• blad nr 12
  • 17-6-2000
  • auteur O. Bosma 
  • Redactioneel

Den Haag heeft een consulent voor beginnende leerkrachten 

Zorg en waardering belangrijker dan premies

Het openbaar primair onderwijs in Den Haag heeft sinds 1993 een consulent om beginnende leraren te begeleiden en ondersteunen. De afgelopen jaren was dat Adrie Weeda, daarvoor meer dan twintig jaar onderwijzeres. Ze zoekt alle starters, herintreders en zij-instromers gemiddeld drie keer per jaar op in hun school en organiseert daarnaast jaarlijks drie bijeenkomsten per rayon. Weeda: 3Met premies en dergelijke kom je er niet meer op de overspannen arbeidsmarkt. Mensen vragen om zorg en waardering en die kunnen wij ze geven.2

Iedereen die in Den Haag gaat werken op een van de 56 openbare scholen voor primair onderwijs krijgt een tijdelijke aanstelling van een jaar. De nieuwkomers ontvangen een brief waarin de consulent wordt voorgesteld: RAdrie legt op afspraak klassenbezoeken af, niet om te beoordelen, maar wel om te ondersteunen en begeleiden.1 Weeda werkt voor rekening van de gemeente 32 uur per week. Ze heeft te maken met ongeveer 120 beginners en enkele tientallen betaalde leraren-in-opleiding (lio1s). 3Ik vervul een unieke rol2, zegt ze opgewekt. Samen met haar collega Ed Prins van personeelszaken vertelt ze over de ervaringen met de Haagse starters.
Beginnen in het onderwijs valt niet mee. De topdrie van de problemen zal niemand vreemd in de oren klinken: 3Mensen voelen zich overstelpt met werk: veel kinderen in de klas, vergaderingen, toetsen, ouders. Niemand heeft tijd om dingen uit te leggen die voor de ervaren rotten vanzelfsprekend zijn, dus ze moeten veel zelf uitzoeken. En bijna allemaal hebben ze problemen met de organisatie en de didactiek. Om daarmee te kunnen helpen, is het essentieel dat ik ze opzoek in de klas. Vooraf hebben ze soms een vlotte babbel, ze hebben idealen, willen adaptief onderwijs geven, kinderen zelfstandig laten werken. Als je ze daarna in de klas ziet, vraag je je wel eens af: is dat dezelfde persoon? Vaak zien ze door de bomen het bos niet meer. Het hangt natuurlijk ook van de school af. Iemand die individueel wil werken, kan behoorlijk gedesillusioneerd raken als de school strikt klassikaal lesgeeft. Ik sta er trouwens ook van te kijken hoe makkelijk mensen meebuigen.2

Rotklussen
Volgens Weeda komt het nog voor dat de beginners de rotklussen krijgen, zoals vervanging van adv1ers en zieken. In overleg met directeuren zoekt ze dan naar oplossingen. Ze aarzelt even bij de vraag hoe de schoolleiders haar bemoeienissen ervaren. 3Ik heb het idee dat de meesten het waardevol vinden, al zie je ze in eerste instantie nog wel eens kijken met een gezicht van wat kom jij hier doen. Een enkeling beschouwt me misschien als een pottenkijker, maar in de regel word ik vriendelijk ontvangen. Ik doe ook nooit iets achter de rug van schoolleidingen om, al ga ik als het er op aankomt wel voor de nieuwe mensen.2 Ed Prins vult aan: 3De meeste directeuren beseffen dat Adrie taken overneemt waar zij zelf niet aan toe komen. De gemeente en zij hebben hetzelfde belang, eraan bijdragen dat de mensen binnenblijven.2
Niet alle beginners hebben evenveel aandacht nodig. Weeda heeft naast de lio1s te maken met drie categorieŽn, wel bijna altijd vrouwen: mensen die vers van de dagopleiding komen, de zij-instromers en de herintreders. De laatste groep heeft de meeste problemen: 3Dit zijn de mensen die reageerden op de oproep van Netelenbos. Er zitten vrouwen bij met een diploma voor kleuterleidster. Ze hebben nooit anders dan kleutergroepen gehad, maar mogen nu, na een opfriscursus van een half jaar, in alle leerjaren van de basisschool lesgeven. In die cursus krijgen ze de grote lijnen een beetje mee, horen in telegramstijl wat het onderwijs nu vraagt. En dan de school in, hup, voor groep zes. Gegarandeerd dat ik dan in actie moet komen met adviezen over de organisatie in de klas, de didactische aanpak, hoe ga je om met moeilijke leerlingen. Ik vind dat in hun bijscholing wel wat meer geÔnvesteerd mag worden. Wie de oude kweekschool heeft gehad, heeft het minder moeilijk. Al kijken die mensen ook raar op van de zorgcommissie, de interne begeleider, weer samen naar school - allemaal nieuw voor ze.2

Geboren onderwijzers
Zij-instromers, beginners die uit andere beroepen naar het onderwijs komen, staan vaak heel stevig in hun schoenen, meldt Adrie Weeda. 3Ze hebben minimaal een hbo-opleiding en hebben ervaring opgedaan in de omgang met mensen, de organisatie van het werk. Mensen die zo van de pabo komen, zeggen nog wel eens dat ze er eigenlijk geen idee van hadden wat hun te wachten stond. Het minst nog hoor je dat van de betaalde lio1s. Dat is echt een grote verbetering. Bij ons gaan ze voortaan nog eerder in het cursusjaar de scholen in. Als ze maar goed begeleid worden, leren ze van niets zoveel als van zelfstandig een groep runnen.2
Weeda verkeert bij uitstek in de positie om te kunnen oordelen over de veel bekritiseerde kwaliteit van de initiŽle opleidingen. Ze neemt de pabo1s enigszins in bescherming: 3Ze moeten nu in no time veel mensen afleveren via verkorte opleidingen. Dat is niet zo eenvoudig. En heel veel hangt toch af, van wat de mensen in zich hebben. Ik geloof nog altijd dat er geboren onderwijzers zijn, met aan de andere kant mensen die het met heel veel moeite zo ongeveer onder de knie krijgen. Die hebben aan de korte opleiding eigenlijk niet genoeg. Als het niet zo goed met iemand gaat, doen we daarom van alles om het te verbeteren. We hebben bijvoorbeeld schoolvideo interactie begeleiding. De leraar of lerares wordt gefilmd tijdens het werk en dan kijken we samen waar het misgaat. Over het algemeen hebben mensen daar baat bij.2
Het videoproject is aan een strikt protocol gebonden. Anderen mogen de films alleen zien, als de leerkracht akkoord gaat. Weeda geeft tips en controleert of afspraken over ondersteuning van de school worden nageleefd. Als het uiteindelijk toch niet gaat, komt zij in actie. In overleg met personeelszaken zoekt ze naar een school die misschien meer kans op succes biedt. Zo1n overplaatsing pakt vaak goed uit. In een enkel geval wordt het tijdelijke dienstverband voortijdig beŽindigd. Weeda onderstreept dat ze er niet is om mensen te beoordelen, dat is primair een taak van schoolleidingen en personeelszaken.
Ed Prins, gevraagd naar zijn mening over de door de AOb in twijfel getrokken capaciteiten van veel schoolleiders om modern personeelsbeleid te voeren: 3De ene directeur is er verder mee dan de andere. Dit jaar is gestart met vragenformulieren over het personeelsbeleid. Daar krijgen we honderd procent respons op. Het gros van de directeuren voert nu functioneringsgesprekken en op steeds meer scholen heeft dat ook effect, daar probeert de schoolleiding de juiste mensen op de juiste plaats te zetten. We hebben een kwaliteitskaart ontwikkeld, waarop in beeld wordt gebracht wie waarvoor het meest geschikt is.2 Een eerste stap op weg naar de door de AOb verafschuwde competentiebeloning? Nee, schudt Prins, dat zit er voorlopig niet in, de meetlat om iedereen volgens dezelfde criteria te beoordelen ontbreekt. En ook als die er wel zijn, blijft het omstreden. Weeda: 3Iets anders is of je in Ede of Den Haag werkt, dat is nogal een verschil. Wat mij betreft zie je dat ook in de beloning terug.2

Vacatures vervuld
Ook de regio Den Haag heeft last van het lerarentekort. Maar er is goede hoop, vertelt Prins, dat bij het begin van het volgende schooljaar alle vacatures zijn vervuld: 3Het loopt storm met de sollicitaties. We selecteren behoorlijk streng. Vorige week was ik bij drie sollicitatiegesprekken, twee kandidaten hebben we afgewezen, eentje kreeg het voordeel van de twijfel.2
Als de pabo van de Haagse Hogeschool in het begin van het jaar een open dag houdt voor schoolbesturen, proberen die zich van hun beste kant te laten zien. Weeda: 3Ze kijken dan wel eens met jaloerse ogen naar ons. Ik ben niet de enige waarop het personeel terug kan vallen. Als mensen problemen hebben met huisvesting of kinderopvang is er iemand die zich met het welbevinden bezighoudt. We willen ons presenteren als een goede werkgever. We moeten ook wel, want mensen hebben het tegenwoordig voor het kiezen. Lio1s bijvoorbeeld zien heel goed het verschil tussen een vriendelijke, geÔnteresseerde benadering en een minder aangename. We worden uit het hele land gebeld of ze bij ons mogen komen.2

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.