blad nr 9
9-5-2015
auteur A. Jonkman
Column

Back-up

Het is vakantie en mijn man en ik gaan eerst op familiebezoek en daarna een paar dagen naar een lekker hotel. Ik rijd, het navigatiesysteem staat aan, maar de stem staat uit. Via bluetooth speelt de iPod muziek van Nouvelle Vague. Een kilometer voor elke afslag waarschuwt mijn man dat wij er zo af moeten. Dat doet hij altijd als hij naast mij zit en het ergert mij een beetje. Ik zit veel vaker in de auto dan hij en ik rijd nooit verkeerd. Maar onbewust blijk ik toch op zijn aanwijzingen te vertrouwen, want in de buurt van afslag Heteren gaat het fout. Mijn man zingt net met de muziek mee: In a manner of speaking, I just want to say, That I could never forget the way, You told me everything, By saying nothing. Ik mis de afslag en volgens het navigatiesysteem arriveren wij nu twintig minuten later. Mijn man begint te vloeken. Wij komen bij zijn zuster altijd te laat. Hoe is het toch mogelijk?
De – vaak onzichtbare – factoren die invloed hebben op ons gedrag fascineren mij. Soms kun je ze wel verklaren. Mijn 4-havo-mentorklas luistert maar met een half oor als ik het schema van de Wereldburgerweek met hen uitpluis. Wanneer moet wie waar zijn en wat moeten ze meenemen? Veel te vermoeiend om dat nu al allemaal te onthouden. De meesten vragen tegen de tijd dat het echt nodig is via de groepsapps wel waar ze moeten zijn. Dan is er altijd een goed georganiseerde klasgenoot die het heeft uitgezocht. Een dergelijk back-up-systeem is even prettig als funest. Huiswerk niet gemaakt want het stond niet in Magister. Toets niet geleerd want in de week van de herkansingen heb ik meer tijd. Boeken niet mee? Huh? Mijn moeder stopt die altijd in mijn tas! Het is ongetwijfeld ook jullie ervaring dat veel leerlingen onder bepaalde verantwoordelijkheden proberen uit te komen door ze bij ons te leggen. Maar als ik afgelopen vrijdag met 3-mavo en 5-vwo praat over wat ze in de laatste weken van het schooljaar nog van mij nodig hebben, krijg ik van beide klassen nagenoeg dezelfde antwoorden. Over het maken van huiswerk bijvoorbeeld. “Dreigen met nablijven heeft geen zin, want dan ga ik het overschrijven.” Maar ze vinden het wel fijn om een schema te krijgen welke opgaven wanneer af moeten zijn. Om te voorkomen dat zij aan het eind in tijdnood raken.
Na de sauna zwem ik nog een paar baantjes. De moeder van Bas wil graag terug naar de hotelkamer. “Ik tel tot drie en dan loop ik weg”, zegt ze. Een, twee, drie. Ze maakt een schijnbeweging en Bas begint te gillen. Dat gaat zo een tijdje door. “Bas nu is het de aller-, aller-, allerlaatste keer. Als je nu niet komt ga ik echt naar boven.” Tegen de tijd dat wij Bas in de klas hebben, werkt de als-niet-dan-strategie inderdaad allang niet meer.