvertelt, is voor mij een teken dat ik het goed doe: het enthousiasme van de leraren zelf werkt juist aanstekelijk. En natuurlijk krijgt het ministerie er nu ook een.”

De Stichting Experi-box faciliteert de oud-docent in zijn missie en schrijft daarvoor verschillende fondsen en verenigingen aan. Ook zijn er scholen die met acties geld voor de stichting binnenhalen. Wolfs, die een deel zelf financiert, is blij met alle steun. “Over een aantal jaar hopen we dat scholen in Uganda de boxjes zelf maken en kunnen vullen. Tot die tijd is alles welkom. Als er scholen zijn die materialen of laptops over hebben: wij kunnen ze goed gebruiken!”

Ook hoopt Wolfs dat het verhaal andere docenten inspireert. “Binnenkort spreek ik een leraar die een aantal jaar naar Ethiopië gaat en misschien deze boxjes daar wil introduceren. Ik ben zelf ook door een artikel op het idee gekomen, dus ik zou het fantastisch vinden als dit zich zo verder verspreidt.”

www.experi-box.org

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.