• blad nr 13
  • 3-9-2016
  • auteur R. Voorwinden 
  • Redactioneel

 

Brugklas mavo-havo keert terug


Noem het een ‘brede brugklas’, een ‘dakpanklas’ of een ‘havo-kansklas’. Leerlingen met een gemengd schooladvies (mavo/havo) worden voorzichtig weer in dezelfde brugklas geplaatst. De Groene Hart Topmavo start dit schooljaar twee dakpanklassen mavo-havo. Leerlingen met een schooladvies dat tussen mavo en havo in ligt, kunnen in deze brede brugklas kijken welke schoolsoort voor hen het meest geschikt is. Het Herbert Vissers College in Nieuw-Vennep start komend schooljaar met drie een dakpan-brugklassen, waaronder eentje voor mavo en havo. Andere scholen bieden sinds kort havo-kansklassen aan voor brugklassers die aarzelen tussen mavo en havo. En dat is een trendbreuk. Want de Onderwijsinspectie constateerde eerder dit jaar nog dat het aantal homogene brugklassen (bijvoorbeeld voor mavo of havo) toenam. ‘Tien jaar geleden zat 30 procent van de leerlingen in een homogene brugklas. Nu is dat gestegen tot 46 procent’, schrijft de inspectie in het Onderwijsverslag. Die trend werd versterkt of veroorzaakt door het feit dat basisscholen hun leerlingen vaak enkelvoudige adviezen gaven: dus mavo of havo. Gemengde adviezen werden de afgelopen decennia steeds zeldzamer, constateert de Onderwijsinspectie. Een paar jaar geleden kreeg een op de vier leerlingen nog een meervoudig advies, vorig jaar was dat gezakt tot een op de zes. En dat gebeurde vaak op verzoek van het voortgezet onderwijs zelf, zegt rector Nol van Beurden van het Sondervick College Veldhoven. “In steden waar het voortgezet onderwijs een beperkt aantal plaatsen heeft, worden de volumes strak afgesproken. Dan wordt er aan de basisscholen gevraagd om leerlingen een eenduidig advies mee te geven, dus mavo of havo. Anders krijg je teveel schommelingen in de leerlingstromen tussen de basisscholen en het voortgezet onderwijs, en kun je slecht plannen hoeveel klassen je vol krijgt.” Een tweede reden waarom het voortgezet onderwijs niet zo van gemengde adviezen hield, is dat scholen werden afgestraft als de leerling het hoogste niveau niet haalde. Tenminste, zo voelde dat, zegt vestigingsdirecteur Petra Pison van de Groene Hart Topmavo in Alphen aan den Rijn. “Tot voor kort werd je hard afgerekend als leerlingen met een gemengd schooladvies naar het lagere niveau doorstroomden. Dan kreeg je een minnetje van de inspectie.” Dat klopt, beaamt woordvoerder Jan-Willem Swane van de Onderwijsinspectie. Al is dat slechts de helft van het verhaal. “Als leerlingen naar het hoge niveau doorstroomden, kreeg je een plusje. Een school met een gemiddelde doorstroom de helft van de gemengde leerlingen naar de mavo, de andere helft naar de havo kreeg dus evenveel minnetjes als plusjes.” Maar goed, niemand houdt van minnetjes en zeker niet in het onderwijs. Dus was ook dit systeem voor het voortgezet onderwijs een reden om toch vooral enkelvoudige adviezen van de basisscholen te vragen. En veel basisscholen vinden dat ook wel prima, blijkt uit een brief die staatssecretaris Sander Dekker vlak voor de zomervakantie aan de Tweede Kamer schreef. Want de druk van de ouders om het schooladvies op te hogen is bij een enkelvoudig advies al groot genoeg. Als er gemengde adviezen mogelijk worden, zal die druk wellicht toenemen. Wat als iedere ouder gaat proberen om een mavo-advies naar een mavo/havo-advies te kletsen? Kans De enkelvoudige schooladviezen zijn misschien goed voor de scholen, maar slecht voor de leerlingen. ‘Voor veel leerlingen vindt het bepalende selectiemoment al plaats aan het einde van de basisschool en niet na een brugperiode in het voortgezet onderwijs’, schrijft de Onderwijsinspectie. ‘Dit is vooral nadelig voor leerlingen met laagopgeleide ouders.’ ‘Sommige leerlingen hebben baat bij een meervoudig schooladvies’, schreef staatssecretaris Dekker aan de Tweede Kamer. ‘Organisatorische redenen of vrees voor druk vanuit ouders mogen kinderen het recht op een gemengd advies niet ontnemen.’ Rector Nol van Beurden van het Sondervick College is het daar van harte mee eens. “Kinderen moeten best vroeg kiezen in het Nederlandse systeem. En dat valt eigenlijk niet te rijmen met wat we weten uit de leer- en ontwikkelingspsychologie. De meest succesvolle onderwijssystemen in de westerse wereld van Finland en Canada zijn ook systemen waar geen vroege selectie is. Dat geeft een kind de mogelijkheid om zich nog even door te ontwikkelen.” Het goede nieuws is dat dit voorzichtig weer in zwang lijkt te raken. In de eerste plaats wil staatssecretaris Dekker het de scholen gaan verbieden om uitsluitend enkelvoudige adviezen te vragen en te geven. Verder heeft hij vorig jaar de minnetjes-regel geschrapt. Scholen worden nu niet meer gestraft als leerlingen met een mavo/havo-advies uiteindelijk naar de mavo doorstromen. “Heel prettig dat die regel is afgeschaft”, vindt vestigingsdirecteur Pison van de Groene Hart Topmavo. “Nu kunnen we meer leerlingen de kans geven om door te stromen.” Verder begonnen basisscholen ook te protesteren tegen de enkelvoudige adviezen die ze moesten uitdelen, zegt Judith van der Vis, teamleider havo-onderbouw van het Herbert Vissers College in Nieuw-Vennep. “Tot voor kort vroegen wij een eenduidig advies van de basisscholen, maar de leraren op de basisscholen kwamen daar steeds vaker mee in de knoop.” Daarom start het Herbert Vissers College komend schooljaar met drie dakpan-brugklassen. In die klassen wordt op het hoogste niveau lesgegeven: de dakpanklas mavo-havo werkt dus op havo-niveau. “Aan het einde van het jaar zal de helft van de leerlingen misschien naar de mavo gaan, en de andere helft naar de havo”, verwacht Van der Vis. De mavo-leerlingen stromen dus af, onderwijskundig gezien. Maar de crux is dat zij dan als groep bij elkaar blijven. Van der Vis: “Als je in een reguliere havo-brugklas afstroomt naar de mavo, ben je een van de weinigen. In een brede dakpanklas stoom je samen met anderen af, dat is sociaal-emotioneel een stuk makkelijker. En omdat je in een gemengde klas zit, voelt het ook veel minder als falen.” Het Candea College in Duiven loopt voor op de ontwikkelingen: deze school is twee jaar geleden al gestart met een dakpanklas mavo-havo. “De leerlingen en ouders hadden er erg veel behoefte aan”, zegt opleidingsdirecteur Hans Markhorst. “Tien jaar geleden hebben veel scholen gekozen voor homogenisering, maar daardoor kwam er steeds minder ‘opstroom’ van mavo naar havo. In dakpanklassen bied je leerlingen meer kansen.” Op andere scholen keert de dakpanklas terug in een iets andere vorm met een andere naam, zoals de havo-kansklas. Bijvoorbeeld aan het Varendonck College in Asten en Someren. “Ook wij hebben met de basisscholen afgesproken dat gemengde adviezen weer mogen”, zegt leraar en coördinator Sybe Kootstra. “Leerlingen die op de wip zitten, met een twijfelachtig advies tussen mavo en havo, stromen nu in op de ‘kansklas’ op de locatie havo-vwo.” En ook het Sondervick College in Veldhoven heeft een havo-kansklas voor leerlingen met een gemengd advies, vertelt rector Van Beurden. Daarin krijgen de leerlingen extra ondersteuning, klassikaal of individueel. “In dat jaar kunnen we de kinderen goed bestuderen. Is een kind bijvoorbeeld vooral aan het reproduceren, of verzint hij eigen oplossingen? Dat is buitengewoon relevante informatie. Als je dat weet, kun je aan het einde van dat jaar een betere keuze maken tussen mavo of havo.” {groot kader} Van mavo-plus en topmavo tot mavo-XL Niet alleen in de brugklas wordt geprobeerd om leerlingen mavo/havo te laten opstromen naar de havo. Ook aan de bovenkant van de mavo, in leerjaar drie en vier, wordt die opstroom naar de havo bevorderd met plusprogramma’s. Natuurlijk bestaat de naam ‘mavo’ officieel niet meer. Maar tussen papier en praktijk zit soms een kloof, en dat geldt zeker voor het gebruik van de naam ‘vmbo-t’. Veel scholen zijn het oude ‘mavo’ blijven gebruiken, of gaan daar weer toe over. “We waren de afdeling ‘gemengd-theoretisch’ van een breed vmbo”, zegt Sybe Kootstra, leraar en coördinator aan het Varendonck College in Asten en Someren. “Maar dat kenden de mensen niet. Ouders hier in de regio hebben zelf vaak de mavo gedaan, en vinden het leuk als hun kinderen dat ook doen.” Ook het Candea College in Duiven heeft volgend jaar weer een mavo. “Als er in de politiek en de media over ‘het vmbo’ wordt gesproken, gaat het bijna altijd over de basis- en kaderopleidingen”, zegt opleidingsdirecteur Hans Markhorst. “En, oh ja, dan hebben we ook nog theoretische leerweg. We waren een vreemde eend in de bijt.” Dus zijn veel vmbo-t scholen maar gewoon weer een mavo. En niet zomaar een mavo, want veel scholen plakken daar tegenwoordig een extra programma bovenop. Dan krijg je een plus-mavo of mavo-plus, een topmavo of een mavo XL. Betrokkenen geven soms ronduit, soms schoorvoetend best toe dat dit voor een deel gewoon marketing is. Stel dat je als ouder kunt kiezen tussen een vmbo-t en een ‘topmavo’ of een ‘mavo XL’ dat is geen moeilijke beslissing. Maar wie door de marketing heen kijkt, ziet dat de extra programma’s de leerlingen mooie kansen bieden. Op de mavo XL van het Varendonck College kunnen leerlingen die wat meer in hun mars hebben in het derde en vierde leerjaar van de mavo bijvoorbeeld extra vakken kiezen en projecten uitvoeren. En dat biedt een goede basis voor een doorstroom naar de havo. De XL-leerlingen hoeven niet per se door te stromen naar de havo, zegt coördinator Kootstra. “Maar het XL-programma maakt dat wel makkelijker. Het is een instrument om het gat tussen mavo en havo te dichten. Havo is een ander type onderwijs, waarbij de leerlingen veel zelfstandiger moeten werken. En daar leggen we de basis voor in XL.” De helft van de XL-leerlingen stroomt inmiddels door naar de havo, de rest gaat naar het roc. Op de nieuwe mavo-plus van het Candea College in Duiven kunnen leerlingen extra sport en cultuur kiezen en een doorstroomprogramma dat voorbereidt op de havo. Ook aan de Groene Hart Topmavo in Alphen aan den Rijn kunnen leerlingen een traject met extra vakken volgen dat hen voorbereidt op de havo. “Tl-leerlingen zijn soms laatbloeiers”, zegt vestigingsdirecteur Petra Pison. Het Sondervick College heeft ook al een aantal jaren een ‘mavo XL’. En ook dit programma biedt, onder meer, extra onderwijs dat leerlingen voorbereidt op de havo. Op deze XL-mavo kunnen de leerlingen uiteraard ook doorstromen naar een roc, zegt rector Nol van Beurden. Ook daar komen de extra vakken uit het XL-programma goed van pas. “De drie middelbare scholen die de beste studenten aan het roc aanleveren, krijgen elk jaar een slagroomtaart. We hebben hem ook dit jaar al op.”


Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.