• blad nr 13
  • 1-7-2000
  • auteur . Overige 
  • Redactioneel

Nieuw lespakket over zwerfjongeren in Nederland 

Ook het spijbelen mis ik

Dat er zwerfkinderen in BraziliŰ leven wist ik, maar dat ze ook in Nederland zijn wist ik niet▓, vertelt een leerling die meewerkte aan het project Kim loopt op straat╣, dat over zwerfkinderen gaat. Toch zijn er in Nederland naar schatting 4300 zwerfjongeren met vaak een lage opleiding of helemaal geen diploma.

Eind vorig jaar speelde een groep jongeren van De Lindenberg in Nijmegen een musical over zwerfjongeren in Nederland. │Het onderwerp was zo interessant dat we besloten om er een lespakket van te maken▓, vertelt medeprojectleider Cees van Herkhuizen van De Lindenberg, het Stedelijk centrum voor kunst & cultuur in Nijmegen. Het resultaat is een video waarop fragmenten van de musical te zien zijn en de jonge spelers vertellen over hun ideeŰn van zwerfjongeren. De spelers lopen ook een dag mee met zwerfkinderen en krijgen zo de kans om vragen te stellen en vooroordelen te herzien.
Als ik mensen als jullie zou tegenkomen op straat dan zou ik zoiets hebben van: ik loop wel even een blokje om. Toch een beetje angst, zo anders dan ik. Maar deze dag valt erg mee, zo aardig en vriendelijk...╣, verwoordt een leerling haar gedachten. ŒIk dacht dat als jullie zo╣n ander leven hebben gehad, dan zullen jullie er ook wel heel anders uitzien dan gewˇne mensen. Nee, zo bedoel ik het niet╣, schrikt een andere leerling van zichzelf.
Cees van Herkhuizen: │We hopen dat er van het lespakket ŒKim loopt op straat╣ een preventieve werking uitgaat. Veel jongeren realiseren zich niet dat ze zelf een zwerfjongere kunnen worden en dat zwerfjongeren niet alleen uit kansarme gezinnen komen maar net zo goed uit een intellectueel nest. Het kan gebeuren dat zij morgen besluiten om de deur achter zich dicht te trekken en dus moeten ze weten waar zij dan naar toe kunnen gaan. In het lespakket staan dan ook veel hulpverleneradviezen. Het is van belang dat ze op lokaal niveau hulp zoeken omdat andere gemeenten bijna geen subsidie krijgen voor zwerfjongeren van buitenaf.▓
Rachida, Mustapha en Tayfun zijn drie van de 4300 zwerfjongeren in Nederland. Via de stichting Zwerfjongeren Amsterdam (Stiza) hopen zij weer vaste grond onder de voeten te krijgen. Een gesprek met hen over hun leven als zwerfjongere.

Geen rustige plek
Mustapha (19) zou wel terug naar school willen. Hij zat op de mavo, het vmbo en het kmbo maar heeft geen van de opleidingen afgemaakt. │Ik heb geen tijd om naar school te gaan. Ik moet elke dag weer eten zien te regelen, verhuis van opvangcentrum naar opvangcentrum waar je steeds weer intakegesprekken hebt. Er is dan ook geen rustige plek waar ik huiswerk zou kunnen maken. Je hebt nooit rust. Afspraken met de sociale dienst, afspraken met de opvanginstanties. Dan mag je hier vijf nachten blijven en maak je je weer zorgen waar je de volgende dag heen moet.▓
Tayfun (21) knikt instemmend. Vanwege voortdurende problemen thuis verliet hij op zijn zeventiende het huis van zijn vader. │Toen mijn stiefmoeder wegging, wilde mijn vader zijn eigen leven leiden. Sindsdien woon ik bij vrienden. Ik heb in een garage gewoond waar die vrienden zitten als ze naar muziek willen luisteren. Niet een plek waar het rustig is. Een tijdje heb ik met anderen in een huis gewoond maar toen twee bewoners hun huur niet betaald hadden, moesten we eruit.▓ De afgelopen winter heeft Tayfun dan ook door de straten van Amsterdam gezworven. Totdat een vriend hem tegenkwam op Schiphol. │Hij vertelde me van Stiza. Een vrouw die daar werkte, kende hij. Zo kwam ik hier en nu moet ik wachten.▓
Hij vertelt over de procedure die in werking treedt als een zwerfjongere bij een opvang als Stiza belandt. Tayfun is nu een passant-plus, wat betekent dat hij een nieuwkomer is bij de stichting. Binnenkort hoopt hij op een gesprek met iemand van Stiza waaruit duidelijk moet worden hoe het verder moet met hem. │Als je in aanmerking wilt komen voor een plek om te wonen, moet je eerst een dagbesteding hebben, maar hoe kom ik daaraan?▓ Hij heeft al diverse baantjes gehad, maar eenmaal in het circuit van de stichting komt het daar niet meer van. │Je bent aan ontzettend veel regels gebonden als je in een opvang zit. Zo laat moet je dit, zo laat dat. Het is moeilijk om te werken als je nooit weet waar je de volgende nacht moet slapen.▓
Tayfun zou graag in de horeca werken. │Niets te doen hebben is ook niks, ik wil graag aan het werk. Een opleiding binnen de praktijk lijkt mij het beste.▓ Hij heeft een vmbo-diploma. Het plan was om verder te leren op het mbo maar door zijn gezwerf van huis naar huis lukte dat niet meer. │Ik raakte ook in de war, was mezelf kwijt en de situatie liep uit de hand. Ik wist niet hoe ik alles zelf moest regelen.▓

Jaloers
Tayfun heeft een zacht gezicht en praat weloverwogen, een enorm contrast met Rachida (19). Ze praat met veel armzwaaien en zit of staat geen moment stil. Rachida lijkt vooral erg boos. │Op mijn zestiende ben ik van huis gegaan en ben altijd zelfstandig geweest. Ik heb gedeald, heb in Parijs gewerkt. Nu probeer ik mijn level weer omhoog te krijgen. Ik ben afhankelijk van deze opvang maar daar heb ik niet veel aan. Ik krijg achthonderd gulden per maand maar daar kan ik toch niet van leven?▓
Ondanks een zwervend leven heeft ze toch haar opleiding afgemaakt. Zo heeft ze via de LOI de havo afgemaakt. │Ik deed mijn best, weet je. Graag zou ik verder leren. Als ik in de metro zit en ik hoor leeftijdgenoten praten over de toets die ze morgen hebben dan denk ik Œdat kan ik ook╣. Ik wil niet naar die verhalen luisteren, houd nou je mond erover, denk ik. Eigenlijk ben ik wel jaloers.▓
In september hoopt ze te kunnen beginnen met een korte opleiding voor grondstewardess en als dat niet lukt, wil ze in het leger. │Ik heb een Nederlands, Marokkaans en Braziliaans paspoort, dus dat moet lukken▓, schatert ze luidkeels en zegt dan fel: │Ik wil onafhankelijk zijn. Wanneer ik zo╣n kassagrietje zie dan denk ik Œik heb meer in mijn mars╣. Als ik een opleiding doe, dan kan ik later mijn kinderen goed verzorgen en ben ik niet afhankelijk van een man.▓

Een hoop stress
Mustapha lijkt het minst bezig te zijn met toekomstplannen, misschien omdat hij nog maar kort zwervende is. │Maar het lijkt een eeuwigheid, ik vind het afschuwelijk. Je kunt niemand vertrouwen en Œs nachts kun je niet slapen omdat ze anders je spullen stelen.▓ In de toekomst zou hij wel heftruckchauffeur willen worden, de opleiding daarvoor wil hij in deeltijd doen. Ook hij mist school. │In een bankje zitten, luisteren naar de leraar. Ook het spijbelen mis ik▓, lacht hij. │Ik wil wel een papiertje hebben. Die man met zijn schoonmaakwagentje op het Centraal Station heeft het niet goed aangepakt, ik wil niet dat het met mij zo afloopt.▓
De toekomst lijkt ver weg voor deze zwerfjongeren, ze praten voortdurend over de dag van vandaag, geldproblemen, angsten en het ongeduld omdat een oplossing lang op zich kan laten wachten. │We zijn bezig met overleven, daar krijg je een hoop stress van▓, legt Tayfun uit.
Het lespakket Kim loopt op straat╣ vinden Tayfun, Rachida en Mustapha een goed idee. │Meer begrip zou niet gek zijn▓, zegt Rachida. │Als ik ergens binnenkom, lachen leeftijdgenoten me soms uit, ze nemen me niet serieus. Ik ben een zwerver en zij voelen zich dan een koning omdat mijn leven minder is dan dat van hen. Door zo╣n project kunnen ze eens zien hoe wij leven.▓

Het lespakket Kim loopt op straat╣, over zwerfjongeren in Nederland, komt in november uit. De prijs is nog niet vastgesteld omdat wordt geprobeerd met behulp van ideŰle instellingen de prijs laag te houden. Belangstellenden kunnen bellen met De Lindenberg, (024)3273911.

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.