• blad nr 13
  • 6-9-2014
  • auteur A. Kersten 
  • Redactioneel

 

Middelbare scholen geven niet thuis over bevoegdheid

Werkgevers in het voortgezet onderwijs beloven dat er meer zicht komt op de bevoegdheid van docenten. Dan zullen ze flink aan de bak moeten. Op dit moment geeft de helft van de schoolbesturen daarover niet thuis op Vensters voor verantwoording, het grote digitale transparantie-project van middelbare scholen.


Directeur Jan Coster van het Zaanlands Lyceum in Zaandam krabt zich even achter de oren. Wat staat er eigenlijk over de bevoegdheid van z’n docentenkorps op VenstersVo, de website waarmee middelbare scholen zelf informatie naar buiten brengen? “Dat weet ik niet precies. Onze managementassistent zet het erop.”
Dit staat er: bijna 74 procent van het onderwijspersoneel had in 2012 een eerstegraads bevoegdheid, een kleine 12 procent is tweedegraads. Van de rest is het gros in opleiding. Samengevat valt 85,5 procent in de categorie bevoegd. “Als we een vacature hebben, streven we er altijd naar een eerstegraads docent aan te trekken. Maar we hebben daarnaast ook altijd een aantal docenten in opleiding”, reageert Coster. “Die beginnen bij ons aan hun carrière.”
Dat de gegevens online staan, is wat hem betreft vanzelfsprekend. “Gegevens over bevoegdheid publiceren, sluit aan bij een maatschappelijke trend. Instellingen in de publieke sector leggen verantwoording af over hun beleid. Als je erachter staat wat je doet, kun je daar zonder problemen vragen over beantwoorden.”
Toch is de praktijk weerbarstig. Onbevoegdheid in het voortgezet onderwijs is een heet hangijzer. De landelijke trend is bekend: het aantal onbevoegd gegeven lessen neemt toe, met flinke verschillen tussen schoolsoorten, regio’s en vakken. Volgens het Onderwijsverslag wordt tot een kwart van de lessen verzorgd door een onbevoegde leerkracht. Met het ministerie van Onderwijs zijn afspraken gemaakt: in 2017 worden alle vakken gegeven door docenten die daartoe bevoegd zijn. Uitzonderingen voor noodsituaties daargelaten. In het sectorakkoord dat afgelopen lente werd getekend met het ministerie belooft koepelorganisatie VO-raad bovendien dat er meer zicht komt op de onbevoegdheid bij scholen.
Een instrument hebben middelbare scholen al via VenstersVO, de website die schoolleiders zelf beheren en vullen aan de hand van een serie indicatoren. Een landelijk portaal bedoeld om het publiek via één loket te informeren, los van wat schoolbesturen op hun eigen sites publiceren, zoals het jaarverslag. Per afzonderlijke locatie, vestiging of afdeling kunnen scholen er informatie op kwijt. Eén van de indicatoren is de bevoegdheid van het personeel, uitgedrukt in aantal fte’s (voltijdbanen) per bevoegdheidsgraad en als aandeel in het totale docentenkorps. Ook het aantal fte dat nog een opleiding volgt kan worden ingevuld in een staatje. Voor de duidelijkheid: die cijfers zeggen natuurlijk nog niks over het aantal onbevoegd gegeven lessen. Die staan er niet op.
Het goede voorbeeld dat het Zaanlands Lyceum geeft, doet nog niet echt volgen, blijkt uit een inventarisatie van het Onderwijsblad. In een databestand van 320 besturen – half augustus verzameld – vermeldt de helft op VenstersVo niks over bevoegdheid. Gekeken naar scholen (oftewel: brin-nummers), geven bijna zes op de tien scholen niet thuis. Ruim een kwart van de scholen heeft de vensters van alle locaties gevuld en 14 procent een deel. Van de online beschikbare bevoegdheids-vensters is twee derde blanco. Achter de schermen wordt overigens druk gewerkt aan een opvolger van de huidige site, die begin oktober online moet gaan.
“VenstersVo leeft niet”, zegt Coster. “Er zijn maanden waarin het bezoek aan de pagina’s van onze school nul is, sommige andere maanden misschien tien bezoekers. De site heeft los van de inhoud, denk ik ook een politiek doel voor de VO-raad richting Den Haag, om iets te laten zien. Voor ons als school is de informatieverstrekking binnen de eigen, regionale markt meer van belang.”

Met de billen bloot
Op het bestuursbureau van scholengemeenschap Sevenwolden in Heerenveen worstelen ze met de bevoegdheid op VenstersVo. Door de overgang naar een nieuw administratief systeem vertrouwen ze de rapportages niet voldoende om alles online te zetten, aldus stafmedewerker onderwijs en kwaliteit Fred Schoenmacker. Bovendien, wat zeggen die cijfers nou over het onderwijs?
“Er zijn bevoegde docenten die niet bekwaam zijn en ook andersom. Waar het om gaat, is goed onderwijs. Ik zou liever een goede collega inzetten om een ander vak tijdelijk erbij te doen, dan een kneus van buiten die wel bevoegd is voor dat vak, maar al op tien scholen is afgebrand. Dat heeft te maken met mijn ervaring in het vmbo. Maar ik snap de bezorgdheid over bevoegdheid in de landelijke discussie wel als het gaat om de bovenbouw van het vwo. Daar heb je echt wel vakgerichte kanjers nodig.”
Onder bevoegdheid komen schoolbesturen op termijn niet meer uit, als in 2017 het lerarenregister verplicht wordt gesteld. Ze zullen onbevoegd personeel echt in staat moeten stellen om een opleiding te volgen en hun papiertje te halen, iets wat sowieso meestal al geen makkie is. En om meer zicht te geven op de feiten, zoals de VO-raad heeft toegezegd, zullen scholen met de billen bloot moeten.
Een proefproject over bevoegd gegeven lessen is gestopt. Volgens een woordvoerder van de VO-raad zijn scholen van goede wil, maar brengt het publiek maken van bevoegd gegeven lessen via Vensters een grote technische en administratieve last voor scholen met zich mee. Volgens hem hangt een en ander ook samen met “werkbare en acceptabele definities van bevoegd, onbevoegd en onder/anders bevoegd. Als daar eensluidende afspraken over zijn gemaakt, is het onze verwachting dat die afspraken een impuls geven aan het aantal besturen en scholen dat zich via Vensters verantwoordt over bevoegdheidsgegevens.”

{noot}
Kijk op www.aob.nl voor een overzicht van scholen die bevoegdheidsgegevens openbaar hebben gemaakt via VenstersVo.

{citaatje}
@C1:Het aantal onbevoegd gegeven lessen neemt toe

{tabelletje}
Bevoegdheid op VenstersVo

Besturen
49%: alle vensters leeg
27%: deel vensters gevuld
24%: alle vensters gevuld

Scholen
58%: alle vensters leeg
14%: deel vensters gevuld
28%: alle vensters gevuld

Bron: www.schoolvo.nl, peildatum: 17 augustus

Dit bericht delen:

© 2023 Onderwijsblad. Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij het Onderwijsblad, columnisten of freelance-medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledige overname, herplaatsing of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur via onderwijsblad@aob.nl Indien het gaat om artikelen van freelancers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.